Аяты масдар-узак ٱلَّذِى (перевод)

401

قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ ۚ قُلْ هِيَ لِلَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

Ey Muhammad, ularga: “Allohning bandalari uchun chiqargan ziynatni va pokiza rizqlarni kim haromga chiqardi?” – deb ayting. Yana ularga: “Ular bu dunyo hayotida iymon keltirgan kimsalar va boshqalar uchundir, qiyomat kunida esa moʻminlarga xosdir”, – deb ayting. Shunday qilib, biladigan qavmlar uchun oyatlarni batafsil bayon qilib bermoqdamiz.

402

قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ ۚ قُلْ هِيَ لِلَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

Ey Muhammad, ularga: “Allohning bandalari uchun chiqargan ziynatni va pokiza rizqlarni kim haromga chiqardi?” – deb ayting. Yana ularga: “Ular bu dunyo hayotida iymon keltirgan kimsalar va boshqalar uchundir, qiyomat kunida esa moʻminlarga xosdir”, – deb ayting. Shunday qilib, biladigan qavmlar uchun oyatlarni batafsil bayon qilib bermoqdamiz.

403

وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُوا عَنْهَا أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Oyatlarimizni yolg‘onga chiqargan va ulardan yuz oʻgirib takabburlik qilgan kimsalar esa doʻzax egalaridir. Ular u yerda mangu qoluvchidirlar.

404

إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُوا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَلَا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّىٰ يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ ۚ وَكَذَٰلِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمِينَ

Oyatlarimizni yolg‘onga chiqargan va ulardan yuz oʻgirib takabburlik qilgan kimsalar uchun samo eshiklari ochilmaydi. Toki tuya igna teshigiga kirmaguncha jannatga kira olmaydilar. Biz gunohkorlarni ana shunday jazolaymiz.

405

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ ۖ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Iymon keltirgan va yaxshi amallarni qilgan kimsalarni hech qaysi bir jonga kuchi yetmaydigan narsani taklif qilmaymiz. Ana ular jannat egalaridir va u yerda abadiy qoluvchilardir.

406

وَنَزَعْنَا مَا فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ ۖ وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَانَا لِهَٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلَا أَنْ هَدَانَا اللَّهُ ۖ لَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ ۖ وَنُودُوا أَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Jannat ahllarining dillaridan gina-kuduratlarni olib tashlaymiz. Ularning taglaridan anhorlar oqib turadi. Ular: “Bizlarni bu neʼmatlarga boshlagan Allohga hamdlar boʻlsin. Agar Alloh bizni bularga boshlamaganida, biz yoʻlimizni topa olmas edik. Robbimizning elchilari haqiqatni keltirgan ekanlar. Mana bu sizlarga qilgan yaxshi amallaringiz uchun meros qilib berilgan jannat deb, nido qilinadi.

407

الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا وَهُمْ بِالْآخِرَةِ كَافِرُونَ

Chunki ular dunyoda Allohning yoʻlidan toʻsadigan, haq yoʻlda egrilik istaydigan va oxiratga kufr keltiradigan kimsalar edilar.

408

أَهَٰؤُلَاءِ الَّذِينَ أَقْسَمْتُمْ لَا يَنَالُهُمُ اللَّهُ بِرَحْمَةٍ ۚ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ لَا خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَلَا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ

Yana ular: “Ularga Allohning rahmati yetib kelmaydi deya ont ichganlaringiz anavi bechora musulmonlarmi?” – deb aytadilar. Shundan keyin arosatda qolganlarga: “Jannatga kiringlar, endi sizlarga hech qanday xavfu xatar yoʻq va sizlar g‘am-tashvish ham chekmaysizlar”, – deyiladi.

409

الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَهْوًا وَلَعِبًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا ۚ فَالْيَوْمَ نَنْسَاهُمْ كَمَا نَسُوا لِقَاءَ يَوْمِهِمْ هَٰذَا وَمَا كَانُوا بِآيَاتِنَا يَجْحَدُونَ

Ular dinlarini bekorchi narsa va oʻyin-kulgu qilib olgan hamda ularni oʻtkinchi dunyo hayoti aldab qoʻygan kimsalardir. Demak, bugun ular bu kunga roʻbaroʻ kelishni unutganlari va oyatlarimizni inkor qilganlari uchun biz ham ularni unutamiz.

410

هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا تَأْوِيلَهُ ۚ يَوْمَ يَأْتِي تَأْوِيلُهُ يَقُولُ الَّذِينَ نَسُوهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ فَهَلْ لَنَا مِنْ شُفَعَاءَ فَيَشْفَعُوا لَنَا أَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ ۚ قَدْ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Ular Qurʼon taʼvilining haqiqatini kutib oʻtiribdilar. Taʼvili kelib maʼlum boʻlgan qiyomat kunida ilgari uni esga olmagan kimsalar: “Robbimizning elchilari haqiqatni keltirgan ekanlar. Qani endi, bizning shafoatchilarimiz boʻlib, bizlarni himoya qilsalar yoki koshki, yana dunyoga qaytarilganimizda qilgan ishlarimizdan boshqa ishlarni qilgan boʻlardik”, – deydilar. Ular chindan ham oʻzlariga ziyon qildilar va toʻqib olgan butlari ulardan g‘oyib boʻldi.

411

هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا تَأْوِيلَهُ ۚ يَوْمَ يَأْتِي تَأْوِيلُهُ يَقُولُ الَّذِينَ نَسُوهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ فَهَلْ لَنَا مِنْ شُفَعَاءَ فَيَشْفَعُوا لَنَا أَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ ۚ قَدْ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Ular Qurʼon taʼvilining haqiqatini kutib oʻtiribdilar. Taʼvili kelib maʼlum boʻlgan qiyomat kunida ilgari uni esga olmagan kimsalar: “Robbimizning elchilari haqiqatni keltirgan ekanlar. Qani endi, bizning shafoatchilarimiz boʻlib, bizlarni himoya qilsalar yoki koshki, yana dunyoga qaytarilganimizda qilgan ishlarimizdan boshqa ishlarni qilgan boʻlardik”, – deydilar. Ular chindan ham oʻzlariga ziyon qildilar va toʻqib olgan butlari ulardan g‘oyib boʻldi.

412

إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَىٰ عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ ۗ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ ۗ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ

Shubhasiz, Robbingiz Alloh koʻklarni va Yerni olti kunda yaratgan keyin Arsh uzra hukmron boʻlgan Zotdir. Alloh kunduzga kechani kiritib qoplaydi. Kecha shitob bilan kunduzni quvlab yuradi. Hamda quyosh, oy va yulduzlarni amriga tobe holda yaratgan Zotdir. Ogoh boʻlinglar, yaratish va amr qilish, faqat Unga xosdir. Olamlarning Robbisi boʻlgan Alloh eng ulug‘dir.

413

وَهُوَ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ ۖ حَتَّىٰ إِذَا أَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنَاهُ لِبَلَدٍ مَيِّتٍ فَأَنْزَلْنَا بِهِ الْمَاءَ فَأَخْرَجْنَا بِهِ مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ ۚ كَذَٰلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتَىٰ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

U Oʻz rahmati boʻlgan yomg‘irdan oldin xushxabar qilib shamollarni yuboradi. Vaqtiki, shamollar og‘ir bulutlarni koʻtarib olgach uni suvsizlikdan qaqrab oʻlib yotgan oʻlkaga haydaymiz. Keyin u bilan suv yog‘dirib u tufayli har turli mevalarni chiqaramiz. Oʻliklarni ham shu tarzda qabrlaridan chiqaramiz. Shoyad, sizlar bundan oʻgit olsangizlar.

414

وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ ۖ وَالَّذِي خَبُثَ لَا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِدًا ۚ كَذَٰلِكَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَشْكُرُونَ

Tuprog‘i yaxshi boʻlgan yurtning oʻsimligi Allohning izni bilan unib chiqaveradi. Yomon boʻlgani esa kam hosil chiqaradi. Shunday qilib, shukr qiladigan qavmlar uchun oyatlarni batafsil bayon qilib bermoqdamiz.

415

فَكَذَّبُوهُ فَأَنْجَيْنَاهُ وَالَّذِينَ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَأَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا عَمِينَ

Shundan keyin uni yolg‘onchiga chiqardilar. Biz uni va u bilan birga boʻlgan iymonli kimsalarni kema ichida najot berib, toʻfondan qutqardik, oyatlarimizni yolg‘onga chiqargan kimsalarni esa suvda g‘arq qildik. Albatta, ular maʼnan koʻr qavm edilar.

416

فَكَذَّبُوهُ فَأَنْجَيْنَاهُ وَالَّذِينَ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَأَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا عَمِينَ

Shundan keyin uni yolg‘onchiga chiqardilar. Biz uni va u bilan birga boʻlgan iymonli kimsalarni kema ichida najot berib, toʻfondan qutqardik, oyatlarimizni yolg‘onga chiqargan kimsalarni esa suvda g‘arq qildik. Albatta, ular maʼnan koʻr qavm edilar.

417

قَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ إِنَّا لَنَرَاكَ فِي سَفَاهَةٍ وَإِنَّا لَنَظُنُّكَ مِنَ الْكَاذِبِينَ

Uning qavmdagi kofir boʻlgan zodagonlar: “Biz seni aqli past deb koʻryapmiz. Hamda seni yolg‘onchilardan deb oʻylayapmiz”, – dedilar.

418

فَأَنْجَيْنَاهُ وَالَّذِينَ مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَقَطَعْنَا دَابِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا ۖ وَمَا كَانُوا مُؤْمِنِينَ

Shunday qilib, u va u bilan birga boʻlgan iymonli kimsalarni Bizdan boʻlgan rahmat bilan qutqardik. Oyatlarimizni yolg‘onga chiqargan va iymonli boʻlmagan kimsalarning ketini qirqib tashladik.

419

فَأَنْجَيْنَاهُ وَالَّذِينَ مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَقَطَعْنَا دَابِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا ۖ وَمَا كَانُوا مُؤْمِنِينَ

Shunday qilib, u va u bilan birga boʻlgan iymonli kimsalarni Bizdan boʻlgan rahmat bilan qutqardik. Oyatlarimizni yolg‘onga chiqargan va iymonli boʻlmagan kimsalarning ketini qirqib tashladik.

420

قَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِمَنْ آمَنَ مِنْهُمْ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ صَالِحًا مُرْسَلٌ مِنْ رَبِّهِ ۚ قَالُوا إِنَّا بِمَا أُرْسِلَ بِهِ مُؤْمِنُونَ

Qavm zodagonlaridan takabbur boʻlgan kimsalar ular orasidagi bechorahol va iymon keltirgan kishilarga: “Sizlar Solihni Robbisi tomonidan yuborilgan payg‘ambar deb bilasizlarmi?” – deb aytdilar. Ular esa: “Albatta, biz unga nima yuborilgan boʻlsa ishonamiz”, – dedilar.

АЯТЫ МАСДАР-УЗАК