د ر ي

دِرَايَة : Бир тур ҳийла билан қўлга киритилган билим. دَرَيْتُهُ وَدَرَيْتُ بِهِ : Уни билдим. دِرْيِةً худди فِطْنَةً ва شِعْرَةً сўзлари кабидир. اِدَّرَيْتُ : Ҳийла билан билдим. Шоир шундай дейди:
وَمَاذَا يَدَّرِي الشُّعَرَاءُ مِنِّي *** وَقَدْ جَاوَزْتُ رَأْسَ اْلأَرْبَعِين -156
156- Шоирлар мендан не ҳийлагарликлар кутмоқдалар;
Ҳолбуки, мен қирқ ёшимдан ошиб бўлганман.
دَرِيَّة : Отиш машқи қилинадиган нишон. Шунингдек, бу сўз; овчининг овни ҳуркитмаслик ва унинг ортига беркиниб овга ўқ отиш/узиш учун тик турғазиб қўядиган туяси маъносини ҳам англатади. مِدْرَى : Қўй шохига айтилади; чунки қўй унинг билан ўзини ҳимоя қилади. مِدْرَى сўзи бу маънодан истиора йўли билан соч тўғриланадиган нарса (тароқ) маъносида ҳам ишлатилади.
Аллоҳ буюради: لاَ تَدْرِي لَعَلَّ اللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذَلِكَ أَمْرًا : Билмайсиз, эҳтимол, Аллоҳ бундан кейин бирор ишни пайдо қилар (65/Талоқ 1); وَإِنْ أَدْرِي لَعَلَّهُ فِتْنَةٌ لَكُمْ : Билмайман эҳтимол бу кечикиш сизларни синаш учундир (21/Анбиё 111); مَا كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ : Сиз китоб нималигини билмас эдингиз (42/Шуро 52).
Қуръонда وَمَاأَدْرَاكَ сўзи зикр қилинган ҳар бир жойда унинг ортидан изоҳи берилган. Масалан: وَمَا أَدْرَاكَ (97/Қадр 2-3). -157