Verses of the masdar-o'zak مَا (translation)

541

وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا أَشْرَكُوا ۗ وَمَا جَعَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا ۖ وَمَا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ

Ey Rasulim, Agar Alloh xohlasa edi, ular shirk keltirmagan boʻlardilar. Sizni esa ularning tepasiga qoʻriqchi qilib qoʻymaganmiz hamda siz ularga vakil emassiz.

542

وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا أَشْرَكُوا ۗ وَمَا جَعَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا ۖ وَمَا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ

Ey Rasulim, Agar Alloh xohlasa edi, ular shirk keltirmagan boʻlardilar. Sizni esa ularning tepasiga qoʻriqchi qilib qoʻymaganmiz hamda siz ularga vakil emassiz.

543

وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا أَشْرَكُوا ۗ وَمَا جَعَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا ۖ وَمَا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ

Ey Rasulim, Agar Alloh xohlasa edi, ular shirk keltirmagan boʻlardilar. Sizni esa ularning tepasiga qoʻriqchi qilib qoʻymaganmiz hamda siz ularga vakil emassiz.

544

وَلَا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْوًا بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ كَذَٰلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Allohdan boshqaga sig‘inadiganlarni soʻkib yurmanglar. Aks holda, ular ham haddan oshib, johillik bilan Allohni soʻkib yuboradilar. Shunday qilib, har bir ummatga qilayotgan ishlarini oʻziga chiroyli qilib koʻrsatib qoʻydik. Keyin oxirida barchalarining boradigan joylari Robbilari huzurigadir. Soʻngra ularga qilgan ishlarining xabarini beradi.

545

وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِنْ جَاءَتْهُمْ آيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِهَا ۚ قُلْ إِنَّمَا الْآيَاتُ عِنْدَ اللَّهِ ۖ وَمَا يُشْعِرُكُمْ أَنَّهَا إِذَا جَاءَتْ لَا يُؤْمِنُونَ

Agar ularga biron bir oyat kelsa, albatta, iymon keltirishlariga doir jon-jahd bilan Allohga qasam ichadilar. Ey Rasulim, ularga: “Shubhasiz, oyatlar Allohning huzuridadir”, – deb ayting. Ularga oyat va moʻʼjizalar kelganda ham iymonga kelmasliklarini sezmayapsizmi?

546

وَلَوْ أَنَّنَا نَزَّلْنَا إِلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةَ وَكَلَّمَهُمُ الْمَوْتَىٰ وَحَشَرْنَا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْءٍ قُبُلًا مَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ يَجْهَلُونَ

Bordi-yu Biz ularga osmondan farishtalarni tushirsak ham, oʻliklar tirilib kelib ularga gapirsalar ham va barcha narsani guvohlik uchun jamlab koʻz oʻnglarida qoʻysak ham, Alloh xohlamasa, iymon keltirmagan boʻlar edilar. Lekin ularning aksariyati johillik qilmoqdalar.

547

وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الْإِنْسِ وَالْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا ۚ وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ ۖ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ

Ana shunday qilib, har bir payg‘ambarga inson va jinlardan boʻlgan shaytonlarni dushman qilib qoʻydik. Baʼzilari baʼzilarini aldash uchun usti yaltiroq soʻzlar bilan pichirlab vasvasa qiladilar. Agar Robbingiz xohlasa, ular bunday qilolmas edilar. Ularni toʻqiyotgan yolg‘onlari bilan oʻz hollariga tashlab qoʻying.

548

وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الْإِنْسِ وَالْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا ۚ وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ ۖ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ

Ana shunday qilib, har bir payg‘ambarga inson va jinlardan boʻlgan shaytonlarni dushman qilib qoʻydik. Baʼzilari baʼzilarini aldash uchun usti yaltiroq soʻzlar bilan pichirlab vasvasa qiladilar. Agar Robbingiz xohlasa, ular bunday qilolmas edilar. Ularni toʻqiyotgan yolg‘onlari bilan oʻz hollariga tashlab qoʻying.

549

وَلِتَصْغَىٰ إِلَيْهِ أَفْئِدَةُ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ وَلِيَرْضَوْهُ وَلِيَقْتَرِفُوا مَا هُمْ مُقْتَرِفُونَ

Shaytonlar u yaltiroq gaplarga oxiratga iymon keltirmaydigan kimsalarning koʻngillari moyil boʻlib og‘ishi, u soʻzlardan rozi boʻlib, qiladigan gunohlarida davom etishlari uchun vasvasa qiladilar.

550

وَمَا لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ ۗ وَإِنَّ كَثِيرًا لَيُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ

Sizlarga nima boʻldiki, uning ustida Allohning ismi zikr qilingan narsalardan yemaysizlar?! Vaholanki, U sizlarga majbur boʻlganingizdan tashqari barcha harom qilgan narsalarni batafsil bayon qilib bergan edi. Albatta, koʻpchilik maʼlumotga ega boʻlmay turib, havoyi nafslari bilan odamlarni adashtiradilar. Shubhasiz, Robbingiz haddidan oshganlarni juda yaxshi biluvchi Zotdir.

551

وَمَا لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ ۗ وَإِنَّ كَثِيرًا لَيُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ

Sizlarga nima boʻldiki, uning ustida Allohning ismi zikr qilingan narsalardan yemaysizlar?! Vaholanki, U sizlarga majbur boʻlganingizdan tashqari barcha harom qilgan narsalarni batafsil bayon qilib bergan edi. Albatta, koʻpchilik maʼlumotga ega boʻlmay turib, havoyi nafslari bilan odamlarni adashtiradilar. Shubhasiz, Robbingiz haddidan oshganlarni juda yaxshi biluvchi Zotdir.

552

وَمَا لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ ۗ وَإِنَّ كَثِيرًا لَيُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ

Sizlarga nima boʻldiki, uning ustida Allohning ismi zikr qilingan narsalardan yemaysizlar?! Vaholanki, U sizlarga majbur boʻlganingizdan tashqari barcha harom qilgan narsalarni batafsil bayon qilib bergan edi. Albatta, koʻpchilik maʼlumotga ega boʻlmay turib, havoyi nafslari bilan odamlarni adashtiradilar. Shubhasiz, Robbingiz haddidan oshganlarni juda yaxshi biluvchi Zotdir.

553

وَذَرُوا ظَاهِرَ الْإِثْمِ وَبَاطِنَهُ ۚ إِنَّ الَّذِينَ يَكْسِبُونَ الْإِثْمَ سَيُجْزَوْنَ بِمَا كَانُوا يَقْتَرِفُونَ

Gunoh ishlarning ochiqchasini ham, yashirinchasini ham tark qilinglar. Gunoh ishlarni kasb qilgan kimsalar, albatta, qilmishlariga yarasha jazo oladilar.

554

أَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِنْهَا ۚ كَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِلْكَافِرِينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Qalbi oʻlik ekanligida Biz bergan iymon nuri bilan odamlar orasida yuradigan kimsa zulmatlarda qolib undan chiqolmaydigan kimsaning ahvoli kabi boʻla oladimi? Shuningdek, kofirlarga oʻz qilayotgan ishlari chiroyli qilib qoʻyildi.

555

وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا فِي كُلِّ قَرْيَةٍ أَكَابِرَ مُجْرِمِيهَا لِيَمْكُرُوا فِيهَا ۖ وَمَا يَمْكُرُونَ إِلَّا بِأَنْفُسِهِمْ وَمَا يَشْعُرُونَ

Shuningdek, har bir shahar va qishloqlarda u yerda nayrang qilishlari uchun eʼtibori katta odamlarni jinoyatchilar qilib qoʻydik. Ular oʻzlari sezmagan hollarida faqat oʻzlariga nayrang qilmoqdalar.

556

وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا فِي كُلِّ قَرْيَةٍ أَكَابِرَ مُجْرِمِيهَا لِيَمْكُرُوا فِيهَا ۖ وَمَا يَمْكُرُونَ إِلَّا بِأَنْفُسِهِمْ وَمَا يَشْعُرُونَ

Shuningdek, har bir shahar va qishloqlarda u yerda nayrang qilishlari uchun eʼtibori katta odamlarni jinoyatchilar qilib qoʻydik. Ular oʻzlari sezmagan hollarida faqat oʻzlariga nayrang qilmoqdalar.

557

وَإِذَا جَاءَتْهُمْ آيَةٌ قَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّىٰ نُؤْتَىٰ مِثْلَ مَا أُوتِيَ رُسُلُ اللَّهِ ۘ اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ ۗ سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغَارٌ عِنْدَ اللَّهِ وَعَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا كَانُوا يَمْكُرُونَ

Ularga bir oyat kelgan paytda: “Allohning Rasullariga berilgan moʻʼjizalarga oʻxshash narsalar bizga ham berilmaguncha aslo iymon keltirmaymiz”, – deydilar. Alloh payg‘ambarlikni qaerga va qanday qilib berishni juda yaxshi biladi. Yaqinda jinoyat qilgan kimsalarga amalga oshirgan makrlari tufayli Allohning huzurida xorlik va shiddatli azob yetadi.

558

وَإِذَا جَاءَتْهُمْ آيَةٌ قَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّىٰ نُؤْتَىٰ مِثْلَ مَا أُوتِيَ رُسُلُ اللَّهِ ۘ اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ ۗ سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغَارٌ عِنْدَ اللَّهِ وَعَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا كَانُوا يَمْكُرُونَ

Ularga bir oyat kelgan paytda: “Allohning Rasullariga berilgan moʻʼjizalarga oʻxshash narsalar bizga ham berilmaguncha aslo iymon keltirmaymiz”, – deydilar. Alloh payg‘ambarlikni qaerga va qanday qilib berishni juda yaxshi biladi. Yaqinda jinoyat qilgan kimsalarga amalga oshirgan makrlari tufayli Allohning huzurida xorlik va shiddatli azob yetadi.

559

لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۖ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Ular uchun Robbilari huzurida omonlik diyori bordir. U Zot moʻminlarning qilgan yaxshi amallari uchun ularga doʻstdir.

560

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الْإِنْسِ ۖ وَقَالَ أَوْلِيَاؤُهُمْ مِنَ الْإِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِي أَجَّلْتَ لَنَا ۚ قَالَ النَّارُ مَثْوَاكُمْ خَالِدِينَ فِيهَا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ ۗ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

Alloh qiyomat kunida ularning barchasini toʻplab: “Ey jinlar jamoasi, insonlardan oʻzingizga og‘ganini koʻpaytirdingiz”, – deydi. Shunda ularning insonlardan boʻlgan doʻstlari: “Ey Robbimiz, bizlar oʻtkinchi dunyoda birimiz birimizdan foydalangan edi. Endi esa Oʻzing bizlarga tayin qilgan ajalimizga yetib keldik”, – deydi. Alloh ularga: “Sizlarning joyingiz doʻzax, endi u yerda qolasizlar. Faqat Alloh xohlagani bundan mustasnodir”, – deydi. Albatta, Alloh hikmat egasi – Hakim va hamma narsani bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.

VERSES OF THE MASDAR-O'ZAK