Аяты масдар-узак ك و ن (перевод)

161Niso/33

وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ ۚ وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدًا

Har bir kimsa uchun ota-ona va qarindoshlar qoldirib ketgan merosdan ulush oluvchi merosxoʻrlar qilib qoʻyganmiz. Meros borasida ahdu paymon qilgan kimsalaringizga ham oʻz hissalarini beringlar. Albatta, Alloh har bir narsaga guvoh boʻlib turgan Zotdir.

162Niso/34

الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ ۚ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ ۚ وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ ۖ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا

Erkaklar ayollar ustidan rahbardirlar. Buning sababi Alloh baʼzilarini baʼzilaridan maʼlum xususiyatga koʻra afzal qilib yaratishi hamda erkaklar ishlab topgan mol-mulklaridan oʻz oilalari uchun sarf-xarajat qilib turishlaridir. Soliha ayollar esa itoatkor boʻlganlaridir. Hamda Alloh ayollarning haqini qanday muhofaza qilgan boʻlsa, ular ham erlari yonlarida boʻlmaganida mol-mulklarini, sir-asrorlarini va oʻz iffatlarini shunday himoya qiluvchilardir. Agarda u xotinlarning isyon qilib sizga bosh koʻtarishlaridan qoʻrqsangiz, oldin ularga chiroyli nasihat qilinglar. Nasihat kor qilmasa ularni yotoqlarda yolg‘iz tark qilib, ulardan uzoq turinglar. Bordi-yu unda ham boʻlmasa, u holda sekingina uringlar. Biroq sizga itoat qilsalar, ularga qarshi boshqa bahona qidirib, yoʻl axtarmanglar. Albatta, Alloh eng ustun boʻlgan – Aʼliy va barchadan ulug‘ boʻlgan – Kabir Zotdir.

163

وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا

Agar u er-xotinlarning oralari buzilib ketishidan qoʻrqsangiz, unda er tarafidan bir hakam, ayol tarafidan bir hakam tayinlab yuboring. Agar ikki taraf ham sulh qilishni istasa, Alloh ikkovi orasiga ittifoqlikni soladi. Albatta, Alloh hamma narsani bilib turuvchi – Aʼlim va barcha ishlardan xabardor boʻlgan – Xobir Zotdir.

164

وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ۖ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَىٰ وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ مُخْتَالًا فَخُورًا

Yolg‘iz Allohga ibodat qilinglar va Unga hech narsani sherik qilmanglar. Ota-onalarga yaxshilik qilinglar. Hamda qarindoshlarga, yetimlarga, miskinlarga, yaqin va uzoq qoʻshnilarga, yaqin doʻstingizga, musofirlarga va qoʻl ostingizdagi xizmatkorlarga ham yaxshilik qilinglar. Alloh takabbur va maqtanchoq boʻlgan kimsalarni sevmaydi.

165

وَالَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ ۗ وَمَنْ يَكُنِ الشَّيْطَانُ لَهُ قَرِينًا فَسَاءَ قَرِينًا

Yana shunday kimsalar ham borki, aslida Allohga va oxirat kuniga iymon keltirmaganlari holda insonlar koʻrsin, deb riyokorlik bilan mollaridan xayru sadaqa qiladilar. Bas, kimga shayton doʻst boʻlsa, bilib qoʻysinki, u eng yomon ulfatdir.

166

وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ آمَنُوا بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللَّهُ ۚ وَكَانَ اللَّهُ بِهِمْ عَلِيمًا

Aksincha, ular Allohga, oxirat kuniga iymon keltirib, Alloh rizq qilib bergan narsalardan ehson qilganlarida ularga nima zarar boʻlardi?! Zero, Alloh ularning qilayotgan amallarini bilib turuvchi Zot edi.

167

إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ ۖ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا

Albatta, Alloh hech kimga bir zarra miqdoricha ham zulm qilmaydi. Agar zarracha yaxshilik qilingan boʻlsa, uning savobini bir necha barobar koʻpaytiradi. Hamda Oʻz huzuridan ulug‘ ajr-mukofot ato etadi.

168

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَىٰ حَتَّىٰ تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّىٰ تَغْتَسِلُوا ۚ وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَىٰ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا

Ey iymon keltirganlar, mast holatda ekanligingizda, nima deb aytayotganingizni oʻzingiz tushunmaguningizgacha, namozga yaqinlashmanglar. Hamda yoʻlovchi boʻlmay turib, junub holingizda ham, to g‘usl qilmaguningizcha namozga yaqinlashmanglar. Agar bemor yo safarda boʻlib yoki sizlardan biringiz hojatxonadan qaytib, yoxud ayollarga yaqinlik qilgandan keyin suv topa olmasangiz, u holda toza tuproq jinsidan boʻlgan narsalar niyat qilib, tayammum qilinglar. U tuproq bilan yuzlaringiz va qoʻllaringizga surtib mash tortinglar. Shubhasiz, Alloh gunohlarni kechiruvchi – Aʼfuv va G‘ofur Zotdir.

169

170

مِنَ الَّذِينَ هَادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَرَاعِنَا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِي الدِّينِ ۚ وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَٰكِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا

Yahudiy boʻlgan kimsalar orasida kalimalarni oʻz oʻrnidan oʻzgartirib aytadiganlari ham bor. Ular atayin tillarini burib va dinga taʼna qilgan holda: “Qulog‘imiz bilan eshitdik va lekin qalbdan itoat qilmadik, eshit, ey soʻzlari eshitilmay qolgur va mazax qilib “roino”, – der edilar. Agarda ular bu gap oʻrniga: “Eshitdik va itoat qildik, eshiting va bizga ham nazar qiling”, – deganlarida oʻzlari uchun yaxshi hamda eng toʻg‘risi shu boʻlar edi. Lekin Alloh ularni kufrlari sababli laʼnatlagan. U yahudiylardan, faqat kam qismigina iymon keltiradi xolos.

171

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ آمِنُوا بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهًا فَنَرُدَّهَا عَلَىٰ أَدْبَارِهَا أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّا أَصْحَابَ السَّبْتِ ۚ وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا

Ey kitob berilgan yahudiy va nasroniylar, qilingan itoatsizlik tufayli yuzlarni tekislab, ularni chappa qilib yuborishimizdan yoki “shanba kuni egalari”ni qanday laʼnatlagan boʻlsak sizlarni ham shunday laʼnatga duchor qilishimizdan oldin sizdagi Tavrotni tasdiqlovchi qilib nozil qilganimiz Qurʼonga iymon keltiringlar. Allohning amri, shubhasiz, amalga oshadi.

172

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًا

Albatta, oyatlarimizni inkor qilib, kufr keltirgan kimsalarni yaqinda doʻzaxga kiritamiz. Azobni qayta-qayta totishlari uchun terilari kuyib pishgach, yana uning oʻrniga boshqa terini almashtirib turamiz. Shubhasiz, Alloh izzati ulug‘ – Aziz va hikmat egasi – Hakim Zotdir.

173

إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ ۚ إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ سَمِيعًا بَصِيرًا

Albatta, Alloh omonatni oʻz egalariga topshirishingizni va odamlar oʻrtasida hukm qilgan paytingizda adolat bilan hukm chiqarishga buyuradi. Darhaqiqat, Alloh sizlarga qanday ham yaxshi nasihat qilmoqda. Albatta, Alloh hamma narsani eshitib turuvchi – Samiʼ va boʻlayotgan ishlarni koʻrib turuvchi – Basir Zotdir.

174

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ۖ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا

Ey iymon keltirganlar, Allohga itoat qilinglar. Hamda Payg‘ambarga va oʻzlaringizdan boʻlgan ahli iymon ishboshchi rahnamolarga ham itoat qilinglar. Agarda biror narsa haqida tortishib qolsangiz, uning yechimini Allohga va Rasulga qaytaringlar. Agarda Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan boʻlsangiz, shu yoʻlni tutinglar. Ana shunday qilishingiz xayrli va chiroyli natijadir.

175

وَلَوْ أَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ أَنِ اقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ أَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِيَارِكُمْ مَا فَعَلُوهُ إِلَّا قَلِيلٌ مِنْهُمْ ۖ وَلَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا مَا يُوعَظُونَ بِهِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَشَدَّ تَثْبِيتًا

Agar biz ularga: “Oʻzlaringizni oʻldiring yoki yurtingizdan chiqib keting”, – deb amr qilganimizda edi, ulardan, faqat ozgina qismi bu buyruqni bajargan boʻlardi. Koshki, ular aytilgan nasihatlarga amal qilsalar edi, oʻzlari uchun yaxshiroq va iymonlari uchun oʻta mustahkam ish boʻlar edi.

176

وَإِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَالَ قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُنْ مَعَهُمْ شَهِيدًا

Albatta, sizning oralaringizda sustkashlik qilib jangdan qoladigan munofiq kimsalar ham bor. Bordi-yu sizlarga urushda biror bir musibat yetsa: “Alloh menga yaxshilik qilgan ekan, yaxshiyamki ular bilan jangda boʻlmadim. Aks holda, oʻlib ketardim”, – deydi.

177

وَلَئِنْ أَصَابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يَا لَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزًا عَظِيمًا

Mabodo Allohdan inʼom yetib, urushda zafar quchib qolsangiz, xuddi siz va uning orasida oldin hech qanday yaqinlik boʻlmagan begona odamdek: “Qani, endi men ham ular bilan birga jangda boʻlganimda, ulkan yutuq va oʻljalarga erishar edim”, – deb aytadilar.

178

179

الَّذِينَ آمَنُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ فَقَاتِلُوا أَوْلِيَاءَ الشَّيْطَانِ ۖ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا

Iymon keltirgan moʻminlar Alloh yoʻlida jang qiladilar. Kofirlar esa shayton yoʻlida jang qiladilar. Bas, sizlar shaytonning doʻstlariga qarshi jang qilinglar. Shubhasiz, shaytonning makru hiylasi zaifdir.

180

أَيْنَمَا تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ ۗ وَإِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هَٰذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۖ وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هَٰذِهِ مِنْ عِنْدِكَ ۚ قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۖ فَمَالِ هَٰؤُلَاءِ الْقَوْمِ لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثًا

Qaerda boʻlsangiz ham oʻlim sizlarni topadi, hatto mustahkam qalʼalar ichida boʻlsangiz ham oʻlasizlar. Agar munofiqlarga biror bir yaxshilik yetib qolsa: “Bu Allohning huzuridandir”, – deb aytadilar. Bordi-yu ularga bir yomonlik yetib kelsa: “Bu sizning yuzingizdandir”, – deydilar. Ey Rasulim, ularga: “Hammasi Alloh taolo tomonidandir”, – deb ayting. Anavi qavmlarga nima boʻldiki, gap uqishni bilmaydilar?!

АЯТЫ МАСДАР-УЗАК