و د ي masdar-o'zagi oyatlari (tarjima)

1

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَأً ۚ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَىٰ أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا ۚ فَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ ۖ وَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَىٰ أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ ۖ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ ۗ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا

Moʻmin boshqa bir moʻminni, faqat xato tufayli yanglishib oʻldirib qoʻyishi mumkin. Kimda-kim moʻminni yanglishib oʻldirib qoʻysa, uning zimmasiga bir moʻmin qulni ozod qilish hamda marhumning oilasiga taqdim qilingan bir xun toʻlab berishi lozim boʻladi. Biroq marhumning oilasi xun haqini sadaqa qilib kechib yuborsagina toʻlamasa boʻladi. Agar bilmasdan oʻldirib qoʻyilgan odam moʻmin boʻlib, sizlarga dushman boʻlgan qavm orasida yashaydigan boʻlsa, u holda bir moʻmin qulni ozod qilish kerak boʻladi. Bordi-yu bilmasdan oʻldirib qoʻyilgan odam sizlar va ular orasida bitim tuzilgan qavmdan boʻlsa, oʻldirilganning oilasiga ham xun toʻlab berish, ham bir moʻmin qulni ozod qilish lozim boʻladi. Agarda qul ozod qilishga imkon topmasa, unda Allohdan mag‘firat boʻlishi uchun ikki oy uzluksiz roʻza tutadi. Albatta, Alloh hamma narsani bilib turuvchi – Aʼlim va hikmat egasi – Hakim Zotdir.

2

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَأً ۚ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَىٰ أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا ۚ فَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ ۖ وَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَىٰ أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ ۖ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ ۗ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا

Moʻmin boshqa bir moʻminni, faqat xato tufayli yanglishib oʻldirib qoʻyishi mumkin. Kimda-kim moʻminni yanglishib oʻldirib qoʻysa, uning zimmasiga bir moʻmin qulni ozod qilish hamda marhumning oilasiga taqdim qilingan bir xun toʻlab berishi lozim boʻladi. Biroq marhumning oilasi xun haqini sadaqa qilib kechib yuborsagina toʻlamasa boʻladi. Agar bilmasdan oʻldirib qoʻyilgan odam moʻmin boʻlib, sizlarga dushman boʻlgan qavm orasida yashaydigan boʻlsa, u holda bir moʻmin qulni ozod qilish kerak boʻladi. Bordi-yu bilmasdan oʻldirib qoʻyilgan odam sizlar va ular orasida bitim tuzilgan qavmdan boʻlsa, oʻldirilganning oilasiga ham xun toʻlab berish, ham bir moʻmin qulni ozod qilish lozim boʻladi. Agarda qul ozod qilishga imkon topmasa, unda Allohdan mag‘firat boʻlishi uchun ikki oy uzluksiz roʻza tutadi. Albatta, Alloh hamma narsani bilib turuvchi – Aʼlim va hikmat egasi – Hakim Zotdir.

3

وَلَا يُنْفِقُونَ نَفَقَةً صَغِيرَةً وَلَا كَبِيرَةً وَلَا يَقْطَعُونَ وَادِيًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Agar ular Alloh yoʻlida oz yoki koʻp infoq-ehson qilsalar va jangda biror vodiyni kesib oʻtsalar, Alloh ularni qilgan eng yaxshi amallari tufayli mukofotlashi uchun, albatta, ularga ajr yozadi.

4

أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَدًا رَابِيًا ۚ وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ ابْتِغَاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِثْلُهُ ۚ كَذَٰلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ ۚ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاءً ۖ وَأَمَّا مَا يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ ۚ كَذَٰلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ

Alloh taolo osmondan suv yog‘dirgach, vodiylarda oʻz miqdoricha sel oqib toshadi. Shunda sel oʻz ustiga chiqib qolgan koʻpiklarni ham koʻtarib keladi. Odamlar zeb-ziynat yoki asbob-uskuna yasash uchun toblab yoqadigan olovlardan ham shunga oʻxshash koʻpik va chiqindi paydo boʻladi. Alloh haq bilan botilni mana shunday misol bilan bayon qiladi. Ammo koʻpik oʻz-oʻzidan yoʻq boʻlib ketadi. Odamlarga foyda beradigan narsa esa yerda qoladi. Alloh ibratli misollarni ana shu tarzda keltiradi.

5

رَبَّنَا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُوا الصَّلَاةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ وَارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ

Ey Robbimiz, haqiqatda men zurriyotimdan oʻg‘lim Ismoil va uning onasi Hojarni Bayt ul-Haroming yoniga, ekin oʻsmaydigan bir vodiyga joylashtirdim. Ey Robbimiz, ular namozni toʻliq qoim qilishlari uchun shunday qildim. Bas, Sen Oʻzing odamlarning dillarini ularga moyil qilib qoʻy va ularga turli mevalardan rizq ber, shoyad, shunda shukr qilsalar.

6

إِنِّي أَنَا رَبُّكَ فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ ۖ إِنَّكَ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى

Ey Muso, albatta, Men sening Robbingman. Bas, kavushlaringni yechgin. Chunki sen muqaddas Tuvo vodiysidasan.

7

أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وَادٍ يَهِيمُونَ

Ularning oʻzlariga yoqib qolgan narsalarni koʻkka koʻtarib, har vodiyda daydib yurishlarini koʻrmadingizmi?!

8

حَتَّىٰ إِذَا أَتَوْا عَلَىٰ وَادِ النَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ يَا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاكِنَكُمْ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمَانُ وَجُنُودُهُ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Ular chumolilar vodiysiga kelganlarida, bir chumoli: “Ey chumolilar, inlaringizga kiringlar, yana Sulaymon va uning lashkarlari oʻzlari bilmay sizlarni ezib ketmasinlar”, – dedi.

9

فَلَمَّا أَتَاهَا نُودِيَ مِنْ شَاطِئِ الْوَادِ الْأَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبَارَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ أَنْ يَا مُوسَىٰ إِنِّي أَنَا اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ

Bas, qachonki, uning oldiga yetib borgach, u muborak joyda vodiyning oʻng tarafidagi daraxtdan unga: “Ey Muso, Men barcha olamlarning Robbisi boʻlgan Allohman!” – deb nido qilindi.

10

فَلَمَّا رَأَوْهُ عَارِضًا مُسْتَقْبِلَ أَوْدِيَتِهِمْ قَالُوا هَٰذَا عَارِضٌ مُمْطِرُنَا ۚ بَلْ هُوَ مَا اسْتَعْجَلْتُمْ بِهِ ۖ رِيحٌ فِيهَا عَذَابٌ أَلِيمٌ

Bas, qachonki, ular oʻsha azobni vodiylariga qarab kelayotgan bir qora bulut holida koʻrganlarida: “Bu bizlarga yomg‘ir keltiruvchi bulutdir”, – dedilar. Yoʻq, u sizlar kelishini shoshiltirgan boʻrondir va unda alamli azob bordir.

11

إِذْ نَادَاهُ رَبُّهُ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى

Oʻshanda, Robbisi unga muqaddas Tuvo vodiysida shunday nido qilgan edi:

12

وَثَمُودَ الَّذِينَ جَابُوا الصَّخْرَ بِالْوَادِ

Vodiyda xarsang toshlarni uy solish uchun yoʻngan Samud qabilasini,

MASDAR-O'ZAK OYATLARI