U sizlarga quruqlik va dengiz qorong‘iliklarida adashmay yoʻl topishingiz uchun yulduzlarni yaratgan Zotdir. Haqiqatan, biladigan qavmlar uchun oyatlarni batafsil bayon qilib berdik.

U sizlarni bir jondan vujudga keltirdi. Oxirat – qarorgoh bu dunyo esa omonatgohdir. Fahmlaydigan qavmlar uchun oyatlarni batafsil bayon qilib berdik.

Robbingizdan sizlarga ravshan dalillar kelgan. Kimki ibrat bilan koʻra olsa, bu oʻzining foydasigadir. Kimki haqiqatga koʻr boʻlsa, oʻzining zararigadir. Ey Rasulim, ularga: “Men tepangizda qoʻriqchi emasman”, – deb ayting.

Sizlarga nima boʻldiki, uning ustida Allohning ismi zikr qilingan narsalardan yemaysizlar?! Vaholanki, U sizlarga majbur boʻlganingizdan tashqari barcha harom qilgan narsalarni batafsil bayon qilib bergan edi. Albatta, koʻpchilik maʼlumotga ega boʻlmay turib, havoyi nafslari bilan odamlarni adashtiradilar. Shubhasiz, Robbingiz haddidan oshganlarni juda yaxshi biluvchi Zotdir.

Mana shu Robbingizning toʻg‘ri yoʻlidir. Eslatma oluvchi qavmlar uchun oyatlarni batafsil bayon qildik.

Alloh qiyomat kunida ularning barchasini toʻplab: “Ey jinlar jamoasi, insonlardan oʻzingizga og‘ganini koʻpaytirdingiz”, – deydi. Shunda ularning insonlardan boʻlgan doʻstlari: “Ey Robbimiz, bizlar oʻtkinchi dunyoda birimiz birimizdan foydalangan edi. Endi esa Oʻzing bizlarga tayin qilgan ajalimizga yetib keldik”, – deydi. Alloh ularga: “Sizlarning joyingiz doʻzax, endi u yerda qolasizlar. Faqat Alloh xohlagani bundan mustasnodir”, – deydi. Albatta, Alloh hikmat egasi – Hakim va hamma narsani bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.

Oʻz farzandlarini ahmoqlik qilib johillik bilan oʻldirgan, Allohga boʻhton qilib Alloh ularga rizq qilib bergan hayvonlarni haromga chiqargan kimsalar, haqiqatan, oʻzlariga ziyon qildilar hamda ular hidoyatga erishganlardan boʻlmadilar.

Oʻz farzandlarini ahmoqlik qilib johillik bilan oʻldirgan, Allohga boʻhton qilib Alloh ularga rizq qilib bergan hayvonlarni haromga chiqargan kimsalar, haqiqatan, oʻzlariga ziyon qildilar hamda ular hidoyatga erishganlardan boʻlmadilar.

Yoki boʻlmasa “Agar bizga ham kitob tushirilganda edi, albatta, biz ulardan koʻra toʻg‘riroq yoʻlda boʻlar edik”, – deb aytmasligingiz uchun ham uni nozil qildi. Shubhasiz, sizlarga Robbingizdan dalil, hidoyat va rahmat kelgandir. Allohning oyatlarini yolg‘onga chiqargan va undan yuz oʻgirgandan ham zolimroq kimsa bormi? Oyatlarimizdan yuz oʻgirgan kimsalarni yaqinda yuz oʻgirib yurganlari uchun yomon azob bilan jazolaymiz.

Albatta, Biz sizlarni Yer yuziga joylashtirdik va tirikchilik manbalarini hozir qildik. Lekin juda ozchilik shukr qilyapsizlar.

Albatta, biz sizlarni yoʻqdan bor qilib yaratdik keyin mukammal shaklda surat berdik. Soʻngra farishtalarga qarata: “Odamga sajda qilinglar”, – dedik. Hammasi sajda qildilar, faqat iblis kibrlanib sajda qiluvchilardan boʻlmadi.

Ey Odam bolalari, sizlarga ham uyat yerlaringizni berkitadigan libos va chiroyli koʻrinish uchun kiyadigan ziynat kiyimini tushirdik. Biroq eng yaxshi libos bu taqvo libosidir. Bular Allohning moʻʼjizalaridandir, shoyad, undan oʻgit olsangizlar.

Alloh ularga: “Sizlardan oldin oʻtgan jin va insonlardan iborat ummatlar orasida doʻzaxga kiringlar”, – deb aytadi. Har bir ummat doʻzaxga kirganda, dindosh birodarini laʼnatlaydi. Qachonki u yerda barchalari topishishgach, keyingi ummatlar avvalgilari uchun: “Ey Robbimiz, hov anavilar bizlarni yoʻldan adashtirgan edilar, endi ularga doʻzax azobini bir necha barobar bergin”, – deydilar. Shunda Alloh: “Har biringiz uchun bir necha barobar azob beriladi, lekin sizlar buni bilmaysizlar”, – deydi.

Jannat ahllarining dillaridan gina-kuduratlarni olib tashlaymiz. Ularning taglaridan anhorlar oqib turadi. Ular: “Bizlarni bu neʼmatlarga boshlagan Allohga hamdlar boʻlsin. Agar Alloh bizni bularga boshlamaganida, biz yoʻlimizni topa olmas edik. Robbimizning elchilari haqiqatni keltirgan ekanlar. Mana bu sizlarga qilgan yaxshi amallaringiz uchun meros qilib berilgan jannat deb, nido qilinadi.

Jannat ahli doʻzax ahliga qarata: “Robbimiz bizlarga nima vaʼda qilgan boʻlsa, uni chindan ham topdik. Sizlar ham Robbingiz vaʼda qilgan narsaning haqiqat ekanini topdinglarmi?” – deb nido qiladilar. Doʻzax ahli esa: “Ha, toptik”, – deydilar. Keyin oralaridan nido qiluvchi farishta jar solib: “Zolimlarga Allohning laʼnati boʻlsin”, – deydi.

Haqiqatan, biz ularga, yaʼni Makka aholisiga ishongan qavmlar uchun yoʻl koʻrsatuvchi va rahmat qilib, unda aniq ilm bilan batafsil bayon qilgan Qurʼon kitobni keltirdik.

Ular Qurʼon taʼvilining haqiqatini kutib oʻtiribdilar. Taʼvili kelib maʼlum boʻlgan qiyomat kunida ilgari uni esga olmagan kimsalar: “Robbimizning elchilari haqiqatni keltirgan ekanlar. Qani endi, bizning shafoatchilarimiz boʻlib, bizlarni himoya qilsalar yoki koshki, yana dunyoga qaytarilganimizda qilgan ishlarimizdan boshqa ishlarni qilgan boʻlardik”, – deydilar. Ular chindan ham oʻzlariga ziyon qildilar va toʻqib olgan butlari ulardan g‘oyib boʻldi.

Ular Qurʼon taʼvilining haqiqatini kutib oʻtiribdilar. Taʼvili kelib maʼlum boʻlgan qiyomat kunida ilgari uni esga olmagan kimsalar: “Robbimizning elchilari haqiqatni keltirgan ekanlar. Qani endi, bizning shafoatchilarimiz boʻlib, bizlarni himoya qilsalar yoki koshki, yana dunyoga qaytarilganimizda qilgan ishlarimizdan boshqa ishlarni qilgan boʻlardik”, – deydilar. Ular chindan ham oʻzlariga ziyon qildilar va toʻqib olgan butlari ulardan g‘oyib boʻldi.

Haqiqatan, Nuhni oʻz qavmiga payg‘ambar qilib yubordik. Shunda u: “Ey qavmim, Allohga qullik qilinglar. Sizlar uchun Undan oʻzga iloh yoʻqdir. Men sizlarga ulug‘ kunning azobi kelishidan qoʻrqaman”, – dedi.

Hud ularga: “Shubhasiz, ustingizga Robbingiz tomonidan azob va g‘azab tushishi aniq boʻlgandir. Sizlar va ota-bobolaringiz ularni nomlab olib sig‘inib yurgan ismlar haqida men bilan tortishyapsizlarmi? Alloh u but-sanamlar haqida biror-bir hujjat tushirmagan. Unda azob kelishini kutib turinglar men ham sizlar bilan birga kutib turuvchilardanman”, – deb aytdi.