ي د ي masdar-o'zagi oyatlari (tarjima)

فَجَعَلْنَاهَا نَكَالًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ

Biz bu maymunga aylanish hodisasini oʻsha vaqtdagi zamondoshlariga va kelajakdagi keluvchi ummatlarga ibratomuz bir jazo hamda Allohdan qoʻrquvchi kimsalar uchun vaʼz-nasihat manbai qildik.

فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَٰذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۖ فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ

Oʻtkinchi dunyo manfaatiga aldanib arzimas baholarga sotish uchun oʻz qoʻllari bilan kitob yozib olib, keyin esa uni “Bu kitob Alloh tomonidan nozil boʻlgan”, – deydigan kimsalarning holiga voy boʻlsin. Oʻz qoʻllari bilan yozgan kitoblari ham, bunday jirkanch kasbdan topgan foydalari oqibati ham oʻzlariga halokatdir.

وَلَنْ يَتَمَنَّوْهُ أَبَدًا بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ

Oldin oʻz qoʻllari bilan qilgan yomonliklari sababidan hech qachon u oʻlimni orzu qilolmaydilar. Alloh zolimlarning qilmishini bilib turuvchi Zotdir.

قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَىٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ

Ey Muhammad, ularga: “Kim Allohning farishtasi Jabroilga dushman boʻlsa, u Allohga ham dushmandir”, – deb ayting. Albatta, shuni bilib olsinlarki, u Jabroil oʻzidan avvalgi kelgan kitoblarni tasdiqlovchi, shuningdek, moʻminlarga hidoyat manbai va xushxabar boʻlgan Qurʼonni Allohning izni bilan qalbingizga nozil qilgandir.

وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ ۛ وَأَحْسِنُوا ۛ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

Alloh yoʻlida mol-dunyongizni sarflanglar va baxillik qilib, oʻz qoʻllaringiz bilan oʻzingizni halokatga tashlamanglar. Hamda chiroyli amallar qilinglar, shubhasiz, Alloh ehson qiluvchi kimsalarni sevadi.

وَإِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ إِلَّا أَنْ يَعْفُونَ أَوْ يَعْفُوَ الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكَاحِ ۚ وَأَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۚ وَلَا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Bordi-yu ularning mahrini belgilab qoʻygan boʻlsangiz, lekin hali qoʻl tekkizmay turib taloq qilsangiz, u holda belgilangan mahrning yarmini berishingiz kerak boʻladi. Agarda ayol tomon uni kechib yuborsa yoki nikoh aqdi qoʻlida boʻlgan er qolgan yarmidan kechib yuborib, hammasini toʻlab bersa ham, boʻlaveradi. Lekin er tomoni kechib yuborib, hammasini toʻlab berishingiz taqvo jihatiga eng yaqinidir. Orangizdagi insoniy fazilatni unutmanglar. Shubhasiz, Alloh qilayotgan hamma ishlaringizni koʻrib turuvchi Zotdir.

فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ ۚ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ ۚ فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ قَالُوا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ ۚ قَالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلَاقُو اللَّهِ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ

Podshohlikni qoʻlga olgan Tolut oʻz askarlari bilan shahardan ayrilgach, ularga qarata: “Alloh sizlarni qarshingizga chiqqan bir daryo bilan sinab koʻradi. Sinovga koʻra kim undan ichsa demak, u menga ergashganlardan emas, kimki u suvdan totib koʻrmasa, albatta, u menga ergashganlardandir. Lekin kim qoʻli bilan bir hovuch botirib olib ichsa, ruxsat bordir”, – dedi Shundan keyin koʻpchilik sinovdan oʻtolmay undan ichdi, faqat ulardan oz kishi ichmadi. Tolut iymon keltirgan kishilar bilan birga daryoni kechib oʻtgach, askarlar unga: “Bugun bizda dushman Jolut va uning lashkari bilan jang qilishga toqat yoʻq”, – dedilar. Shunda Allohga qiyomat kunida yuzma-yuz kelishlariga ishonadigan iymonli kimsalar: “Qanchadan-qancha kam sonli guruhlar Allohning izni bilan koʻp sonli guruhlar ustidan g‘alaba qozongandirlar. Alloh sabr qiluvchilar bilan birgadir”, – deb aytdilar.

اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ ۚ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ ۚ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ ۚ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ ۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ ۚ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ ۖ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا ۚ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ

Allohdan oʻzga hech qanday iloh yoʻqdir, faqatgina Uning Oʻzi bordir. U hamisha tirik boʻlgan – Hay va abadiy bor boʻlib turuvchi – Qayyum Zotdir. Uni mudroq ham, uyqu ham tutmaydi. Osmonlar va Yer yuzidagi barcha narsa Unga oiddir. Uning izni boʻlmay turib, huzurida kim ham boshqa birovni shafoat qila oladi?! U barcha bandalarning oʻtmishi va kelajagini biladi. U bandalar esa Uning ilmidan agar Oʻzi xohlamasa, hech bir narsani bilib, qamray olmaydilar. U Zotning kursisi osmonlaru Yerni qamrab olgandir. Osmon va Yerdagi barcha narsalarni muhofaza qilish, ularni boshqarish Unga og‘ir kelmaydi. Alloh qudrati keng – Aʼliy va barchadan ulug‘ boʻlgan – Azim Zotdir.

نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَنْزَلَ التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ

Ey Muhammad, oʻzidan avvalgi ilohiy kitoblarni tasdiqlovchi qilib sizga haqiqatan, Qurʼon kitobni nozil qildi. Oldin Tavrot va Injilni nozil qilgan edi.

قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ ۖ بِيَدِكَ الْخَيْرُ ۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Ey Muhammad, “Allohim, Sen barcha mulkning mutlaq egasidirsan. Sen xohlagan kishingga molu davlat berasan va xohlagan kishingdan u mulkni tortib olasan, xohlagan kishingni aziz qilasan va xohlagan kishingni xor qilasan. Barcha yaxshilik yolg‘iz Sening qoʻlingdadir. Albatta, Sen har narsaga kuchi yetadigan – Qodir Zotsan”, – deb ayting.

وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَلِأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ ۚ وَجِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

Hamda men oʻzimdan oldingi nozil boʻlgan Tavrotni tasdiq qiluvchi va sizlarga ayrim harom qilinganlarni halol qilish uchun Robbingizdan bir hujjat keltirdim. Bas, shunday ekan, Allohdan qoʻrqingiz va menga itoat qilingiz!

وَلَا تُؤْمِنُوا إِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ قُلْ إِنَّ الْهُدَىٰ هُدَى اللَّهِ أَنْ يُؤْتَىٰ أَحَدٌ مِثْلَ مَا أُوتِيتُمْ أَوْ يُحَاجُّوكُمْ عِنْدَ رَبِّكُمْ ۗ قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

Yana u ahli kitoblar: “Diningizga ergashganlardan boshqa hech kimga ishonmanglar”, – deydilar. Ey Rasulim, siz esa ularga: “Ergashish kerak boʻlgan toʻg‘ri yoʻl, albatta, bu Allohning yoʻlidir”, – deb ayting. Ahli kitoblar yana: “Ularga ishonmanglarki, toki sizdan boshqa hech kimga sizga berilganga oʻxshash narsa berilmasin yoki Robbingiz huzurida keyin u haqda sizga qarshi hujjat talashib yurmasinlar”, – deydilar. Ey Muhammad, siz ularga: “Albatta, fazlu karam, faqat Allohning qoʻlidadir. Uni xohlagan kishisiga beradi. Alloh fazlu karami keng – Vosiʼ va barcha narsani bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir”. – deb ayting.

ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ

Bu azoblar oʻz qoʻllaringiz bilan qilgan gunohlaringiz sababidandir. Albatta, Alloh bandalari uchun zulm qiluvchi emasdir.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَىٰ حَتَّىٰ تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّىٰ تَغْتَسِلُوا ۚ وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَىٰ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا

Ey iymon keltirganlar, mast holatda ekanligingizda, nima deb aytayotganingizni oʻzingiz tushunmaguningizgacha, namozga yaqinlashmanglar. Hamda yoʻlovchi boʻlmay turib, junub holingizda ham, to g‘usl qilmaguningizcha namozga yaqinlashmanglar. Agar bemor yo safarda boʻlib yoki sizlardan biringiz hojatxonadan qaytib, yoxud ayollarga yaqinlik qilgandan keyin suv topa olmasangiz, u holda toza tuproq jinsidan boʻlgan narsalar niyat qilib, tayammum qilinglar. U tuproq bilan yuzlaringiz va qoʻllaringizga surtib mash tortinglar. Shubhasiz, Alloh gunohlarni kechiruvchi – Aʼfuv va G‘ofur Zotdir.

فَكَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جَاءُوكَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا إِحْسَانًا وَتَوْفِيقًا

Oʻz qoʻllari bilan qilgan gunoh ishlari tufayli ularga biror musibat yetgandan keyin sizning oldingizga kelib: “Biz, faqat ezgulikni va orani yaxshilashni istagan edik”, – deb, Alloh nomi bilan qasam ichishlari qanday hol boʻldi?

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً ۚ وَقَالُوا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَ لَوْلَا أَخَّرْتَنَا إِلَىٰ أَجَلٍ قَرِيبٍ ۗ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيلٌ وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقَىٰ وَلَا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا

Ey Rasulim, ularga: “Hozircha urush qilishdan tiyilib, namozlarni ado etinglar va zakot beringlar”, – deb ayitilgan kimsalarning holatini koʻrmadingizmi? Vaqti kelib ularga jang farz qilingach, birdaniga ular orasidagi bir qism jamoa odamlardan xuddi Allohdan qoʻrqqandek hatto yanada qattiq qoʻrquv bilan choʻchiy boshladilar. Hamda ular: “Ey Robbimiz, nega bizlarga jangni farz qilding? Uni bizlarga yaqin bir muddatga ortga surib tursang boʻlmasmidi?” – dedilar. Ey Rasulim, ularga: “Oʻtkinchi dunyoning lazzati ozginadir. Allohdan qoʻrqqanlar uchun esa oxirat hayoti afzaldir. Sizlarga qilchalik ham zulm qilinmaydi”, – deb ayting.

سَتَجِدُونَ آخَرِينَ يُرِيدُونَ أَنْ يَأْمَنُوكُمْ وَيَأْمَنُوا قَوْمَهُمْ كُلَّ مَا رُدُّوا إِلَى الْفِتْنَةِ أُرْكِسُوا فِيهَا ۚ فَإِنْ لَمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَيُلْقُوا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَيَكُفُّوا أَيْدِيَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ ۚ وَأُولَٰئِكُمْ جَعَلْنَا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطَانًا مُبِينًا

Shuningdek, yaqinda sizlardan ham oʻz qavmlaridan ham havfdan omonda qolishni xohlaydigan boshqa munofiqlarni koʻrasizlar. Qachonki ular fitna-fasod yoʻliga burilsalar, darhol unga oʻzlarini otadilar. Agarda sizlardan uzoqlashmasalar va tinchlik bitimini oʻrtaga tashlamay sizlar bilan urush qilishdan qoʻllarini tiymasalar u holda ularni ushlab olinglar va qaerda uchratsangiz ham tutib oʻldiraveringlar. Bu hukmlarni mana shunday kimsalarga qarshi jang qilishingiz uchun sizlarga ochiq oydin dalil qilib qoʻydik.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ۚ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا ۚ وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَىٰ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ ۚ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَٰكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Ey iymon keltirganlar, namoz oʻqishga turmoqchi boʻlsangizlar, oldin yuzlaringizni yuvinglar. Keyin qoʻllaringizni tirsaklarigacha yuvinglar. Soʻngra boshlaringizga mash tortib, oyoqlaringizni toʻpiqlarigacha yuvinglar. Agarda junub holda yuvuqsiz boʻlsangiz, unda g‘usl qilib choʻmilinglar. Agar bemor yo safarda boʻlib yoki sizlardan biringiz hojatxonadan qaytib, yoxud ayollarga yaqinlik qilgandan keyin suv topa olmasangiz, u holda toza tuproq jinsidan boʻlgan narsalarni niyat qilib, tayammum qilinglar. U tuproq bilan yuzlaringiz va qoʻllaringizga surtib mash tortinglar. Alloh sizlarga qiyinchilik qilishni xohlamaydi, aksincha, sizlarni poklash va shukr qilishingiz uchun sizlarga Oʻz neʼmatini toʻla-toʻkis qilib berishni istaydi.

MASDAR-O'ZAK OYATLARI