Аяты масдар-узак ق ل ب (перевод)

141

سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرَابِ شَغَلَتْنَا أَمْوَالُنَا وَأَهْلُونَا فَاسْتَغْفِرْ لَنَا ۚ يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ مَا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ ۚ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرَادَ بِكُمْ نَفْعًا ۚ بَلْ كَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا

Ey Muhammad, hali Madinaga qaytganingizda sizga aʼrobiylardan jangga chiqmay, uyda qolgan munofiqlar: “Bizlarni mollarimiz va ahli oilalarimiz urushga chiqishdan mashg‘ul qilib qoʻydi. Endi sen bizlar uchun Allohdan mag‘firat soʻra”, – deydilar. Ular dillarida boʻlmagan narsani tillari bilan aytadilar. Ey Rasulim ularga: “Agar U Zot sizlarga biror zarar yetkazishni xohlasa yoki sizlarga biror manfaat yetkazishni istasa, bas, kim sizlar uchun Alloh tomonidan boʻlgan biror narsani daf qilishga qodir boʻla oladi?! Yoʻq, Alloh sizlar qilayotgan amallaringizdan xabardordir”, – deb ayting.

142

بَلْ ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَنْقَلِبَ الرَّسُولُ وَالْمُؤْمِنُونَ إِلَىٰ أَهْلِيهِمْ أَبَدًا وَزُيِّنَ ذَٰلِكَ فِي قُلُوبِكُمْ وَظَنَنْتُمْ ظَنَّ السَّوْءِ وَكُنْتُمْ قَوْمًا بُورًا

Balki sizlar Payg‘ambar va moʻminlar bu safardan oʻz ahli oilalariga aslo qaytib kelmaydilar, deb oʻylagandirsiz. Bu oʻylov dillaringizga chiroyli koʻrsatilib, yomon gumon qildinglar hamda halok boʻluvchi qavm boʻldingiz.

143

144

لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِيبًا

Ey Muhammad, darhaqiqat, Alloh moʻminlardan daraxt ostida sizga bayʼat qilayotgan vaqtlarida rozi boʻldi. Bas, Alloh ularning dillaridagi sadoqatni bilib, ularga xotirjamlik tushirdi va ularni Xaybar jangidagi yaqin g‘alaba bilan mukofotladi.

145

إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَىٰ رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوَىٰ وَكَانُوا أَحَقَّ بِهَا وَأَهْلَهَا ۚ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا

Oʻshanda kufr keltirgan kimsalar qalblariga qiziqqonlikni – johiliyat qiziqqonligini joylaganlarida, Alloh Oʻz payg‘ambarining va moʻminlarning ustiga xotirjamligini tushirdi. Hamda ularga taqvo kalimasini lozim koʻrdi. Ular oʻsha taqvo kalimasiga juda haqli va loyiq edilar. Alloh barcha narsani biluvchi Zotdir.

146

إِنَّ الَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوَىٰ ۚ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ

Allohning Payg‘ambari huzurida ovozlarini past qilgan kimsalar – aynan oʻshalar Alloh ularning qalblarini taqvo uchun imtihon qilgan kimsalardir. Ular uchun mag‘firat va ulkan mukofot bordir.

147

وَاعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ ۚ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلَٰكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمَانَ وَزَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ ۚ أُولَٰئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ

Oralaringizda Allohning Payg‘ambari bor ekanini bilinglar. Agar u koʻp ishlarda sizlarga boʻysunsa, albatta, sizlar mashaqqatlarga duchor boʻlar edingizlar. Lekin Alloh sizlarga iymonni suyukli qildi va uni qalblaringizga ziynat qildi hamda sizlarga kufrni fisqu-fujurni va itoatsizlikni yomon koʻrsatib qoʻydi. Ana oʻshalargina toʻg‘ri yoʻl topuvchilardir.

148

قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا ۖ قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَٰكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ ۖ وَإِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمَالِكُمْ شَيْئًا ۚ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Aʼrobiylar: “Iymon keltirdik”, – dedilar. Ey Muhammad, ularga: “Sizlar iymon keltirganingiz yoʻq, lekin sizlar “Islomga kirdik” deb aytinglar! Chunki hali dillaringizga iymon kirmagan. Agar sizlar Allohga va Uning Payg‘ambariga itoat qilsangizlar, U sizlarga qilgan yaxshi amallaringizdan biror narsani kamaytirmaydi. Shubhasiz, Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir”, – deb ayting.

149

مَنْ خَشِيَ الرَّحْمَٰنَ بِالْغَيْبِ وَجَاءَ بِقَلْبٍ مُنِيبٍ

Shuningdek, bular Rahmondan g‘oyibona qoʻrqqan va tavba qiluvchi qalb bilan kelgan kishilar uchun hamdir.

150

إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَذِكْرَىٰ لِمَنْ كَانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَهُوَ شَهِيدٌ

Albatta, bunda ochiq qalb egasi boʻlgan yoki oʻzi hozir boʻlib, quloq tutgan kishi uchun eslatma bordir.

151

أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ وَلَا يَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلُ فَطَالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ ۖ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فَاسِقُونَ

Iymon keltirgan kimsalar uchun qalblari Allohning zikriga va nozil boʻlgan haq Qurʼonga moyil boʻlish vaqti kelmadimi?! Yana ular uchun ilgari kitob berilgan, soʻng ular bilan payg‘ambarlari oʻrtasidagi muddat uzayib ketgach, dillari qotib ketgan yahudiy va nasroniylar kabi boʻlib qolmaslik vaqti kelmadimi?! Ulardan koʻplari fosiqdirlar!

152

153

ثُمَّ قَفَّيْنَا عَلَىٰ آثَارِهِمْ بِرُسُلِنَا وَقَفَّيْنَا بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَآتَيْنَاهُ الْإِنْجِيلَ وَجَعَلْنَا فِي قُلُوبِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ رَأْفَةً وَرَحْمَةً وَرَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا مَا كَتَبْنَاهَا عَلَيْهِمْ إِلَّا ابْتِغَاءَ رِضْوَانِ اللَّهِ فَمَا رَعَوْهَا حَقَّ رِعَايَتِهَا ۖ فَآتَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ ۖ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فَاسِقُونَ

Soʻngra ularning izlaridan ketma-ket payg‘ambarlarimizni yubordik va Maryam oʻg‘li Isoni ham ularning ortidan yubordik va unga Injilni berdik hamda unga ergashgan kimsalarning qalblarida mehribonlik va shafqat paydo qildik. Rohiblikni esa ular oʻzlari chiqarib oldilar. Biz bu rohiblikni ularga yozmagan edik. Lekin ular oʻzlari Allohning rizoligini istab rohiblik qildilar-u, soʻng unga toʻla rioya qila olmadilar. Bas, ulardan iymon keltirgan kimsalarga mukofotlarni ato qildik. Ammo ularning orasida aksariyati fosiqdirlar.

154

لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ ۚ أُولَٰئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ وَأَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ ۖ وَيُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ۚ أُولَٰئِكَ حِزْبُ اللَّهِ ۚ أَلَا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan qavmning Allohga va Uning Rasuliga dushmanlik qiluvchilar bilan doʻstlashganlarini topmaysiz. Hatto ular oʻz otalari, yoki farzandlari, yoki aka-ukalari, yoki qarindosh urug‘lari boʻlsa ham. Aynan ularning qalblariga Alloh iymonni bitib qoʻygan va ularni oʻz tomonidan boʻlgan ruh bilan quvvatlantirgan. Alloh ularni taglaridan anhorlar oqib turadigan va u yerda mangu qoladigan jannatlarga kiritadi. Alloh ulardan rozi boʻladi va ular ham Allohdan rozi boʻladilar. Aynan ular Allohning hizbidirlar. Ogoh boʻlinglarki, albatta, Allohning hizbigina najot topuvchilardir!

155

هُوَ الَّذِي أَخْرَجَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مِنْ دِيَارِهِمْ لِأَوَّلِ الْحَشْرِ ۚ مَا ظَنَنْتُمْ أَنْ يَخْرُجُوا ۖ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ مَانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ مِنَ اللَّهِ فَأَتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا ۖ وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ ۚ يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْدِيهِمْ وَأَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ فَاعْتَبِرُوا يَا أُولِي الْأَبْصَارِ

U ahli kitob boʻlgan yahudiylardan kufr keltirgan kimsalarni oʻz diyorlaridan birinchi haydash uchun chiqarib yuborgan Zotdir. Ey moʻminlar, sizlar ularni chiqib ketishlarini oʻylamagan edingiz. Ular ham oʻzlarining qalʼalarini Allohning azobidan saqlovchi deb oʻylagan edilar. Bas, Allohning azobi ular hisobga olmagan tomondan keldi va dillariga qoʻrqinch soldi. Ular uylarini oʻz qoʻllari va moʻminlarning qoʻllari bilan buzar edilar. Bas, ey aql egalari, bu hodisalardan ibrat olinglar!

156

وَالَّذِينَ جَاءُوا مِنْ بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ

Ulardan keyin dunyoga kelgan kimsalar: “Ey Robbimiz, bizlarni va bizlardan ilgari iymon bilan oʻtganlarni mag‘firat qilgin va qalblarimizda iymon keltirgan kimsalarga nisbatan gina paydo qilmagin! Ey Robbimiz, shubhasiz, Sen odamlarga shafqatli – Raʼuf va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotsan”, – deydilar.

157

لَا يُقَاتِلُونَكُمْ جَمِيعًا إِلَّا فِي قُرًى مُحَصَّنَةٍ أَوْ مِنْ وَرَاءِ جُدُرٍ ۚ بَأْسُهُمْ بَيْنَهُمْ شَدِيدٌ ۚ تَحْسَبُهُمْ جَمِيعًا وَقُلُوبُهُمْ شَتَّىٰ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْقِلُونَ

Munofiq va yahudiylar oʻzaro birlashib sizlar bilan jang qila olmaydilar. Ular faqat qalʼali qishloqlar ichida berkinib yoki devorlar ortidan turib jang qila oladilar. Shuningdek, ularning oʻz oralarida adovatlari qattiqdir. Soʻzlaridan ularni birlashgan deb hisoblaysiz-u, ammo qalblari tarqoqdir. Bunga sabab, ularning aqlsiz qavm ekanliklaridir.

158

وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ لِمَ تُؤْذُونَنِي وَقَدْ تَعْلَمُونَ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ ۖ فَلَمَّا زَاغُوا أَزَاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ ۚ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ

Muso oʻz qavmiga: “Ey qavmim, nega sizlar menga Allohning sizlarga yuborgan payg‘ambari ekanimni bilib turib, ozor berasizlar?” – deganini eslang. Bas, qachonki, ular haq yoʻlidan og‘gan edilar, Alloh ham ularning dillarini hidoyatdan burib qoʻydi. Zotan, Alloh fosiqlar qavmini hidoyat qilmaydi.

159

ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا فَطُبِعَ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُونَ

Bunga sabab ular oldin tillarida iymon keltirib, soʻngra dillarida kufr keltirganlaridir. Bas, ularning dillari muhrlab qoʻyildi. Endi ular haqiqatni anglay olmaydilar.

160

مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ۗ وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ يَهْدِ قَلْبَهُ ۚ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Insonga biror musibat yetgan boʻlsa, albatta, u Allohning izni bilan yetadi. Kimki iymon keltirsa, Alloh uning qalbini toʻg‘ri yoʻlga hidoyat qiladi. Alloh har bir narsani biluvchidir.

АЯТЫ МАСДАР-УЗАК