Alloh kofirlarning qalblari va quloqlariga inkor qilganlari tufayli muhr urib qoʻygan. Hamda koʻzlariga g‘aflat pardasi tortilgan boʻlib, haqiqatni koʻra olmaydilar. Qiyomatda ular uchun ulkan azob tayyorlab qoʻyilgandir.

Ularning qalblarida munofiqlik illati boʻlgan maʼnaviy kasallik bordir. Alloh esa munofiqlarning qilmishlariga yarasha bu kasallikni yanada orttirdi. Iymon keltirdik deb, yolg‘on aytayotganlari tufayli oxiratda ularga alamli azob tayyorlab qoʻyilgandir.

Mana shu moʻʼjizalarni koʻrgandan keyin ham qalblaringiz qattiq boʻldi. U koʻngillaringiz toshdek hatto undan ham qattiqroqdir. Chunki toshlardan shundaylari borki, undan daryolar otilib chiqadi, yana shundaylari ham borki, yorilib undan suv chiqadi va yana shundaylari ham borki, Allohdan qoʻrqqanidan dumalab yuqoridan pastga qulaydi. Alloh sizlar qilayotgan ishlaringizdan bexabar emasdir.

Yahudiylar: “Qalblarimiz Islom uchun toʻsib qoʻyilgan”, – deydilar. Yoʻq, unday emas, aksincha, Alloh ularning kufrlari sababli laʼnatlagandir. Ulardan, faqat ozchilik iymon keltiradi.

Ey bani Isroil avlodlari, Biz sizdan oʻsha payt ahdingizni olgach, ustingizda Tur tog‘ini muallaq koʻtarib turib: “Biz keltirgan Tavrotni mahkam ushlanglar va quloq tutinglar”, – deganimizda, ular: “Eshitdik va isyon qildik”, – deganlarini eslanglar. Ularning inkorlari sababli koʻngillariga oltin buzoqqa sig‘inish havasi singdirildi. Ey Muhammad, ularga: “Agar siz shunday iymonli boʻlsangiz, unda iymoningiz sizlarni naqadar yomon narsalarga buyuradi?” – deb ayting.

Ey Muhammad, ularga: “Kim Allohning farishtasi Jabroilga dushman boʻlsa, u Allohga ham dushmandir”, – deb ayting. Albatta, shuni bilib olsinlarki, u Jabroil oʻzidan avvalgi kelgan kitoblarni tasdiqlovchi, shuningdek, moʻminlarga hidoyat manbai va xushxabar boʻlgan Qurʼonni Allohning izni bilan qalbingizga nozil qilgandir.

Bilmaydigan nodon kimsalar: “Alloh bizlarga toʻg‘ridan-toʻg‘ri gapirsa yoki bizga biror-bir alomat kelsa edi”, – deydilar. Ulardan burungilar ham xuddi ularning gaplariga oʻxshash gaplarni aytgandilar. Ularning fikru xayollari, qalblari bir-birlarinikiga oʻxshaydi. Biz barcha alomat va oyatlarni toʻliq ishonadigan odamlar uchun bayon qilib berganmiz.

Shunday qilib, Biz siz musulmonlarni insoniyatga shohid va oʻrnak boʻlishingiz hamda payg‘ambar ham sizlar uchun guvoh boʻlishi uchun moʻʼtadil, oʻrta bir ummat qildik. Siz ilgari unga yuzlanib ibodat qilgan qiblani oʻzgartirishimiz esa, kim payg‘ambarga ergashishini, kim itoat qilmay orqasiga qarab qaytib ketishini bilish uchun sinov qilganmiz, xolos. Shubhasiz, bu qiblaning oʻzgarishi Alloh hidoyat berganlaridan boshqalari uchun og‘ir bir ishdir. Alloh avvalgi qiblaga qarab qilgan ibodatdagi iymonlaringizni, zoe qilmoqchi emas. Shubhasiz, Alloh odamlarga oʻta shafqatli – Raʼuf va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.

Ey Rasulim, gohida vahiy umidida yuzingizni osmonga qarab oʻgirilganini koʻramiz. Endi albatta, yuzingizni siz oʻzingiz rozi boʻlgan qibla boʻlmish Kaʼbaga oʻgirtiramiz. Yuzingizni Masjid ul-Harom tomoniga buring. Ey moʻminlar, endi qaerda boʻlsangizlar ham, yuzlaringizni oʻsha Kaʼba tomoniga buringlar. Oʻzlariga kitob berilganlar, albatta, bu amrni Robbilaridan kelgan haq farmon deb biladilar. Alloh ularning qilayotgan ishlaridan bexabar emasdir.

Ey Rasulim, odamlardan shunday toifalar borki, ularning dunyo hayotidagi balandparvoz gap-soʻzlari sizni taajjubga soladi. U Islomga ashaddiy dushman boʻlgani holda munofiqlarcha dilidagi soxta iymonini pesh qilib Allohni guvoh qiladi.

Alloh sizlarni til uchida aytgan behuda qasamlaringiz uchun javobgar tutmaydi. Lekin sizlarni qalbdan bilib turib va xohlab qilgan qasamlaringiz tufayli javobgar qiladi. Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va bandalariga marhamatli boʻlgan – Halim Zotdir.

Ey Muhammad, “Bir zamonlar Ibrohim payg‘ambarning Robbim menga oʻliklarni qanday qilib tiriltirishingni koʻrsat”, – deganini eslang. Oʻshanda Alloh: “Nima, tiriltirishimga ishonmaysanmi?” – degan. Keyin Ibrohim: “Yoʻq, albatta, ishonaman, lekin qalbim yanada xotirjam boʻlishi uchun soʻradim”, – deb aytgan. Alloh unga: “Unday boʻlsa, qushlardan toʻrt xilini ushlaysan va ularni oʻzingga oʻrgatib, keyin kesib maydalaysan. Soʻngra ulardan biror boʻlakni har bir tog‘ boshiga alohida qoʻyib chiqib, yoningga chaqirgin. Ana oʻshanda qushlar tirik holda, senga harakatlanib keladi. Shubhasiz, Alloh izzati ulug‘ – Aziz va hikmat egasi – Hakim Zot ekanini bilgin”, – dedi.

Agar oʻsha payt safarda boʻlib, yozuvchi odam topa olmasangiz, unda qoʻl bilan ushlanadigan bir garov berilsin. Bordi-yu bir-biringizga ishonib omonat qoʻysangiz, unda omonati qoʻyilgan odam uni vaqtida ado etsin. Robbisi boʻlgan – Allohdan qoʻrqsin va shohidlikni aslo berkitmasin. Kimda-kim uni yashirsa demak, shubhasiz, uning qalbi gunohkordir. Alloh qilayotgan barcha ishlaringizni bilib turuvchidir.

Ey Rasulim, U sizga Qurʼon kitobni tushirgan Zotdir. U Qurʼonda bir qismi kitobning onasi, yaʼni asli hisoblangan ochiq-oydin muhkam oyatlar va yana maʼnosi, faqat Allohga maʼlum hamda tushunish qiyin boʻlgan boshqa mutashobih oyatlar ham bordir. Lekin qalblarida haqdan og‘ishga moyil boʻlgan kimsalar fitna chiqarish va oʻzlaricha maʼno berib, taʼvil qilish maqsadida undagi mutashobih oyatlarni ushlab olib ergashadilar. Vaholanki, asl taʼvilini Allohdan oʻzga hech kim bilmaydi. Ilmda kuchli boʻlgan kimsalar esa: “Biz unga iymon keltirdik va u oyatlarning barchasi Allohning huzuridandir”, – deydilar. Bulardan, faqat aql egalari oʻgit oladilar.

Ey Robbimiz, bizni hidoyatga solganingdan keyin qalblarimizni toʻg‘ri yoʻldan og‘dirma va bizlarga huzuringdan rahmat ato et! Shubhasiz, Sen barcha neʼmatlarni beruvchi – Vahhob Zotsan.

Hammangiz birgalikda Allohning arqoni Qurʼonni mahkam tutinglar va ajralib ketmanglar. Allohning sizga bergan neʼmatini yodga olinglar. Bir paytlar bir-biringizga dushman edingiz soʻng, qalblaringizni oʻzaro oshno qilib qoʻydi. Uning neʼmati soyasida birodarlarga aylandingiz. Doʻzax chuqurining yoqasida ekaningizda undan sizlarni qutqardi. Hidoyat yoʻlini topishingiz uchun Alloh sizlarga oyatlarini mana shunday bayon qiladi.

Alloh bu yordamni sizlarga xushxabar boʻlishi va qalblaringiz taskin topishi uchun qildi. G‘alaba esa, faqat izzati ulug‘ – Aziz va hikmat egasi – Hakim boʻlgan Alloh huzuridangina boʻladi.

Alloh sizga kofirlarning bir qismini kesib yoʻq qilish yoki ostin-ustun qilib, noumid qaytib ketishlari uchun sizga yordam qilgan edi.

Muhammad, faqat bir payg‘ambardir xolos. Darhaqiqat, undan oldin koʻplab payg‘ambarlar kelib ketgan. Agar u vafot etsa yoki oʻldirilsa, ortingizga qaytib ketasizlarmi? Kimki ortiga qarab kufrga qaytib ketsa, shuni bilib qoʻysin, u Allohga zarar yetkaza olmaydi. Alloh shukr qiluvchilarni mukofotlaydi.

Muhammad, faqat bir payg‘ambardir xolos. Darhaqiqat, undan oldin koʻplab payg‘ambarlar kelib ketgan. Agar u vafot etsa yoki oʻldirilsa, ortingizga qaytib ketasizlarmi? Kimki ortiga qarab kufrga qaytib ketsa, shuni bilib qoʻysin, u Allohga zarar yetkaza olmaydi. Alloh shukr qiluvchilarni mukofotlaydi.