Аяты масдар-узак ٱلَّذِى (перевод)

261

الَّذِينَ يَتَّخِذُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ ۚ أَيَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا

Ular moʻminlarni qoʻyib kofirlarni doʻst tutadilar. Yoki munofiqlar kofirlar yonida izzat umid qiladilarmi? Yoʻq, albatta, barcha izzat va qudrat Alloh taolonikidir.

262

الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِنَ اللَّهِ قَالُوا أَلَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ وَإِنْ كَانَ لِلْكَافِرِينَ نَصِيبٌ قَالُوا أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ۚ فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا

Munofiq kimsalar sizlarni doimo kuzatib oʻtiradilar. Agarda sizlarga jangda Allohdan g‘alaba nasib boʻlsa, ular: “Biz sizlar bilar birga emasmidik?” – deydilar. Bordi-yu g‘alaba qilish nasibasi kofirlar uchun boʻlib qolganda: “Tepangizda turib, sizlarni moʻminlardan himoya qilmadikmi?” – deb aytadilar. Alloh endi qiyomat kunida oʻrtangizda hakamlik qiladi. Hamda Alloh kofirlar uchun moʻminlarga qarshi aslo yoʻl bermaydi.

263

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ ۚ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَجْعَلُوا لِلَّهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَانًا مُبِينًا

Ey iymon keltirganlar, moʻminlarni qoʻyib, kofirlarni doʻst tutmanglar. Bu ishni qilib, qiyomat kunida Alloh uchun oʻzingizga qarshi aniq hujjat hosil qilmoqchimisiz?

264

إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَاعْتَصَمُوا بِاللَّهِ وَأَخْلَصُوا دِينَهُمْ لِلَّهِ فَأُولَٰئِكَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ ۖ وَسَوْفَ يُؤْتِ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ أَجْرًا عَظِيمًا

Lekin yomonliklardan tavba qilgan, oʻzlarini oʻnglab tuzatgan, Allohga mahkam bog‘lanib, dinlarida xolis boʻlgan ana shunday kimsalar moʻminlar bilan birgadirlar.

265

إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَيُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذَٰلِكَ سَبِيلًا

Albatta, shunday kimsalar borki, ular Allohni va payg‘ambarlarini inkor qiladilar. Alloh va payg‘ambari oʻrtasida ayirmachilik qilishni xohlaydilar. Hamda ular: “Baʼzi payg‘ambarlarga ishonamiz, ayrimlariga esa ishonmaymiz”, – deb iymon va kufr orasida yoʻl tutishni xohlaydilar.

266

وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ أُولَٰئِكَ سَوْفَ يُؤْتِيهِمْ أُجُورَهُمْ ۗ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Allohga va payg‘ambarlariga iymon keltirgan, ulardan birortasining orasini ajratmay ishonadigan ana shunday kimsalarning mukofotlarini yaqinda, albatta, soʻngra bekam-koʻst qilib beradi. Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.

267

وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَٰكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ ۚ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ ۚ مَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا اتِّبَاعَ الظَّنِّ ۚ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينًا

Hamda Allohning payg‘ambari boʻlgan Maryam oʻg‘li Iso Masihni, albatta, biz oʻldirdik deb aytgan asossiz gaplari tufayli jazoladik. Holbuki, uni oʻldirmadilar ham, xochga ham osmadilar, faqat ularning koʻziga osiy bir odam oʻxshatib qoʻyildi. Aslida Iso payg‘ambar mavzusida talashib yurgan kimsalar u haqida oʻzlari ham gumon ichida qolgandirlar. Ularda bu ishning haqiqati borasida hech qanday bir ilm yoʻq boʻlib, faqatgina gumonlarga ergashadilar. Uni oʻldirmaganlari aniqdir.

268

فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَاتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيرًا

Yahudiy boʻlgan kimsalarning zulm qilganlari va koʻplab kishilarni Allohning yoʻlidan toʻsganlari tufayli ularga oldin halol qilingan pokiza yeguliklarni harom qilib qoʻydik.

269

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ قَدْ ضَلُّوا ضَلَالًا بَعِيدًا

Shubhasiz, kufr keltirgan va Allohning yoʻlidan toʻsgan kimsalar hidoyatdan uzoq boʻlgan zalolat yoʻlida adashgandirlar.

270

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَظَلَمُوا لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيقًا

Shubhasiz, kufr keltirgan va zulm qilgan kimsalarni Alloh afv etmaydi hamda toʻg‘ri yoʻlga boshlamaydi.

271

فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ ۖ وَأَمَّا الَّذِينَ اسْتَنْكَفُوا وَاسْتَكْبَرُوا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا وَلَا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا

Alloh iymon keltirgan va ezgu amallarni qilgan kimsalarga mukofotlarini toʻliq qilib beradi hamda Oʻz lutfidan neʼmatlarni yanada ziyoda qiladi. Ammo qul boʻlishdan or qilib, takabburlik qilganlarni esa qattiq azob bilan jazolaydi. Oʻzlari uchun Allohdan boshqa doʻst ham va azobdan qutqaruvchi yordamchi ham topa olmaydilar.

272

273

فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَاعْتَصَمُوا بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍ وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِرَاطًا مُسْتَقِيمًا

Allohga iymon keltirgan va Uning Oʻziga bog‘langan kimsalarni esa, Oʻz tomonidan boʻlgan rahmat va fazilatga sazovor qiladi. Hamda ularni toʻg‘ri yoʻlga boshlaydi.

274

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ ۚ أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الْأَنْعَامِ إِلَّا مَا يُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ وَأَنْتُمْ حُرُمٌ ۗ إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ مَا يُرِيدُ

Ey iymon keltirganlar, qilingan ahdlarga vafo qilinglar. Keyinida tilovat qilib beriladigan hayvonlardan tashqari, barcha chorva mollari sizlarga halol qilindi. Ehromda boʻlgan paytingizda esa sizlarga ov qilishni halol deb bilish mumkin emas. Albatta, Alloh Oʻzi xohlaganicha hukm qiladi.

275

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحِلُّوا شَعَائِرَ اللَّهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْوَانًا ۚ وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا ۚ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَنْ تَعْتَدُوا ۘ وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَىٰ ۖ وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۖ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Ey iymon keltirganlar, Allohning hajga doir belgilarini, jang qilish harom qilingan oylarni, qurbonlik uchun keltirilgan hadyalarni, qurbonlikka atalganini bildirish maqsadida ularga ilib qoʻyilgan taqinchoqlarni hamda Robbilaridan fazlu karam va rozilik istab Bayt ul-Haromga niyat qilib keluvchilar haqini poymol qilishni oʻzingizga halol deb hisoblamanglar. Ehromdan chiqib halol boʻlgach, bemalol ov qilaveringlar. Sizlarni Masjid ul-Haromga borishga qarshilik koʻrsatgan qavmning xusumati ularga dushmanlik qilishingizga jalb qilmasin. Sizlar, faqat ezgulik va taqvo yoʻlida koʻmaklashinglar, gunoh va dushmanlik yoʻlida esa hamkorlik qilmanglar. Allohdan qoʻrqinglar va Alloh azobi qattiq boʻlgan Zotdir.

276

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلَامِ ۚ ذَٰلِكُمْ فِسْقٌ ۗ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ ۚ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا ۚ فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ ۙ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Sizlarga oʻlimtik hayvon, qon, choʻchqa goʻshti, Allohdan oʻzganing nomi bilan soʻyilgan, boʻg‘ilib oʻlgan, urib oʻldirilgan, tepalikdan yiqilib tushib oʻlgan, suzib oʻldirilgan, yirtqich hayvonlar ularning bir boʻlagini parchalab yegan jonivorlar harom qilindi. Biroq jonlari chiqmasdan burun yetib kelib, ularni soʻyib olsangiz, haloldir. Shu bilan birga, but-sanamlarga atab soʻyilgan hayvonlar, fol choʻplariga qarab qismatingizni bilish uchun fol ochish ham harom qilindi. Bugun esa endi kofirlar diningizga zarar yetkaza olishdan umidlarni uzdilar. Shuning uchun ham ulardan aslo qoʻrqmanglar, faqat Mendan qoʻrqinglar. Bugun diningizni kamoliga yetkazdim, neʼmatimni sizlarga toʻliq qilib berdim hamda sizlar uchun Islomni tanlab, din boʻlishiga rozi boʻldim. Agarda kimki qattiq ocharchilikda nochor qolib, gunohga mayl boʻlmagan holda harom qilinganlardan bir miqdor yesa, gunoh boʻlmaydi. Shubhasiz, Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.

277

الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ ۖ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ ۖ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ ۗ وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Mana bugun sizlarga pokiza narsalar halol qilindi. Shuningdek, kitob berilgan yahudiy va nasroniy dinidagilarning taomi sizlar uchun halol hamda sizlarning taomingiz ham ular uchun haloldir. Zino va yashirincha oʻynash qilib olish maqsadida boʻlmay, aksincha, mahrlarini berib, or-nomusli moʻmina ayollardan va sizlardan oldin kitob berilganlardan iffatli ayollarni topib nikohingizga olishingiz halol qilindi.

278

279

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ۚ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا ۚ وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَىٰ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ ۚ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَٰكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Ey iymon keltirganlar, namoz oʻqishga turmoqchi boʻlsangizlar, oldin yuzlaringizni yuvinglar. Keyin qoʻllaringizni tirsaklarigacha yuvinglar. Soʻngra boshlaringizga mash tortib, oyoqlaringizni toʻpiqlarigacha yuvinglar. Agarda junub holda yuvuqsiz boʻlsangiz, unda g‘usl qilib choʻmilinglar. Agar bemor yo safarda boʻlib yoki sizlardan biringiz hojatxonadan qaytib, yoxud ayollarga yaqinlik qilgandan keyin suv topa olmasangiz, u holda toza tuproq jinsidan boʻlgan narsalarni niyat qilib, tayammum qilinglar. U tuproq bilan yuzlaringiz va qoʻllaringizga surtib mash tortinglar. Alloh sizlarga qiyinchilik qilishni xohlamaydi, aksincha, sizlarni poklash va shukr qilishingiz uchun sizlarga Oʻz neʼmatini toʻla-toʻkis qilib berishni istaydi.

280

وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

Allohning sizlarga bergan neʼmatlarini hamda “Eshitdik va itoat qildik”, – deganingizda sizlardan olgan ahdini yodga olinglar. Allohdan qoʻrqinglar, albatta, Alloh koʻngillardagi sirlarni biluvchi Zotdir.

АЯТЫ МАСДАР-УЗАК