Siz qidirgan إِلَّا masdar-o'zagidan hosil bo'lgan 663 ta oyat mavjud.
boshqasini, boshqa, tashqari, boshqasiga, tashqarida, faqat, boshqasi, boshqa (bir shaklda), faqat (qildik), boshqasining
Quyida o'sha oyatlar arabcha matni va o'zbekcha tarjimasi bilan keltirilgan.
Munofiqlar bu soʻzlari bilan Allohni va iymon keltirganlarni aldamoqchi boʻladilar. Lekin sezmagan hollarida faqatgina oʻzlarini aldaydilar.
Alloh chivin yoki yaratilish jihatdan undan-da ustunroq narsalarni misol tariqasida keltirishdan uyalib, tortinib oʻtirmaydi. Albatta, iymon keltirgan kimsalar bu oyatlarni Robbilaridan haq boʻlib kelgan deb biladilar. Ammo kufr keltirgan kimsalar esa gumrohlik qilib: “Alloh bu misol bilan nima deyishni xohlaydi?” – deydilar. Alloh bu masallarni keltirish bilan iymon keltirmaganlari uchun koʻpchilikni adashtirib zalolatga ketkazadi hamda koʻpchilikni shu sabab bilan toʻg‘ri yoʻlga yetaklaydi. Lekin Alloh bu misollar bilan faqat fosiq kishilarni yoʻldan adashtiradi.
Farishtalar: “Ey barcha nuqsonlardan pok Zot, biz farishtalarda Sen oʻrgatgandan boshqa ilm yoʻqdir”, – deb aytdilar. Albatta, Sen hamma narsani biluvchi – Aʼlim va hikmat sohibi boʻlgan – Hakim Zotsan.
Ey Muhammad, Biz farishtalarga qarata: “Odamga sajda qilinglar”, – deganimizda farishtalar darhol sajda qilganlarini eslang. Faqat iblis sajda qilmay bosh tortib, takabburlik qildi va kofirlardan boʻldi.
Allohdan har qandoq holda ham sabr qilib va namoz oʻqish bilan yordam soʻranglar. Albatta, u namozni toʻliq ado etish qiyin bir amaldir. Biroq namoz oʻqish yolg‘iz Allohdan qoʻrquvchi kimsalargagina mashaqqatli ish emasdir.
Ularning orasida Tavrot kitobini bilmaydigan, faqat xomxayollar qiladigan savodsizlari ham bor. Ular gumonlarga koʻra harakat qiladilar xolos.
Ularning orasida Tavrot kitobini bilmaydigan, faqat xomxayollar qiladigan savodsizlari ham bor. Ular gumonlarga koʻra harakat qiladilar xolos.
Yahudiylar: “Bizlarga doʻzax azobi sanoqli kunlardagina tegadi”, – deydilar. Ey Muhammad, ularga: “Nima, siz Alloh tarafidan bu haqda qandaydir ahd-paymon olganmisiz?!” – deb ayting. Zero, Alloh ahdiga sira xilof qilmaydi. Yoki sizlar Alloh shaʼniga oʻzingiz bilmaydigan narsalarni gapiryapsizlarmi?!
Bir paytlar bani Isroil avlodlaridan, “Allohdan oʻzgaga ibodat qilmaysiz, ota-onaga, qavm-qarindoshga, yetim-yesirlarga va miskinlarga yaxshilik qilasizlar hamda odamlarga muloyim boʻlib, chiroyli gaplar aytasizlar, namozni toʻliq ado etasizlar, zakot berasizlar”, – deb ahd olgan edik. Siz bu ahdlashuvdan keyin yuz oʻgirib ketdingiz, faqat sizdan ozgina qismingiz ahdiga vafo qildi. Sizlar haligacha haqiqatdan yuz oʻgiruvchi kimsalarsiz.
Bir paytlar bani Isroil avlodlaridan, “Allohdan oʻzgaga ibodat qilmaysiz, ota-onaga, qavm-qarindoshga, yetim-yesirlarga va miskinlarga yaxshilik qilasizlar hamda odamlarga muloyim boʻlib, chiroyli gaplar aytasizlar, namozni toʻliq ado etasizlar, zakot berasizlar”, – deb ahd olgan edik. Siz bu ahdlashuvdan keyin yuz oʻgirib ketdingiz, faqat sizdan ozgina qismingiz ahdiga vafo qildi. Sizlar haligacha haqiqatdan yuz oʻgiruvchi kimsalarsiz.
Keyin ey bani Isroil avlodlari, sizlar shunday kimsalarsizki, bir-biringizni oʻldirasizlar, oʻzingizdan boʻlgan bir guruhni yurtlaridan haydab chiqarib yuborasizlar va ularga qarshi gunoh va adovat yoʻlida hamkorlik qilasizlar. Bordi-yu u guruhdagilar sizga asir tushib kelsalar, ulardan tovon olib qoʻyib yuborasizlar. Vaholanki, ularni haydab chiqarish sizlarga harom qilingan edi. Yoki siz Tavrot kitobining baʼzi bir qismiga ishonib, baʼzi bir qismiga ishonmay kufr keltirasizlarmi?! Sizlardan bu ishni qilgan kimsaning jazosi dunyo hayotida, faqat rasvolik koʻrishdir. Qiyomat kunida esa eng shiddatli azobga duchor qilingaydirlar. Alloh siz qilayotgan ishlardan bexabar g‘ofil emasdir.
Ey Rasulim, haqiqatan, sizga ochiq-oydin oyatlarni nozil qildik. U oyatlarni haq ekanini, faqat fosiq kimsalargina inkor qiladilar.
Shuningdek, yahudiylar Sulaymonning hukmronligi va koʻrsatgan moʻʼjizalari toʻg‘risida shaytonlarning uydirmalariga va oʻqib bergan sehr jodulariga ergashib ketdilar. Sulaymon aslo sehr qilib kufr keltirmagan, aksincha, odamlarga sehr-joduni hamda Bobil shahridagi Horut va Morut nomli farishtalarga tushirilgan ilmu amallardan taʼlim beradigan shaytonlar va jinlar kufr keltirganlar. Holbuki, u ikki farishta: “Bizlar faqatgina sizlar uchun bir sinovmiz xolos va bu ilm sababli kufr keltirib qoʻyma”, – deb aytmagunlaricha hech kimga u ilmdan biror narsani oʻrgatmas edilar. Bas, yahudiylar Allohning u ikki farishtasidan er-xotinning oʻrtasini buzadigan ilmu amallarni oʻrganar edilar. Lekin ular bu ilm bilan Allohning iznisiz hech kimga zarar yetkazuvchi boʻla olmasdilar. Aslida esa ular oʻzlariga zarar keltiradigan va foyda bermaydigan narsalarni oʻrganar edilar. Ular Allohning kitobini dunyo manfaati uchun sehr-joduga almashib, uni sotgan kimsalarga oxiratda hech qanday nasiba yoʻqligini juda yaxshi bilar edilar. Oxiratdagi ulushlaridan ayrilib, oʻzlarini naqadar bir yaramas narsaga sotganlarini bilsalar edi!
Ular: “Jannatga, faqat yahudiy yoki nasroniy dinida boʻlganlargina kiradilar”, – deydilar. Bu esa ularning xomxayollaridir. Ey Muhammad, ularga: “Agar chindan ham rostgoʻylardan boʻlsangiz, unda dalilingizni keltiringlar”, – deb ayting.
Allohning masjidlarida Uning nomi zikr qilinishiga toʻsqinlik qiladigan va ularni xarob qilishga harakat qiladigan kimsadan ham zolimroq kishi bormi?! Aslida ular masjidlarga qoʻrqqan hollarida kirishlari kerak edi. Ular uchun bu dunyoda sharmisorlik, oxiratda esa ulkan azob bordir.
Oʻz qadrini pastga urgan kishigina Ibrohimning dinidan yuz oʻgiradi. Albatta, Biz dunyoda Ibrohimni payg‘ambar qilib tanlab oldik hamda, shubhasiz, u oxiratda solih bandalardandir.
Ibrohim payg‘ambar oʻg‘illariga, undan keyin kelgan Yaʼqub payg‘ambar ham farzandlariga bu dinni vasiyat qilib: “Ey oʻg‘illarim, shubhasiz, Alloh sizlar uchun bu dinni tanladi. Shunday ekan, sizlar dunyodan, faqat musulmon boʻlgan holda oʻtinglar!” – degan edi.
Shunday qilib, Biz siz musulmonlarni insoniyatga shohid va oʻrnak boʻlishingiz hamda payg‘ambar ham sizlar uchun guvoh boʻlishi uchun moʻʼtadil, oʻrta bir ummat qildik. Siz ilgari unga yuzlanib ibodat qilgan qiblani oʻzgartirishimiz esa, kim payg‘ambarga ergashishini, kim itoat qilmay orqasiga qarab qaytib ketishini bilish uchun sinov qilganmiz, xolos. Shubhasiz, bu qiblaning oʻzgarishi Alloh hidoyat berganlaridan boshqalari uchun og‘ir bir ishdir. Alloh avvalgi qiblaga qarab qilgan ibodatdagi iymonlaringizni, zoe qilmoqchi emas. Shubhasiz, Alloh odamlarga oʻta shafqatli – Raʼuf va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
Shunday qilib, Biz siz musulmonlarni insoniyatga shohid va oʻrnak boʻlishingiz hamda payg‘ambar ham sizlar uchun guvoh boʻlishi uchun moʻʼtadil, oʻrta bir ummat qildik. Siz ilgari unga yuzlanib ibodat qilgan qiblani oʻzgartirishimiz esa, kim payg‘ambarga ergashishini, kim itoat qilmay orqasiga qarab qaytib ketishini bilish uchun sinov qilganmiz, xolos. Shubhasiz, bu qiblaning oʻzgarishi Alloh hidoyat berganlaridan boshqalari uchun og‘ir bir ishdir. Alloh avvalgi qiblaga qarab qilgan ibodatdagi iymonlaringizni, zoe qilmoqchi emas. Shubhasiz, Alloh odamlarga oʻta shafqatli – Raʼuf va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
Ha, shunday, ey Rasulim, qaysi tomondan yoʻlga chiqsangiz ham, namozda yuzingizni Masjid ul-Harom tomoniga buring. Sizlar ham ey moʻminlar, yuzlaringizni qibla tomoni boʻlgan Kaʼbaga buringlar. Toki qiblaga yuzlanmasligingiz baʼzi odamlar nazdida sizlarga qarshi dalil va hujjat boʻlib qolmasin. Shuningdek, u insonlar orasida zulm qilganlar ham bor boʻlib, ulardan aslo qoʻrqmanglar, faqat Mendan qoʻrqinglar. Toki sizlarga neʼmatimni toʻla-toʻkis qilib berayin, shoyad, shunday qilib, hidoyat topsangizlar.
