Аяты масдар-узак ر ب ب (перевод)

141

ذَٰلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ ۖ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوهُ ۚ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ

Mana shu Robbingiz boʻlgan Allohdir. Undan oʻzga hech qanday iloh yoʻqdir. U barcha narsaning yaratuvchisidir, demak, faqat Unga ibodat qilinglar. U har narsaning ustida vakildir.

142

قَدْ جَاءَكُمْ بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ ۖ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ ۖ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَا ۚ وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ

Robbingizdan sizlarga ravshan dalillar kelgan. Kimki ibrat bilan koʻra olsa, bu oʻzining foydasigadir. Kimki haqiqatga koʻr boʻlsa, oʻzining zararigadir. Ey Rasulim, ularga: “Men tepangizda qoʻriqchi emasman”, – deb ayting.

143

اتَّبِعْ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ ۖ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ

Ey Muhammad, Robbingizdan sizga vahiy qilingan oyatlarga ergashing. Undan oʻzga hech qanday iloh yoʻqdir. Mushriklardan esa yuz oʻgiring.

144

وَلَا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْوًا بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ كَذَٰلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Allohdan boshqaga sig‘inadiganlarni soʻkib yurmanglar. Aks holda, ular ham haddan oshib, johillik bilan Allohni soʻkib yuboradilar. Shunday qilib, har bir ummatga qilayotgan ishlarini oʻziga chiroyli qilib koʻrsatib qoʻydik. Keyin oxirida barchalarining boradigan joylari Robbilari huzurigadir. Soʻngra ularga qilgan ishlarining xabarini beradi.

145

وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الْإِنْسِ وَالْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا ۚ وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ ۖ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ

Ana shunday qilib, har bir payg‘ambarga inson va jinlardan boʻlgan shaytonlarni dushman qilib qoʻydik. Baʼzilari baʼzilarini aldash uchun usti yaltiroq soʻzlar bilan pichirlab vasvasa qiladilar. Agar Robbingiz xohlasa, ular bunday qilolmas edilar. Ularni toʻqiyotgan yolg‘onlari bilan oʻz hollariga tashlab qoʻying.

146

أَفَغَيْرَ اللَّهِ أَبْتَغِي حَكَمًا وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتَابَ مُفَصَّلًا ۚ وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ ۖ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ

Ey Rasulim, ularga: “Allohdan oʻzgani istab hakam qilib olaymi? Axir U sizlarga bu kitobni batafsil qilib nozil qilgan Zotdir”, – deb ayting. Biz kitob bergan yahudiy va nasroniy boʻlgan kimsalar aslida, albatta, bu Qurʼonning, haqiqatan, Robbingiz tarafidan nozil qilinganligini biladilar. Bas, shunday ekan, aslo shubha qiluvchilardan boʻlmang.

147

وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا ۚ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ ۚ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Robbingizning soʻzi toʻg‘rilik va adolat jihatida kamoliga yetgandir. Uning soʻzlarini aslo oʻzgartiruvchi yoʻqdir. Alloh hamma narsani eshitib turuvchi – Samiʼ va bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.

148

إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ مَنْ يَضِلُّ عَنْ سَبِيلِهِ ۖ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ

Shubhasiz, Robbingiz Oʻz yoʻlidan adashgan kimsani ham yaxshi biluvchi va U hidoyat yoʻlida yurganlarni ham juda yaxshi biluvchi Zotdir.

149

وَمَا لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ ۗ وَإِنَّ كَثِيرًا لَيُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ

Sizlarga nima boʻldiki, uning ustida Allohning ismi zikr qilingan narsalardan yemaysizlar?! Vaholanki, U sizlarga majbur boʻlganingizdan tashqari barcha harom qilgan narsalarni batafsil bayon qilib bergan edi. Albatta, koʻpchilik maʼlumotga ega boʻlmay turib, havoyi nafslari bilan odamlarni adashtiradilar. Shubhasiz, Robbingiz haddidan oshganlarni juda yaxshi biluvchi Zotdir.

150

وَهَٰذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيمًا ۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ

Mana shu Robbingizning toʻg‘ri yoʻlidir. Eslatma oluvchi qavmlar uchun oyatlarni batafsil bayon qildik.

151

لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۖ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Ular uchun Robbilari huzurida omonlik diyori bordir. U Zot moʻminlarning qilgan yaxshi amallari uchun ularga doʻstdir.

152

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الْإِنْسِ ۖ وَقَالَ أَوْلِيَاؤُهُمْ مِنَ الْإِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِي أَجَّلْتَ لَنَا ۚ قَالَ النَّارُ مَثْوَاكُمْ خَالِدِينَ فِيهَا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ ۗ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

Alloh qiyomat kunida ularning barchasini toʻplab: “Ey jinlar jamoasi, insonlardan oʻzingizga og‘ganini koʻpaytirdingiz”, – deydi. Shunda ularning insonlardan boʻlgan doʻstlari: “Ey Robbimiz, bizlar oʻtkinchi dunyoda birimiz birimizdan foydalangan edi. Endi esa Oʻzing bizlarga tayin qilgan ajalimizga yetib keldik”, – deydi. Alloh ularga: “Sizlarning joyingiz doʻzax, endi u yerda qolasizlar. Faqat Alloh xohlagani bundan mustasnodir”, – deydi. Albatta, Alloh hikmat egasi – Hakim va hamma narsani bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.

153

154

ذَٰلِكَ أَنْ لَمْ يَكُنْ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرَىٰ بِظُلْمٍ وَأَهْلُهَا غَافِلُونَ

Chunki bu Robbingizning aholisi ogohlantirishdan bexabar boʻlgan oʻlkalarni zulm bilan halok qiluvchi emasligidir.

155

وَلِكُلٍّ دَرَجَاتٌ مِمَّا عَمِلُوا ۚ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ

Har kimning qilgan amallariga koʻra darajalar bordir. Robbingiz ularning qilayotgan ishlaridan bexabar emasdir.

156

وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ ۚ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَسْتَخْلِفْ مِنْ بَعْدِكُمْ مَا يَشَاءُ كَمَا أَنْشَأَكُمْ مِنْ ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ آخَرِينَ

Robbingiz hech narsaga muhtoj boʻlmagan rahmat egasidir. Xuddi sizlarni boshqa qavmning zurriyotidan yaratganidek, istasa, sizlarni ham ketkazib, ortingizdan Oʻzi istagan boshqa qavmni oʻrinbosar qiladi.

157

قُلْ لَا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَىٰ طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَمًا مَسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنْزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ ۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Ey Muhammad, ularga: “Menga vahiy qilingan Qurʼonda sizlar aytgan narsalarni tanovul qiluvchiga harom qilingan deb topmayapman. Faqatgina unda oʻlimtik, toʻkilgan qon, choʻchqa goʻshti, chunki u iflosdir yoki fosiqlik bilan Allohdan boshqasiga atab soʻyilganlar bor”, – deb ayting. Bordi-yu kimda-kim nochor holda ulardan yeyishga majbur qolsa, haddan va meʼyordan oshmay ozgina yesa, gunoh boʻlmaydi. Chunki Robbingiz, albatta, gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.

158

فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ رَبُّكُمْ ذُو رَحْمَةٍ وَاسِعَةٍ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُهُ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ

Ey Rasulim, agar sizni yolg‘onchiga chiqarsalar ularga: “Robbingiz rahmati keng Zotdir. Biroq uning gunohkor qavmlarga beradigan azobi orqaga qaytarilmaydi”, – deb ayting.

159

قُلْ هَلُمَّ شُهَدَاءَكُمُ الَّذِينَ يَشْهَدُونَ أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ هَٰذَا ۖ فَإِنْ شَهِدُوا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْ ۚ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَالَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ وَهُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ

Ey Rasulim, ularga: “Mana bularni Alloh harom qilganligiga doir guvohlik beruvchi shohidlaringizni keltiringlar”, – deb ayting. Agar ular guvohlik bersalar ham, siz ular bilan birga guvohlik bermang. Hamda oyatlarimizni yolg‘onga chiqargan kimsalarning havoyi nafslariga ergashmang. Ular Robbilariga boshqalarni tenglashtirib shirk keltiryaptilar.

160

قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ ۖ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ۖ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ۖ وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ مِنْ إِمْلَاقٍ ۖ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ ۖ وَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ ۖ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ۚ ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

Ey Rasulim, ularga: “Kelinglar, Robbingiz sizlarga harom qilgan narsalarni oʻqib beraman. U Zotga hech narsani sherik qilmanglar. Ota-onaga yaxshilik qilinglar. Kambag‘allikdan qoʻrqib farzandlaringizni oʻldirmanglar. Biz sizlarga ham, ularga rizq beramiz. Buzuq ishlarning oshkorasiga ham, undagi yashirinchasiga ham yaqinlashmanglar. Alloh oʻldirishni man qilgan jonni nohaq oʻldirmanglar. Shoyad, aql yuritsangiz, deb Alloh sizlarga bularni tavsiya qildi”, – deb ayting.

АЯТЫ МАСДАР-УЗАК