Verses of the masdar-o'zak لَهُم (translation)

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْيَاهُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ

Ey Rasulum, ularning sanoqlari minglab boʻlishiga qaramay, oʻlim qoʻrquvidan yurtlarini tashlab chiqqanlarning ahvolini koʻrmadingizmi? Alloh ularga “oʻlinglar”, – dedi, keyin esa ularni yana tiriltirdi. Albatta, Alloh odamlarga fazl va marhamat Egasidir. Lekin odamlarning koʻplari shukr qilmaydilar.

أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنْ بَعْدِ مُوسَىٰ إِذْ قَالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ أَلَّا تُقَاتِلُوا ۖ قَالُوا وَمَا لَنَا أَلَّا نُقَاتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِنْ دِيَارِنَا وَأَبْنَائِنَا ۖ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ

Ey Rasulim, bani Isroil avlodlarining Muso payg‘ambardan keyingi nufuzli jamoasi haqidagi xabarlarini eshitib koʻrmadingizmi? Oʻshanda ular payg‘ambarlariga qarata: “Bizlarga bir podshoh tayin qilib yuborgin va biz u bilan birga Alloh yoʻlida jang qilaylik”, – degan edilar. Payg‘ambar ularga: “Balki, sizlarga urush farz qilinib yozilsa, jangga chiqib urush qila olmassiz”, – degan edi. Ular: “Yurtimizdan haydab chiqarilgan va farzandlarimizdan ajralib qolganmiz-ku, nima uchun Alloh yoʻlida jang qilmas ekanmiz?” – deb aytganlar. Vaqtiki, ularga urush farz qilingach oz kishi mustasno, qolganlari bu ishdan yuz oʻgirdilar. Alloh zolim kimsalarni bilib turuvchi Zotdir.

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا ۚ قَالُوا أَنَّىٰ يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِنَ الْمَالِ ۚ قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ ۖ وَاللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ ۚ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

Shundan soʻng payg‘ambarlari ularga: “Alloh sizlarga Tolut ismli kishini podshoh tayin qilib yubordi”, – dedi. Ular esa: “U bizning ustimizga qanday qilib hukmron boʻla oladi? Vaholanki, podshohlikka undan koʻra biz haqliroqmiz. Uning ustiga Tolutga mol-davlatdan moʻl-koʻl berilmagan boʻlsa?!” – deb aytdilar. Payg‘ambar ularga: “Shubhasiz, Alloh uni sizlarning ustingizga podshoh qilib tanladi hamda uning ilmiy va jismoniy tomondan quvvatini orttirdi”, – deb javob qaytardi. Alloh mulkini Oʻzi istagan kimsaga beradi. Shuningdek, Alloh fazlu karami keng boʻlgan – Vosiʼ va barcha narsani bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَىٰ وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلَائِكَةُ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Payg‘ambarlari ularga: “Tolutning podshoh ekanligining belgisi, sizlarga bir sandiq kelishidadir. U sandiqda sizga Robbingizdan taskin hamda Muso va Horun payg‘ambarlarning oilalaridan qolgan yodgorlik mavjud boʻlib, u sandiqni farishtalar koʻtarib turadilar. Agar haqiqiy moʻmin boʻlsangizlar, shubhasiz, bunday hodisada sizlar uchun, albatta, ulkan alomat bordir”, – deb aytdi.

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنًّا وَلَا أَذًى ۙ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Mol-dunyolarini Alloh yoʻlida ehson qilib, orqasidan qilgan ishlarini minnat qilmaydigan va kishilarga ozor ham bermaydigan kimsalar uchun Robbilari huzurida ajr-mukofotlari bordir. Oxirat kunida ularga hech qanday xavfu xatar yoʻq va ular g‘am-tashvish ham chekmaydilar.

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Iymon keltirgan, yaxshi amallar qilgan, namozlarni mukammal ado etgan va zakotlarni bergan kimsalarning Robbilari huzurida ularga ajr-mukofotlari bordir. Hamda ularga oxiratda hech qanday xavfu xatar yoʻq va ular g‘am-tashvish ham chekmaydilar.

مِنْ قَبْلُ هُدًى لِلنَّاسِ وَأَنْزَلَ الْفُرْقَانَ ۗ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ ۗ وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ

Avvaldan ular insonlarga hidoyat manbai boʻlgan edi. Keyin esa, haq bilan botilni ayiruvchi boʻlgan Furqonni nozil qildi. Shubhasiz, Allohning oyatlarini inkor qiluvchilarga shiddatli azob bordir. Alloh izzati buyuk – Aziz va zolimlar uchun intiqom sohibidir.

أُولَٰئِكَ الَّذِينَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ

Ana shu kimsalarning dunyo va oxiratda qilgan amallari behuda ketgandir. Ularni azobdan qutqaruvchi biror bir yordamchilari boʻlmaydi.

فَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَأُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ

Kufr keltirgan kimsalarni esa dunyoda ham oxiratda ham qattiq azob bilan azoblayman. Ular uchun azobdan qutqaruvchi biror bir yordamchilari boʻlmaydi.

إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَٰئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Allohga bergan ahdu paymon va qasamlarini oʻtkinchi dunyo manfaati uchun arzimas bahoga sotadiganlar uchun oxiratda hech qanday nasiba yoʻqdir. Qiyomat kunida Alloh ularga gapirmaydi va rahmat nazari bilan boqmaydi. Ularni gunohlaridan tozalamaydi hamda ular uchun alamli azob tayyorlab qoʻyilgandir.

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الْأَرْضِ ذَهَبًا وَلَوِ افْتَدَىٰ بِهِ ۗ أُولَٰئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ

Allohga kufr keltirgan va kofir holda oʻlib ketgan kimsalar oʻzlarini qutqarish uchun Yer yuzi toʻla oltinni fidya qilib toʻlab bersalar ham, aslo qabul qilinmaydi. Ana oʻshalarga alamli azob bordir. Hamda ular uchun azobdan qutqaruvchi yordamchilar boʻlmaydi.

وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ ۚ وَأُولَٰئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Oʻzlariga ochiq-oydin dalillar kelganidan keyin ham boʻlinib, ixtilofga tushgan kimsalar kabi boʻlmanglar. Ana shundaylarga ulkan azob bordir.

كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ ۗ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ ۚ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفَاسِقُونَ

Ey moʻminlar, sizlar insonlarning yaxshiligi uchun oʻrtaga chiqarilgan eng xayrli ummat boʻldingiz. Chunki sizlar yaxshilikka buyurib, yomonlikdan qaytarasizlar hamda Allohga iymon keltirasizlar. Agarda ahli kitoblar ham iymon keltirganlarida edi, oʻzlari uchun, albatta, yaxshi boʻlar edi. Ularning orasida moʻminlari ham bor, lekin ularning aksariyati fosiq kimsalardir.

فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ ۖ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ ۖ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ ۖ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ

Ey Rasulim, Allohning rahmati tufayli ularga yumshoq muomalada boʻldingiz. Agar siz ularga qoʻpol, qattiq qalbli boʻlganingizda, shubhasiz, atrofingizdan tarqalib ketishardi. Shunday ekan, ularni kechiring va xatolari uchun Allohdan mag‘firat tilang. Qilinadigan ishlarda ular bilan maslahatlashing. Qachonki yakuniy qarorni qabul qilsangiz, unda Allohga tavakkul qiling. Albatta, Alloh Oʻziga suyanib ish qiluvchilarni sevadi.

وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ نَافَقُوا ۚ وَقِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا قَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوِ ادْفَعُوا ۖ قَالُوا لَوْ نَعْلَمُ قِتَالًا لَاتَّبَعْنَاكُمْ ۗ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإِيمَانِ ۚ يَقُولُونَ بِأَفْوَاهِهِمْ مَا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ ۗ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يَكْتُمُونَ

Hamda munofiqlik qilgan kimsalarni bilish uchun edi. Ularga: “Kelinglar, Alloh yoʻlida jang qilinglar yoki mudofaa qilinglar”, – deyilsa, ular: “Agar urush qilishni bilganimizda, sizga ergashar edik”, – deb bahona aytardilar. Oʻsha kuni ular iymondan koʻra kufrga yaqinroq edilar. Ular qalblarida boʻlmaganni og‘izlari bilan aytardilar. Alloh ularning qalblarida yashirganlarini juda yaxshi biluvchidir.

الَّذِينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِيمَانًا وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ

Baʼzi odamlar ularga: “Olomon sizga qarshi lashkar toʻpladilar, endi ulardan qoʻrqinglar”, – deyishganda, ularning bu gapi iymonni yanada orttirdi. Ularga qarata: “Bizga Allohning Oʻzi kifoya va U eng yaxshi vakil!” – deb aytganlar.

وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ ۚ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا ۗ يُرِيدُ اللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الْآخِرَةِ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Ey Rasulim, kufr yoʻlida ildamlab oshiqayotganlar sizni xafa qilmasin. Ular aslo Allohga hech qanday zarar yetkaza olmaydilar. Alloh ularga oxiratda hech bir nasiba bermaslikni istaydi. Ular uchun ulkan azob bordir.

VERSES OF THE MASDAR-O'ZAK