Verses of the masdar-o'zak ب ي ن (translation)

101Niso/152

وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ أُولَٰئِكَ سَوْفَ يُؤْتِيهِمْ أُجُورَهُمْ ۗ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Allohga va payg‘ambarlariga iymon keltirgan, ulardan birortasining orasini ajratmay ishonadigan ana shunday kimsalarning mukofotlarini yaqinda, albatta, soʻngra bekam-koʻst qilib beradi. Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.

102Niso/153

يَسْأَلُكَ أَهْلُ الْكِتَابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتَابًا مِنَ السَّمَاءِ ۚ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسَىٰ أَكْبَرَ مِنْ ذَٰلِكَ فَقَالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ۚ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذَٰلِكَ ۚ وَآتَيْنَا مُوسَىٰ سُلْطَانًا مُبِينًا

Ey Rasulim, sizdan ahli kitob boʻlgan yahudiy va nasroniylar samodan bir kitob tushirib berishingizni talab qilmoqdalar. Darhaqiqat, Muso payg‘ambardan ham bundan kattarog‘ini soʻrab: “Bizlarga Allohni ochiq-oydin koʻrsat”, – deb aytishgan edi. Shunda bu zolimliklari tufayli ularni chaqmoq urgan edi. Soʻngra ularga aniq hujjatlar kelganidan keyin ham bir buzoqni iloh qilib olishdi. Bularga qaramay, ularni yana kechirdik va Musoga ochiq dalillar berdik.

103

يَسْأَلُكَ أَهْلُ الْكِتَابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتَابًا مِنَ السَّمَاءِ ۚ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسَىٰ أَكْبَرَ مِنْ ذَٰلِكَ فَقَالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ۚ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذَٰلِكَ ۚ وَآتَيْنَا مُوسَىٰ سُلْطَانًا مُبِينًا

Ey Rasulim, sizdan ahli kitob boʻlgan yahudiy va nasroniylar samodan bir kitob tushirib berishingizni talab qilmoqdalar. Darhaqiqat, Muso payg‘ambardan ham bundan kattarog‘ini soʻrab: “Bizlarga Allohni ochiq-oydin koʻrsat”, – deb aytishgan edi. Shunda bu zolimliklari tufayli ularni chaqmoq urgan edi. Soʻngra ularga aniq hujjatlar kelganidan keyin ham bir buzoqni iloh qilib olishdi. Bularga qaramay, ularni yana kechirdik va Musoga ochiq dalillar berdik.

104

يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُبِينًا

Ey odamlar, darhaqiqat, sizlarga Robbingiz tarafidan aniq dalil keldi. Hamda sizlarga yorqin nur boʻlgan Qurʼonni nozil qildi.

105

يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلَالَةِ ۚ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ ۚ وَهُوَ يَرِثُهَا إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهَا وَلَدٌ ۚ فَإِنْ كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ ۚ وَإِنْ كَانُوا إِخْوَةً رِجَالًا وَنِسَاءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ ۗ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا ۗ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Ey Rasulim, bandalarim sizdan yana meros borasida fatvo soʻraydilar. Ularga: “Alloh sizlarga otasi ham, bolasi ham boʻlmagan kimsalarning merosi xususida fatvo bermoqda”, – deb ayting. Agar bolasi boʻlmagan bir odam vafot etsa va orqasidan uning yolg‘iz singlisi qolgan boʻlsa, unda qoldirgan merosning yarmi unikidir. Shuningdek, agar farzandi boʻlmagan singil vafot etsa, u holda uning merosiga akasi ega boʻladi. Bordi-yu singillar ikkita boʻlsa, unda ikkoviga ham akasi qoldirgan merosning uchdan ikkisi tegadi. Agar meros oluvchilar bir qancha aka-uka va opa-singillardan iborat boʻlsa, har bir erkak uchun ikki ayolning hissasi beriladi. Adashib ketmasligingiz uchun Alloh sizlarga bu hukmlarni bayon etmoqda. Alloh barcha boʻlayotgan ishlarni biluvchi Zotdir.

106

وَمِنَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَىٰ أَخَذْنَا مِيثَاقَهُمْ فَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ ۚ وَسَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اللَّهُ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ

Shuningdek, yana “Bizlar nasroniylarmiz”, – deb aytgan kimsalardan ham ahdu paymonlarini olganmiz. Ular ham oʻzlariga eslatilgan hukmlarning bir hissasini unutdilar. Shu sababdan to qiyomat kunigacha ular orasiga adovat va nafratni solib qoʻydik. Yaqinda Alloh ularga qilmishlari haqida xabar beradi.

107

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيرًا مِمَّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتَابِ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ ۚ قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُبِينٌ

Ey ahli kitob boʻlgan yahudiy va nasroniylar! Sizlarga yuborgan Rasulimiz qoʻlingizdagi kitobda berkitganlaringizning koʻpini bayon qilish uchun keldi. Shu bilan birga, baʼzi xatolaringizni koʻpini kechirmoqda. Haqiqatan, sizlarga Allohdan Islom nuri va ochiq-oydin Qurʼon kitobi kelgan.

108

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيرًا مِمَّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتَابِ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ ۚ قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُبِينٌ

Ey ahli kitob boʻlgan yahudiy va nasroniylar! Sizlarga yuborgan Rasulimiz qoʻlingizdagi kitobda berkitganlaringizning koʻpini bayon qilish uchun keldi. Shu bilan birga, baʼzi xatolaringizni koʻpini kechirmoqda. Haqiqatan, sizlarga Allohdan Islom nuri va ochiq-oydin Qurʼon kitobi kelgan.

109

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ ۚ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ۗ وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۚ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ ۚ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Maryam oʻg‘li Masih Allohdir, – deb aytgan kimsalar aniq kofir boʻldilar. Ey Rasulim, ularga: “Agar Alloh Maryam oʻg‘li Masihni, uning onasini hamda Yer yuzidagi barchani halok etishni xohlasa, kim Undan biror narsani qaytarib qolishga qodir boʻla oladi”, – deb ayting. Axir osmonlaru Yer va ular orasidagi barcha borliqning hukmronligi, shubhasiz, Allohga oiddir. U nimani qanday xohlasa, yaratadi. Albatta, Alloh har narsaga kuchi yetadigan Zotdir.

110

وَقَالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَىٰ نَحْنُ أَبْنَاءُ اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ ۚ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوبِكُمْ ۖ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ ۚ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ ۚ وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۖ وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ

Yahudiylar va nasroniylar: “Biz Allohning bolalari va suyukli bandalarimiz”, – deydilar. Ey Rasulim, ularga: “Unday boʻlsa, nega sizlarni gunohlaringiz tufayli azoblaydi?” – deb ayting. Yoʻq, aslo, sizlar ham U yaratgan bashariyat kabisizlar. Alloh istagan kishisini mag‘firat qiladi va istaganini azoblaydi. Osmonlaru Yer va ular orasidagi barcha borliqning hukmronligi, shubhasiz, Allohga oiddir. Oxir-oqibat qaytib boriladigan joy yolg‘iz Uning Oʻzigadir.

111

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ عَلَىٰ فَتْرَةٍ مِنَ الرُّسُلِ أَنْ تَقُولُوا مَا جَاءَنَا مِنْ بَشِيرٍ وَلَا نَذِيرٍ ۖ فَقَدْ جَاءَكُمْ بَشِيرٌ وَنَذِيرٌ ۗ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Ey ahli kitob boʻlgan yahudiy va nasroniylar! Payg‘ambarlar kelishi kamaygan vaqtdan keyin: “Bizga hech qanday jannat bilan xushxabar beruvchi ham, oxirat azobidan ogohlantiruvchi ham kelmagan”, – deb bahona aytmasligingiz uchun sizlarga elchimiz Muhammad haqiqatni bayon qiluvchi boʻlib keldi. Darhaqiqat, u sizlarga jannatdan xushxabar beruvchi va jahannamdan ogohlantiruvchi boʻlib kelgan. Albatta, Alloh har narsaga kuchi yetadigan Zotdir.

112

قَالَ رَبِّ إِنِّي لَا أَمْلِكُ إِلَّا نَفْسِي وَأَخِي ۖ فَافْرُقْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ

Shunda Muso: “Ey Robbim, men faqat oʻzim va birodarim Horundan boshqaga soʻz uqtirishga qodir emasman. Oʻzing biz bilan bu fosiq qavmlarning orasini ayirgin”, – dedi.

113

قَالَ رَبِّ إِنِّي لَا أَمْلِكُ إِلَّا نَفْسِي وَأَخِي ۖ فَافْرُقْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ

Shunda Muso: “Ey Robbim, men faqat oʻzim va birodarim Horundan boshqaga soʻz uqtirishga qodir emasman. Oʻzing biz bilan bu fosiq qavmlarning orasini ayirgin”, – dedi.

114

مِنْ أَجْلِ ذَٰلِكَ كَتَبْنَا عَلَىٰ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا ۚ وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِالْبَيِّنَاتِ ثُمَّ إِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ بَعْدَ ذَٰلِكَ فِي الْأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ

Mana shu hodisa tufayli bani Isroil avlodlariga shu hukmni yozib qoʻydik. Unga koʻra, agar kimda-kim biror odamni nohaq oʻldirmagan, Yer yuzida buzg‘inchilik qilmagan begunoh kimsani oʻldirsa, goʻyo u hamma insonlarni oʻldirgandek boʻladi. Shuningdek, kimki begunohlarni oʻldirmay hayotini qutqarsa, xuddi u barcha insonlarning hayotini qutqargandek boʻladi. Darhaqiqat, ularga Rasullarimiz ochiq-oydin dalillarni keltirganlar. Soʻngra shundan keyin ham, ulardan aksariyati Yer yuzida haddidan oshib, isrof qiluvchilardir.

115

سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ ۚ فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ ۖ وَإِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئًا ۖ وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ

Ular doimo yolg‘onga quloq osuvchilar va harom yeydiganlardir. Agarda sizning huzuringizga hukm soʻrab kelsalar, istasangiz, oʻrtalarida hukm chiqaring yoki ulardan voz keching. Agar ulardan voz kechsangiz ham, zinhor sizga biror zarar keltira olmaydilar. Bordi-yu hukm qilsangiz ham, oʻrtalarida adolat bilan hukm qiling. Albatta, Alloh adolatli boʻlganlarni sevadi.

116

سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ ۚ فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ ۖ وَإِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئًا ۖ وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ

Ular doimo yolg‘onga quloq osuvchilar va harom yeydiganlardir. Agarda sizning huzuringizga hukm soʻrab kelsalar, istasangiz, oʻrtalarida hukm chiqaring yoki ulardan voz keching. Agar ulardan voz kechsangiz ham, zinhor sizga biror zarar keltira olmaydilar. Bordi-yu hukm qilsangiz ham, oʻrtalarida adolat bilan hukm qiling. Albatta, Alloh adolatli boʻlganlarni sevadi.

117

وَقَفَّيْنَا عَلَىٰ آثَارِهِمْ بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرَاةِ ۖ وَآتَيْنَاهُ الْإِنْجِيلَ فِيهِ هُدًى وَنُورٌ وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرَاةِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ

Payg‘ambarlarning izlaridan esa oʻzidan oldin nozil qilingan Tavrotni tasdiqlovchi qilib, ortidan Maryam oʻg‘li Isoni yubordik. Unga ichida nur va hidoyat boʻlgan, oʻzidan oldingi Tavrotni tasdiqlaydigan hamda Allohdan qoʻrqadigan kimsalar uchun hidoyat manbai va pandu nasihat boʻlgan Injilni berdik.

118

وَقَفَّيْنَا عَلَىٰ آثَارِهِمْ بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرَاةِ ۖ وَآتَيْنَاهُ الْإِنْجِيلَ فِيهِ هُدًى وَنُورٌ وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرَاةِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ

Payg‘ambarlarning izlaridan esa oʻzidan oldin nozil qilingan Tavrotni tasdiqlovchi qilib, ortidan Maryam oʻg‘li Isoni yubordik. Unga ichida nur va hidoyat boʻlgan, oʻzidan oldingi Tavrotni tasdiqlaydigan hamda Allohdan qoʻrqadigan kimsalar uchun hidoyat manbai va pandu nasihat boʻlgan Injilni berdik.

119

وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ ۖ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ ۖ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ عَمَّا جَاءَكَ مِنَ الْحَقِّ ۚ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا ۚ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَٰكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُمْ ۖ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ ۚ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ

Ey Rasulim, sizga esa oʻzidan oldingi kitoblarni tasdiq qiluvchi va ular ustiga guvoh boʻluvchi Qurʼon kitobni barhaq nozil qildik. Shunday ekan, ular orasida Alloh nozil qilgan oyatlar bilan hukm qiling. Sizga kelgan haqiqatdan ayrilib, ularning havoyi nafslariga ergashmang. Sizlardan har biringiz uchun alohida shariat va yoʻl qilib qoʻyganmiz. Agar Alloh xohlaganda edi sizlarni bir ummat qilib qoʻyar edi. Lekin sizlarga berganlari bilan imtihon qilishi uchun har bir ummatga alohida yoʻl qilib qoʻydi. Shunday ekan, yaxshi amallarni qilishga shoshilinglar. Barchangizning qaytar joyingiz Allohning huzurigadir. Ana oʻshanda sizlarga tortishayotgan narsalaringiz haqida xabar beradi.

120

وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ ۖ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ ۖ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ عَمَّا جَاءَكَ مِنَ الْحَقِّ ۚ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا ۚ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَٰكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُمْ ۖ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ ۚ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ

Ey Rasulim, sizga esa oʻzidan oldingi kitoblarni tasdiq qiluvchi va ular ustiga guvoh boʻluvchi Qurʼon kitobni barhaq nozil qildik. Shunday ekan, ular orasida Alloh nozil qilgan oyatlar bilan hukm qiling. Sizga kelgan haqiqatdan ayrilib, ularning havoyi nafslariga ergashmang. Sizlardan har biringiz uchun alohida shariat va yoʻl qilib qoʻyganmiz. Agar Alloh xohlaganda edi sizlarni bir ummat qilib qoʻyar edi. Lekin sizlarga berganlari bilan imtihon qilishi uchun har bir ummatga alohida yoʻl qilib qoʻydi. Shunday ekan, yaxshi amallarni qilishga shoshilinglar. Barchangizning qaytar joyingiz Allohning huzurigadir. Ana oʻshanda sizlarga tortishayotgan narsalaringiz haqida xabar beradi.

VERSES OF THE MASDAR-O'ZAK