Verses of the masdar-o'zak م ش ي (translation)

يَكَادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصَارَهُمْ ۖ كُلَّمَا أَضَاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ وَإِذَا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُوا ۚ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Chaqmoq goʻyo munofiqlarning koʻzlarini olib qoʻygudek edi. Qachonki chaqmoq ularga bir dam atrofni yoritsa, u yerda biroz ildamlanishar, takror ularning tepalarini zulmat qoplasa, joylarida toʻxtab turishardi. Agar Alloh xohlasa edi ularning quloq va koʻzlarini chaqmoq tufayli yoʻq qilib ketkazib qoʻyar edi. Albatta, Alloh har narsaga kuchi yetadigan – Qodir Zotdir.

أَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِنْهَا ۚ كَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِلْكَافِرِينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Qalbi oʻlik ekanligida Biz bergan iymon nuri bilan odamlar orasida yuradigan kimsa zulmatlarda qolib undan chiqolmaydigan kimsaning ahvoli kabi boʻla oladimi? Shuningdek, kofirlarga oʻz qilayotgan ishlari chiroyli qilib qoʻyildi.

أَلَهُمْ أَرْجُلٌ يَمْشُونَ بِهَا ۖ أَمْ لَهُمْ أَيْدٍ يَبْطِشُونَ بِهَا ۖ أَمْ لَهُمْ أَعْيُنٌ يُبْصِرُونَ بِهَا ۖ أَمْ لَهُمْ آذَانٌ يَسْمَعُونَ بِهَا ۗ قُلِ ادْعُوا شُرَكَاءَكُمْ ثُمَّ كِيدُونِ فَلَا تُنْظِرُونِ

Axir u butlarning oyoqlari bormidiki, u oyoqlar bilan yursalar yoki qoʻllari bormidiki, u qoʻllar bilan ushlasalar yoki koʻzlari bormidiki, u koʻzlar bilan koʻrsalar, yoxud quloqlari bormidiki, u quloqlar bilan eshitsalar?! Ey Muhammad, ularga: “But va sanam kabi sheriklaringizga bemalol iltijo qilaveringlar. Menga muhlat bermay xohlaganingizcha makr qilaveringlar”, – deb ayting.

وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا ۖ إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولًا

Ey inson, Yer yuzida kibrlanib yurma. Chunki sen kuch quvvating bilan aslo yerni tesha olmaysan va uzunlikda tog‘larga ham yeta olmaysan.

قُلْ لَوْ كَانَ فِي الْأَرْضِ مَلَائِكَةٌ يَمْشُونَ مُطْمَئِنِّينَ لَنَزَّلْنَا عَلَيْهِمْ مِنَ السَّمَاءِ مَلَكًا رَسُولًا

Ey Muhammad, ularga: “Agar Yerda odamlar emas farishtalar maskan tutib bemalol yurganlarida edi, albatta, ularga osmondan payg‘ambar qilib farishtani tushirgan boʻlar edik”, – deb ayting.

إِذْ تَمْشِي أُخْتُكَ فَتَقُولُ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَىٰ مَنْ يَكْفُلُهُ ۖ فَرَجَعْنَاكَ إِلَىٰ أُمِّكَ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ ۚ وَقَتَلْتَ نَفْسًا فَنَجَّيْنَاكَ مِنَ الْغَمِّ وَفَتَنَّاكَ فُتُونًا ۚ فَلَبِثْتَ سِنِينَ فِي أَهْلِ مَدْيَنَ ثُمَّ جِئْتَ عَلَىٰ قَدَرٍ يَا مُوسَىٰ

Oʻshanda opang seni daryodan ushlab olgan odamlar ortidan yurib: “Sizlarni bu bolaga kafil boʻlib emizadigan ayol oldiga boshlab boraymi?” – deganlarini esla! Soʻng Biz seni koʻzlari quvonsin, g‘amgin boʻlmasin, – deb onangga qaytargan edik. Yigitlik chog‘ingda bir jonni oʻldirib qoʻyganingda, Biz seni bu darddan ham qutqargan edik. Keyin Biz seni koʻp sinovlar bilan sinab koʻrdik. Madyan ahli orasida ham ancha yillar qolding, soʻngra ey Muso, payg‘ambarlik uchun belgilab qoʻyilgan taqdirga koʻra bu yerga kelding.

أَفَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِأُولِي النُّهَىٰ

Biz ulardan ilgari oʻzlarining maskanlarida yashab yurgan qanchadan-qancha nasllarni kufrlari sababli halok qilganimiz ham ularni toʻg‘ri yoʻlga solmadimi?! Albatta, bunda aql egalari uchun ibratlar bordir.

وَاللَّهُ خَلَقَ كُلَّ دَابَّةٍ مِنْ مَاءٍ ۖ فَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَىٰ بَطْنِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَىٰ رِجْلَيْنِ وَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَىٰ أَرْبَعٍ ۚ يَخْلُقُ اللَّهُ مَا يَشَاءُ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Alloh barcha jonivorlarni suvdan yaratdi. Ulardan qorni bilan sudralib yuradiganlari ham, ikki oyoqda yuradiganlari ham, toʻrt oyoqda yuradiganlari ham bordir. Alloh Oʻzi istagan narsani yaratadi. Albatta, Alloh hamma narsaga qodirdir.

وَقَالُوا مَالِ هَٰذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعَامَ وَيَمْشِي فِي الْأَسْوَاقِ ۙ لَوْلَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَهُ نَذِيرًا

Ular yana masxara qilib: “Bu qanday payg‘ambar boʻldiki, oddiy odamlardek taom yeydi va bozorlarda yuradi?! Unga payg‘ambarligini tasdiqlaydigan biror farishta osmondan tushirilib, u bilan birga ogohlantiruvchi boʻlsa edi?!” – deydilar.

وَمَا أَرْسَلْنَا قَبْلَكَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا إِنَّهُمْ لَيَأْكُلُونَ الطَّعَامَ وَيَمْشُونَ فِي الْأَسْوَاقِ ۗ وَجَعَلْنَا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً أَتَصْبِرُونَ ۗ وَكَانَ رَبُّكَ بَصِيرًا

Ey Muhammad, sizdan oldingi Biz yuborgan barcha payg‘ambarlar ham, albatta, odamlardek taom yeb, bozorlarda yurar edilar. Biz baʼzilaringizni baʼzilaringiz uchun sinov qilib qoʻydik, qani, bu sinovlarga sabr qila olarmikinsiz? Robbingiz esa barchasini koʻrib turuvchi Zotdir.

وَعِبَادُ الرَّحْمَٰنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا

Rahmonning suyukli bandalari yerda bosiqlik bilan yuradigan hamda johil kimsalar ularga keraksiz gaplar aytganida: “Salomat boʻling!” – deb javob qaytaradigan kishilardir.

فَجَاءَتْهُ إِحْدَاهُمَا تَمْشِي عَلَى اسْتِحْيَاءٍ قَالَتْ إِنَّ أَبِي يَدْعُوكَ لِيَجْزِيَكَ أَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَا ۚ فَلَمَّا جَاءَهُ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَ قَالَ لَا تَخَفْ ۖ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Keyin, qizlardan biri hayo bilan yurib kelib: “Otam bizlarga qoʻylarimizni sug‘orib berganing haqini berish uchun seni chaqirmoqda”, – dedi. Soʻngra, Muso Shuʼayb payg‘ambarning huzuriga kelib, unga oʻz qissasini, soʻzlab berdi. Shuʼayb Musoga “Endi, qoʻrqma, sen zolimlar qavmidan qutulding”, – dedi.

وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا ۖ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ

Odamlarga katta ketib yuzingni burishtirmagin va yer yuzida kerilib yurmagin. Chunki Alloh hech bir kibrli, maqtanchoq kimsalarni sevmaydi.

وَاقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَاغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ ۚ إِنَّ أَنْكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ

Yurganingda oʻrtacha yurgin va ovozingni pastroq qilgin. Chunki ovozlarning eng xunugi eshaklarning ovozidir.

أَوَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ ۖ أَفَلَا يَسْمَعُونَ

Oʻzlaridan oldin oʻtgan va hozirda maskanlarida yurib turgan qanchadan-qancha avlodlarni halok qilgan edik, bu ularni hidoyatga boshlamadimi?! Albatta, bunda alomatlar bordir! Axir, ular haqni eshitmaydilarmi?!

وَانْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَاصْبِرُوا عَلَىٰ آلِهَتِكُمْ ۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَيْءٌ يُرَادُ

Ulardan kattalari bir-birlariga: “Yuringlar, oʻz ilohlaringizga sig‘inishda sabrli boʻlinglar! Albatta, bu bizdan iroda qilingan narsadir”, deb joʻnab qoldilar.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَآمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ وَيَجْعَلْ لَكُمْ نُورًا تَمْشُونَ بِهِ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ۚ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Ey Isoga iymon keltirgan kimsalar, Allohdan qoʻrqinglar va Uning payg‘ambari Muhammadga ham iymon keltiringlar. Shunda U zot sizlarga Oʻz rahmatidan ikki barobar ato etadi va sizlarga qiyomatda oldingizda yuradigan bir nur paydo qiladi hamda sizlarni mag‘firat qiladi. Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.

هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِي مَنَاكِبِهَا وَكُلُوا مِنْ رِزْقِهِ ۖ وَإِلَيْهِ النُّشُورُ

U sizlarga yerni boʻysundirib qoʻygan Zotdir. Bas, u Yerning har tomonida kezib yuraveringlar va Allohning bergan rizqidan yenglar. Qiyomatda tirilib chiqish Uning huzurigadir.

VERSES OF THE MASDAR-O'ZAK