Аяты масдар-узак إِلَّا (перевод)

301

وَقَالَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا عَبَدْنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ نَحْنُ وَلَا آبَاؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ ۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚ فَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ

Allohga shirk keltirgan kimsalar: “Agar Alloh xohlaganida, biz ham, ota-bobolarimiz ham Undan oʻzga biror narsaga ibodat qilmagan va Uning hukmisiz biror narsani harom qilmagan boʻlar edik”, – deydilar. Ulardan oldin oʻtgan kofirlar ham shunday qilgan edilar. Payg‘ambarlar zimmasida faqat Allohning vahiysini odamlarga ochiq-oydin yetkazish vazifasi bordir.

302

وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ ۚ فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

Ey Muhammad, Biz sizdan oldin ham farishtalarni emas, balki faqat siz kabi erkak kishilarnigina payg‘ambar qilib yuborib, ularga vahiy qilib turganmiz. Agarda bu haqda bilmaydigan boʻlsangiz, Tavrot va Injilni biladigan zikr va ilm ahllaridan soʻranglar.

303

وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ ۙ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Biz sizga iymon keltiradigan qavm uchun hidoyat va rahmat manbai boʻlmish kitobni ularga ixtilof qilayotgan narsalarini aniq qilib berishingiz uchungina nozil qildik.

304

وَلِلَّهِ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ وَمَا أَمْرُ السَّاعَةِ إِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Osmonlar va Yerning g‘ayb ilmi Allohga xosdir. Qiyomat ishi esa koʻzni ochib-yumgandek yoki undan ham yaqinroqdir. Shubhasiz, Alloh barcha narsaga qodirdir.

305

أَلَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرَاتٍ فِي جَوِّ السَّمَاءِ مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Osmon boʻshlig‘ida uchib yurishga boʻysundirilgan qushlarga qaramaydilarmi?! Ularni faqat Alloh tutib turibdi-ku! Albatta, bunda iymon keltiradigan qavmlar uchun ibratli belgilar bordir.

306

مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ وَلَٰكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Kimki Allohga iymon keltirganidan keyin yana qaytib kufr keltirsa, Allohning g‘azabiga duchor boʻladi. Lekin kim qalbi iymon bilan taskin topgani holda zolimlar tomonidan kufr kalimasini aytishga majbur qilinsa, uning iymoniga ziyon yetmaydi. Ammo kimki koʻngilni kufr tomonga ochsa, bas, u kabilarga Alloh tomonidan g‘azab va ulkan azob boʻladi.

307

وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ ۚ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِي ضَيْقٍ مِمَّا يَمْكُرُونَ

Ey Muhammad, bu daʼvat yoʻlida aziyatlarga sabr qiling. Sabr qilishingiz esa faqat Allohning yordami bilan boʻladi. Ularning qilmishlari yuzasidan g‘amgin boʻlmang va ularning qilayotgan makrlaridan ezilmang.

308

وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ۚ إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا

Robbingiz, faqat Oʻzigagina ibodat qilishlaringizni va ota-onaga yaxshilik qilishni amr qildi. Ey inson, agar ularning birlari yoki har ikkisi yoningda keksalik yoshiga yetsalar, ularga “uf” demagin va ularni jerkimagin. Ularga doimo chiroyli bir soʻz aytgin.

309

وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ۗ وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَانًا فَلَا يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِ ۖ إِنَّهُ كَانَ مَنْصُورًا

Alloh oʻldirishni harom qilgan jonni oʻldirmang, bu faqat haq sharʼiy sabab tufayli mumkin. Kimki zulm qilinib nohaq oʻldirilsa, Biz uning egasi uchun qasos olishga haq berdik. Lekin u qotilni oʻldirishda haddan oshmasin. Zero, u yordam beriluvchi shaxsdir.

310

وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّىٰ يَبْلُغَ أَشُدَّهُ ۚ وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ ۖ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْئُولًا

Toki yetuklik chog‘iga yetmaguncha, yetimning moliga yaqinlashmang. Lekin u yaxshilik niyati bilan chiroyli tarzda boʻlsa, yetimning molidan foydalanib turish mumkin. Ahdga vafo qilinglar, chunki ahd qiyomat kuni soʻraladigan ishdir.

311

وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِي هَٰذَا الْقُرْآنِ لِيَذَّكَّرُوا وَمَا يَزِيدُهُمْ إِلَّا نُفُورًا

Darhaqiqat, ushbu Qurʼonda odamlarga eslatma olishlari uchun turli masal va hikmatlarni bayon qildik. Lekin bu eslatmalar ularni yanada haqdan yiroqlashtirmoqda.

312

تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ ۚ وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَلَٰكِنْ لَا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ۗ إِنَّهُ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا

Yetti qavat osmon va Yer hamda ulardagi bor jonzot Unga tasbeh aytadi. Borliqda Uning hamdi bilan poklab tasbeh aytmagan bir narsa yoʻq. Lekin siz ularning tasbehlarini fahmlamaysiz. Albatta, U bandalariga marhamatli boʻlgan – Halim va gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur Zotdir.

313

نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَسْتَمِعُونَ بِهِ إِذْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ وَإِذْ هُمْ نَجْوَىٰ إِذْ يَقُولُ الظَّالِمُونَ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُورًا

Biz ular sizning qiroatingizga quloq tutayotgan paytlarida unga nima sababdan quloq tutayotganlarini va zolimlar oʻzaro pichirlashib: “Chindan ham siz sehrlangan va aqldan ozgan kishiga ergashmoqdasiz”, – deb aytayotganlarini juda yaxshi biluvchimiz.

314

يَوْمَ يَدْعُوكُمْ فَتَسْتَجِيبُونَ بِحَمْدِهِ وَتَظُنُّونَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا

Alloh sizlarni mahsharga chaqiradigan kunda Unga hamd aytish bilan javob berasizlar va dunyoda juda oz muddat qolganingizni oʻylab qolasizlar.

315

وَإِنْ مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا نَحْنُ مُهْلِكُوهَا قَبْلَ يَوْمِ الْقِيَامَةِ أَوْ مُعَذِّبُوهَا عَذَابًا شَدِيدًا ۚ كَانَ ذَٰلِكَ فِي الْكِتَابِ مَسْطُورًا

Yer yuzidagi biror qishloq yoki shahar ahli yoʻqki, Biz ularni qiyomat kuni kelishidan oldin halok etuvchi boʻlmasak yoki ularni qattiq azob bilan azoblovchi boʻlmasak. Bularning taqdiri kitobda bitilgandir.

316

وَمَا مَنَعَنَا أَنْ نُرْسِلَ بِالْآيَاتِ إِلَّا أَنْ كَذَّبَ بِهَا الْأَوَّلُونَ ۚ وَآتَيْنَا ثَمُودَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوا بِهَا ۚ وَمَا نُرْسِلُ بِالْآيَاتِ إِلَّا تَخْوِيفًا

Kofir va mushriklar soʻragan moʻʼjizalarni yuborishimizdan Bizni faqat avvalgi ummatlar u moʻʼjizalarni yolg‘onga chiqarganlari uchun man qildi. Samud qabilasiga ochiq moʻʼjiza sifatida tuyani keltirganimizda unga zulm qildilar. Biz moʻʼjizalarni faqat odamlarni halokatdan qoʻrqitish uchun yuboramiz.

317

318

وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِالنَّاسِ ۚ وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ ۚ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيدُهُمْ إِلَّا طُغْيَانًا كَبِيرًا

Ey Muhammad, sizga: “Robbingiz barcha odamlarni qamrab olgan”, – deb aytganimizni eslang. Biz sizga koʻrsatgan tushni va Qurʼonda laʼnatlangan zaqqum nomli daraxtni odamlar uchun faqat sinov qildik. Biz mushriklarni shu kabi xabarlar bilan qoʻrqitamiz, lekin bu ularning tug‘yonlarini yanada koʻp orttiradi.

319

320

وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ قَالَ أَأَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ طِينًا

Vaqtiki, Biz farishtalarga: “Odamga sajda qilinglar”, – dedik. Keyin barchalari sajda qildilar. Faqat iblis kibrlanib sajda qilmadi va: “Sen loydan yaratgan kimsaga sajda qilamanmi?” – dedi.

АЯТЫ МАСДАР-УЗАК