Аяты масдар-узак ك و ن (перевод)

لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۖ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Ular uchun Robbilari huzurida omonlik diyori bordir. U Zot moʻminlarning qilgan yaxshi amallari uchun ularga doʻstdir.

322An'om/129

وَكَذَٰلِكَ نُوَلِّي بَعْضَ الظَّالِمِينَ بَعْضًا بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

Shunday qilib, zolimlarning qilgan yomon kasblari tufayli birini biriga bog‘lab doʻst qilib qoʻyamiz.

323

يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي وَيُنْذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَٰذَا ۚ قَالُوا شَهِدْنَا عَلَىٰ أَنْفُسِنَا ۖ وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ

Ey jinlar va insonlar jamoasi! Sizlarga ichingizdan oyatlarimni soʻzlab beradigan, yoʻliqadigan bu kuningiz haqida sizlarni ogohlantirgan elchilarimiz kelmaganmidi? Ular: “Oʻzimizga qarshi guvohlik beramiz”, – deydilar. Oʻtkinchi dunyo hayoti ularni aldab qoʻydi va kofir ekanliklariga doir oʻzlariga qarshi oʻzlari guvohlik berdilar.

324

ذَٰلِكَ أَنْ لَمْ يَكُنْ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرَىٰ بِظُلْمٍ وَأَهْلُهَا غَافِلُونَ

Chunki bu Robbingizning aholisi ogohlantirishdan bexabar boʻlgan oʻlkalarni zulm bilan halok qiluvchi emasligidir.

325

قُلْ يَا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلَىٰ مَكَانَتِكُمْ إِنِّي عَامِلٌ ۖ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ تَكُونُ لَهُ عَاقِبَةُ الدَّارِ ۗ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ

Ey Rasulim, ularga: “Ey qavmim, qoʻlingizdan kelgan imkoniyatga qarab, buzuq aqidangizga koʻra amal qilaveringlar. Men ham oʻzimga buyurilgandek amal qiluvchiman. Oxirat diyorining chiroyli oqibati kimga nasib qilishini yaqinda bilib olasizlar. Chunki zolimlar, albatta, najot topmaydi”, – deb ayting.

326

327

وَجَعَلُوا لِلَّهِ مِمَّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ وَالْأَنْعَامِ نَصِيبًا فَقَالُوا هَٰذَا لِلَّهِ بِزَعْمِهِمْ وَهَٰذَا لِشُرَكَائِنَا ۖ فَمَا كَانَ لِشُرَكَائِهِمْ فَلَا يَصِلُ إِلَى اللَّهِ ۖ وَمَا كَانَ لِلَّهِ فَهُوَ يَصِلُ إِلَىٰ شُرَكَائِهِمْ ۗ سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ

Mushriklar Alloh yaratgan ekin-tikin va hayvonlardan Allohga bir hissa ayirib, oʻzlaricha: “Bu Alloh uchun, bu esa sherik qilgan butlarimiz uchun”, – der edilar. Sheriklari uchun boʻlgani Allohga yetib bormas ekan, lekin Alloh uchun ayirganlari butlariga yetib borar ekan. Naqadar yomon hukm chiqaryaptilar.

328

329

وَقَالُوا هَٰذِهِ أَنْعَامٌ وَحَرْثٌ حِجْرٌ لَا يَطْعَمُهَا إِلَّا مَنْ نَشَاءُ بِزَعْمِهِمْ وَأَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُورُهَا وَأَنْعَامٌ لَا يَذْكُرُونَ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا افْتِرَاءً عَلَيْهِ ۚ سَيَجْزِيهِمْ بِمَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Ular yana oʻzlaricha: “Bu hayvonlar va ekinlarning isteʼmoli man qilingandir. Uni faqat biz istaganlar yeyishi mumkin. Hamda hayvonlarning ustiga minish harom qilingandir. Baʼzi hayvonlar soʻyilayotganda ularga Allohning nomi aytilmaydi”, – deb, U Zotning shaʼniga boʻhton toʻqiydilar. Alloh qilayotgan tuhmatlari uchun yaqinda ularni jazolaydi.

330

وَقَالُوا مَا فِي بُطُونِ هَٰذِهِ الْأَنْعَامِ خَالِصَةٌ لِذُكُورِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلَىٰ أَزْوَاجِنَا ۖ وَإِنْ يَكُنْ مَيْتَةً فَهُمْ فِيهِ شُرَكَاءُ ۚ سَيَجْزِيهِمْ وَصْفَهُمْ ۚ إِنَّهُ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

Mushriklar yana: “Bu hayvonlarning qornidagilar tirik tug‘ilsa, faqat erkaklarimizga xos boʻlib, xotinlarimizga esa haromdir. Agar oʻlik boʻlib tug‘ilsa, u holda ular unga sherikdirlar”, – deydilar. Alloh ularning bunday xulosalari uchun yaqinda jazo beradi. Albatta, U hikmat egasi – Hakim va hamma narsani bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.

331

قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ قَتَلُوا أَوْلَادَهُمْ سَفَهًا بِغَيْرِ عِلْمٍ وَحَرَّمُوا مَا رَزَقَهُمُ اللَّهُ افْتِرَاءً عَلَى اللَّهِ ۚ قَدْ ضَلُّوا وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ

Oʻz farzandlarini ahmoqlik qilib johillik bilan oʻldirgan, Allohga boʻhton qilib Alloh ularga rizq qilib bergan hayvonlarni haromga chiqargan kimsalar, haqiqatan, oʻzlariga ziyon qildilar hamda ular hidoyatga erishganlardan boʻlmadilar.

332

ثَمَانِيَةَ أَزْوَاجٍ ۖ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ ۗ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ الْأُنْثَيَيْنِ ۖ نَبِّئُونِي بِعِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Uy hayvonlari sakkiz juft boʻlib ular, qoʻydan erkak va urg‘ochi ikki juft va echkidan erkak va urg‘ochi ikki juftdir. Ey Rasulim, uni oʻzlaricha harom deb olganlarga: “Ikki erkakni harom qildimi yoki ikki urg‘ochinimi? Yoki boʻlmasa ikki urg‘ochining qornidagi homilanimi? Agar rostgoʻy boʻlsangiz, menga hujjat bilan xabar bering”, – deb ayting.

333

وَمِنَ الْإِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ ۗ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ الْأُنْثَيَيْنِ ۖ أَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ وَصَّاكُمُ اللَّهُ بِهَٰذَا ۚ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَىٰ عَلَى اللَّهِ كَذِبًا لِيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Hamda tuyadan erkak va urg‘ochi ikki juft va qoramoldan erkak va urg‘ochi ikki juftdir. Ey Rasulim, uni oʻzlaricha harom deb olganlarga: “Ulardan ikki erkakni harom qildimi yoki ikki urg‘ochinimi? Yoki boʻlmasa ikki urg‘ochining ichidagi homilanimi? Yoki Alloh bu haqida sizlarga hukm tavsiya qilayotganida guvoh boʻlib turganmidingiz? Maʼlumotga ega boʻlmagan holda odamlarni yoʻldan adashtirish uchun Alloh shaʼniga yolg‘on toʻqigan kimsadan ham zolimroq boʻlgan kim bor?” – deb ayting. Alloh, albatta, zolim qavmlarni toʻg‘ri yoʻlga boshlamaydi.

334

قُلْ لَا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَىٰ طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَمًا مَسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنْزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ ۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Ey Muhammad, ularga: “Menga vahiy qilingan Qurʼonda sizlar aytgan narsalarni tanovul qiluvchiga harom qilingan deb topmayapman. Faqatgina unda oʻlimtik, toʻkilgan qon, choʻchqa goʻshti, chunki u iflosdir yoki fosiqlik bilan Allohdan boshqasiga atab soʻyilganlar bor”, – deb ayting. Bordi-yu kimda-kim nochor holda ulardan yeyishga majbur qolsa, haddan va meʼyordan oshmay ozgina yesa, gunoh boʻlmaydi. Chunki Robbingiz, albatta, gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.

335

وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّىٰ يَبْلُغَ أَشُدَّهُ ۖ وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ ۖ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۖ وَإِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰ ۖ وَبِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُوا ۚ ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

Shuningdek, yetimning moliga to voyaga yetguncha unga foyda boʻladigan eng chiroyli yoʻldan boshqa tarzda yaqinlashmanglar. Oʻlchov va tarozini adolat bilan bajaringlar. Hech qaysi bir jonga kuchi yetmaydigan narsani taklif qilmaymiz. Agar guvoh boʻlib soʻzlasangiz, garchi qarindoshingiz boʻlsa ham, adolatli boʻlinglar. Allohga bergan ahdingizga vafo qilinglar. Shoyad, oʻgit olarsizlar deb, Alloh sizlarga bularni tavsiya qildi.

336

أَنْ تَقُولُوا إِنَّمَا أُنْزِلَ الْكِتَابُ عَلَىٰ طَائِفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنَا وَإِنْ كُنَّا عَنْ دِرَاسَتِهِمْ لَغَافِلِينَ

Kitob faqat bizlardan oldingi yahudiy va nasroniy boʻlgan ikki toifaga tushirilgan edi. Bizlar esa ularning oʻqiyotganlaridan bexabar edik, – deb bahona aytmasligingiz uchun uni nozil qildi.

337

أَوْ تَقُولُوا لَوْ أَنَّا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتَابُ لَكُنَّا أَهْدَىٰ مِنْهُمْ ۚ فَقَدْ جَاءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ ۚ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَصَدَفَ عَنْهَا ۗ سَنَجْزِي الَّذِينَ يَصْدِفُونَ عَنْ آيَاتِنَا سُوءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوا يَصْدِفُونَ

Yoki boʻlmasa “Agar bizga ham kitob tushirilganda edi, albatta, biz ulardan koʻra toʻg‘riroq yoʻlda boʻlar edik”, – deb aytmasligingiz uchun ham uni nozil qildi. Shubhasiz, sizlarga Robbingizdan dalil, hidoyat va rahmat kelgandir. Allohning oyatlarini yolg‘onga chiqargan va undan yuz oʻgirgandan ham zolimroq kimsa bormi? Oyatlarimizdan yuz oʻgirgan kimsalarni yaqinda yuz oʻgirib yurganlari uchun yomon azob bilan jazolaymiz.

338

339

هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ ۗ يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا ۗ قُلِ انْتَظِرُوا إِنَّا مُنْتَظِرُونَ

Ular faqat ajal farishtalari kelishiga, Robbingdan azob kelishiga yoki Robbingizdan baʼzi bir ishoratlar kelishiga qarab oʻtiribdilar. Robbingning baʼzi alomatlari kelgan kunda hech bir jonga, oldin iymon keltirmagan yoki iymon keltirgan taqdirda ham iymonida yaxshilik kasb qilmagan boʻlsa, iymoni foyda bermaydi. Ey Rasulim, ularga: “Kutib oʻtiraveringlar bizlar ham kutib turuvchimiz”, – deb ayting.

340

إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًا لَسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْءٍ ۚ إِنَّمَا أَمْرُهُمْ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ

Dinlarini ayirib guruh boʻlib olgan kimsalar borasida sizning ular bilan hech narsada aloqangiz yoʻqdir. Ularning ishi faqat Allohga havola boʻlgandir. Keyin ularga qilgan ishlarining xabarini beradi.

АЯТЫ МАСДАР-УЗАК