Verses of the masdar-o'zak هَلْ (translation)

فَوَسْوَسَ إِلَيْهِ الشَّيْطَانُ قَالَ يَا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلَىٰ شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْكٍ لَا يَبْلَىٰ

Shundan keyin shayton unga vasvasa qilib: “Ey Odam, men seni mangulik daraxti va tuganmas mulkka boshlab boraymi?” – dedi.

لَاهِيَةً قُلُوبُهُمْ ۗ وَأَسَرُّوا النَّجْوَى الَّذِينَ ظَلَمُوا هَلْ هَٰذَا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ ۖ أَفَتَأْتُونَ السِّحْرَ وَأَنْتُمْ تُبْصِرُونَ

Ularning qalblari esa g‘ofildir. Zolimlar: “Axir bu Muhammad oʻzingizga oʻxshagan bir odam-ku! Koʻrib turib, aldanish uchun bu sehrga quloq tutib kelaverasizlarmi?!” – deya pinhona pichirlashadilar.

وَعَلَّمْنَاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَكُمْ لِتُحْصِنَكُمْ مِنْ بَأْسِكُمْ ۖ فَهَلْ أَنْتُمْ شَاكِرُونَ

Dovudga urush shiddatlaringizdan sizlarni himoya qiladigan sovut yasash sanʼatidan taʼlim berdik. Endi, shukr qiluvchilardan boʻlasizmi?!

قُلْ إِنَّمَا يُوحَىٰ إِلَيَّ أَنَّمَا إِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ ۖ فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

Ey Rasulim: “Menga ilohingiz yagona Iloh ekani haqida vahiy qilinmoqda. Bas, endi musulmon boʻlarsizlar?!” – deb ayting.

مَنْ كَانَ يَظُنُّ أَنْ لَنْ يَنْصُرَهُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ فَلْيَمْدُدْ بِسَبَبٍ إِلَى السَّمَاءِ ثُمَّ لْيَقْطَعْ فَلْيَنْظُرْ هَلْ يُذْهِبَنَّ كَيْدُهُ مَا يَغِيظُ

Kimki dunyo va oxiratda Alloh oʻz payg‘ambariga aslo yordam qilmaydi, deb gumon qilsa, bir arqon bilan balandlikka osilib, soʻngra oyog‘ini uzsin. Keyin nazar solib koʻrsinchi, uning bu nayranggi g‘azabini ketkaza oladimi?!

وَقِيلَ لِلنَّاسِ هَلْ أَنْتُمْ مُجْتَمِعُونَ

Odamlarga: “Sizlar ham yig‘ilib boʻldingizmi?” – deyildi.

قَالَ هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ إِذْ تَدْعُونَ

Ibrohim ularga: “Ularni chaqirgan paytingizda butlar sizlarni eshitadilarmi?” – dedi.

مِنْ دُونِ اللَّهِ هَلْ يَنْصُرُونَكُمْ أَوْ يَنْتَصِرُونَ

Allohdan oʻzga sig‘inganlaringiz sizlarga yordam bera olyaptimi yoki oʻzlarini qutqara olyaptilarmi?!

فَيَقُولُوا هَلْ نَحْنُ مُنْظَرُونَ

Keyin ular: “Bizlarga iymon keltirish uchun bir oz muhlat berilarmikan”, – deb qoladilar.

هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلَىٰ مَنْ تَنَزَّلُ الشَّيَاطِينُ

Ey Muhammad, ularga: “Men sizlarga shaytonlar kimlarga tushishi haqida xabar beraymi?” – deb ayting.

وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Bordi-yu kimki yomonlik bilan kelsa, bas, yuztuban hollarida doʻzaxga tashlanadilar. Sizlarga faqat qilib oʻtgan amallaringizning jazosi beriladi.

وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَىٰ أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَهُمْ لَهُ نَاصِحُونَ

Biz bundan oldin unga barcha emizuvchi ayollarni taqiqladik Muso hech bir ayolni emmadi. Shunda uning opasi kelib: “Men sizlarga unga kafil boʻlib emizadigan va unga nasihatgoʻy boʻluvchi bir oilani dalolat qilaymi?” – deb aytdi.

ضَرَبَ لَكُمْ مَثَلًا مِنْ أَنْفُسِكُمْ ۖ هَلْ لَكُمْ مِنْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ شُرَكَاءَ فِي مَا رَزَقْنَاكُمْ فَأَنْتُمْ فِيهِ سَوَاءٌ تَخَافُونَهُمْ كَخِيفَتِكُمْ أَنْفُسَكُمْ ۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

Alloh sizlarga oʻzingizdan bir misol keltirdi. Sizlar uchun qoʻllaringiz egallagan qullaringizdan Biz sizlarga rizq qilib bergan mol-mulkka sherik boʻlib oluvchilar bormidirki, sizlar unda mol-mulkingizni tasarruf qilishda qullaringiz bilan barobar boʻlsangiz. Axir siz ular haqida ham oʻz haqingizda qoʻrqqaningizdek qoʻrqasizmi?! Aql yuritadigan qavmlar uchun oyatlarni ana shunday batafsil bayon qilamiz.

اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ ثُمَّ رَزَقَكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ۖ هَلْ مِنْ شُرَكَائِكُمْ مَنْ يَفْعَلُ مِنْ ذَٰلِكُمْ مِنْ شَيْءٍ ۚ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ

Alloh avval sizlarni yaratgan, soʻngra sizlarni turli neʼmatlar bilan rizqlantirgan, soʻngra ajalingiz yetgach vafot ettiradigan, keyin qiyomatda yana qayta tiriltiradigan Zotdir! Sizlar sig‘inayotgan sheriklaringiz ichida bulardan birortasini qila oladigani bor-mi?! Alloh ularning keltirayotgan shirklaridan pok va oliydir.

وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا هَلْ نَدُلُّكُمْ عَلَىٰ رَجُلٍ يُنَبِّئُكُمْ إِذَا مُزِّقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّكُمْ لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ

Kufr keltirgan kimsalar: “Sizlarga chirib titilib butunlay parcha-parcha boʻlib ketgan vaqtingizda, albatta, sizlar yana yangitdan yaratilasizlar, deb xabar beradigan bir kishini koʻrsataylikmi?” – dedilar.

ذَٰلِكَ جَزَيْنَاهُمْ بِمَا كَفَرُوا ۖ وَهَلْ نُجَازِي إِلَّا الْكَفُورَ

Kufr ketirganlari sababli ularni mana shu falokat bilan jazoladik. Biz faqat kofir kimsagagina mana shunday jazo beramiz.

وَقَالَ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ إِذْ تَأْمُرُونَنَا أَنْ نَكْفُرَ بِاللَّهِ وَنَجْعَلَ لَهُ أَنْدَادًا ۚ وَأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ وَجَعَلْنَا الْأَغْلَالَ فِي أَعْنَاقِ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ هَلْ يُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Zaif sanalganlar mutakabbir kimsalarga: “Yoʻq, kecha-yu kunduz bizga qilgan makrlaringizchi?! Oʻshanda sizlar bizlarni Allohga kufr keltirishga va Unga teng sheriklar qilishga buyurar edingiz”, – deydilar. Ular azobni koʻzlari bilan koʻrgan vaqtlarida nadomatni ichlarida tutadilar. Biz kufr keltirgan kimsalarning boʻyinlariga kishanlar solamiz. Ular faqat dunyoda qilib oʻtgan amallariga yarasha jazolanadilar.

يَا أَيُّهَا النَّاسُ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ ۚ هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ ۚ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ فَأَنَّىٰ تُؤْفَكُونَ

Ey insonlar, sizlarga Allohning ato etgan neʼmatini yodga olinglar! Sizlarga osmonu yerdan rizq beradigan Allohdan boshqa yaratuvchi bormi?! Undan oʻzga iloh yoʻq! Bas, qayoqqa burilib ketmoqdasizlar?!

اسْتِكْبَارًا فِي الْأَرْضِ وَمَكْرَ السَّيِّئِ ۚ وَلَا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ ۚ فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ الْأَوَّلِينَ ۚ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا ۖ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلًا

Ular yer yuzida takabburlik qilgan va payg‘ambarga qarshi yomon makr qilgan hollarida hidoyatdan uzoqlashdilar. Yomon makr esa, faqat oʻz egalarini qurshab oladi. Bas, ular faqat avvalgi ummatlarning yoʻllariga koʻz tutmoqdalar. Bas, Allohning sunnatiga aslo oʻzgartirish ham topmaysiz, Allohning sunnatida hargiz almashtirish topmaysiz.

قَالَ هَلْ أَنْتُمْ مُطَّلِعُونَ

Oxiratni inkor qilgan doʻsti haqidagi voqeani aytib beruvchi soʻzini tugatgach jannatdagilarga: “Sizlar ham oʻsha doʻstimning doʻzaxdagi holiga qarayapsizlarmi?” – deydi.

VERSES OF THE MASDAR-O'ZAK