ث و ب

ثَوْب нинг асли — бирор нарсанинг илгари бўлган ҳолига ёки белгиланган, кўзланган, ўйланган ҳолига қайтишидир. أول الفكرة آخر العمل Фикрнинг боши амалнинг охиридир, деган сўзда ишора қилинган ҳол ҳам шудир. Дастлабки ҳолга қайтишга мисол ثَابَ فُلاَنٌ إِلَى دَارِهِ Фалончи уйига етиб борди ثاَبَتْ إِلَيَّ نَفْسِي : Нафсим ўзимга қайтди деган сўзлар кабидир.
Шунингдек, қудуқнинг оғзи устидаги сув ичиш жойига مَثَابَة деб ном берилган. Фикрда белгиланган ва кўзланган ҳолга қайтадиган нарсага мисол эса ثَوْب сўзидир. Унинг бундай номланишига сабаб — тўқиманинг илгари белгиланган ҳолга қайтишидир. ثَوَابُ الْعَمَل ҳам шунга ўхшашдир. ثَوْب нинг кўплиги أَثْوَاب ва ثِيَاب дир. Аллоҳ таолонинг وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ Либосларингизни покланг (74/Муддассир 4) ояти либоснинг покланиши маъносини англатади. Бу ердаги ثِيَاب нафсдан киноядир, деганлар ҳам бор. Шоир ҳам шу маънода шундай дейди:
85- ثِيَابُ بَنِي عَوْفٍ طَهَارَى نَقِيَّةٌ
85- Бани Авфнинг либослари пок ва доғсиздир.
Бу эса Аллоҳ таолонинг: إِنَّماَ يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً Эй Пайғамбарнинг хонадон аҳли, албатта, Аллоҳ сизлардан нопокликни кетказишни ва сизларни бутунлай поклашни истайди (33/Аҳзоб 33) оятида зикр қилган нарсанинг амр қилинишидир.
ثَوَاب эса, инсонга қилган ишларининг эвазига қайтадиган нарсадир. Шу сабабли жазо ҳам савобнинг айни ўзи деб қаралгани учун ثَوَاب деб номланади. Дарҳақиқат, Аллоҳ таоло ҳам жазони амалнинг айни ўзи қилиб кўрсатган. فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ Бас, кимки зарра миқдорида яхшилик қилган бўлса, уни кўради (99/Залзала 7). оятда “ ” дейилмаган. (2/Бақара 103). (5/Моида 85). Баъзан севилмайдиган нарса ҳақида ҳам ишлатилади: (5/Моида 153). Бу ҳам илгари ўтганлар каби истиора йўли билан ишлатилишидир. Жуфтини йўқотган кишидир. Аллоҳ буюради: (66/Таҳрим 5). деб буюрганлар. (4/Нисо 71). Шоир эса шундай дейди: 86.