ي ق ن

يَقِين : Бу сўз марифат, дироят ва шунга ўхшаш сўзлар ифодалайдиган маънодан юқорироқ бир билиш даражасидир. Билишни сифатлаш учун ишлатилади. Шунинг учун عِلْمُ يَقِينٍ дейилади, аммо مَعْرِفَةُ يَقِينٍ дейилмайди. Яъни яқийн — ҳукмнинг ўзгармаслиги билан бирга бўлган идрок хотиржамлигидир. Аллоҳ буюради: كَلاَّ لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ Йўқ! Агар аниқ илм билан билсангиз эди,(102/Такосур 5); ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ Кейин, қасамки, жаҳаннамни яқийн кўзи билан кўрасиз (102/Такосур 7); إِنَّ هَذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ Аниқ ҳақиқат мана шудир (56/Воқеа 95). Яқийннинг даражалари орасида кўп фарқлар бордир, улар бу ерда эмас, бошқа китобларда кўриб чиқилади.
Феъл сифатида اِسْتَيْقَنَ ва أَيْقَنَ дейилади. Аллоҳ буюради: إِنْ نَظُنُّ إِلاَّ ظَنًّا وَمَا نَحْنُ بِمُسْتَيْقِنِينَ Фақат бир гумондан иборат деб ўйлаймиз; бу борада аниқ билимимиз йўқ, дер эдингиз (45/Жосия 32); وَفِي اْلأَرْض آَيَاتٌ لِلْمُوقِنِينَ Аниқ ишонувчилар учун, ер юзида кўплаб ибратлар бордир (51/Зориёт 20); قَدْ بَيَّنَّا اْلأَيَاتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ Ҳақиқатан, яқийнга эришмоқ (ҳақиқатни билмоқ)ни истаган бир қавм учун Биз мўъжизаларни жуда очиқ-равшан кўрсатдик (2/Бақара 118).
Аллоҳ таолонинг: وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينًا Уни аниқ равишда ўлдирмадилар (4/Нисо 157) деган сўзидаги يَقِينًا сўзи, уни аниқ билган тарзда ўлдирмадилар; аксинча, тахмин ва хом хаёлга таяниб, уни ўлдирдик деб қарор қилдилар, деганидир.