Biz bu maymunga aylanish hodisasini oʻsha vaqtdagi zamondoshlariga va kelajakdagi keluvchi ummatlarga ibratomuz bir jazo hamda Allohdan qoʻrquvchi kimsalar uchun vaʼz-nasihat manbai qildik.

Agar xotinlaringizni taloq qilsangiz va ular idda vaqtilariga yetib kelsalar, unda ularni yaxshilik bilan ushlab qolinglar yoki chiroyli bir tarzda qoʻyib yuboringlar. Ammo ularni qiynash uchun zarar bergan holda majburan ushlab turmanglar. Kimda-kim shunday ish qiladigan boʻlsa, shubhasiz, u oʻziga zulm qilgan boʻladi. Allohning oyatlarini ermak qilmanglar. Allohning sizlarga ato etgan neʼmatini va sizlarga vaʼz-nasihat boʻlsin deb nozil qilgan kitob va hikmatni yodingizda tutinglar. Allohdan qoʻrqinglar hamda, albatta, Alloh har bir narsani biluvchi – Aʼlim Zot ekanini bilinglar.

Agar xotinlaringizni taloq qilsangiz hamda ular idda vaqtilariga yetib kelsalar, soʻngra yaxshilikcha oʻzaro rozi boʻlishib, kelishib olsalar, ularni erlariga qayta nikohlanishlariga qarshilik qilmanglar. Orangizdagi Allohga va oxirat kuniga iymon keltirganlar mana bu oʻgitlar bilan nasihat qilinadi. Bu ishni qilish sizlar uchun eng xayrli va pokiza ishdir. Barchasini Alloh biladi, siz bandalar esa bilmaysizlar.

Ribo yeydigan, sudxoʻrlik qiladigan kimsalar qiyomatda qabrlaridan xuddi shayton chalib, jinni boʻlgan odamdek qayta tiriladilar. Bu jazo ularga “savdo-sotiq ham xuddi sudxoʻrlik kabidir”, – deganlari uchundir. Holbuki, Alloh tijoratni halol, sudxoʻrlikni esa harom qilgan. Bas, agar kimga Robbidan uning haromligiga doir vaʼz-nasihat yetib kelib, sudxoʻrlikdan toʻxtasa, u holda oldingi boʻlib oʻtgan sudxoʻrlikdagi foydalari oʻziga qoladi va uning ishi Allohga havola qilinadi. Agar shundan keyin ham yana sudxoʻrlikka qaytadigan boʻlsa, demak, ular doʻzax egalaridir. Hamda ular u yerda mangu qoluvchi boʻladilar.

Mana bular insonlar uchun ochiq-oydin bayonot va taqvo egalari uchun hidoyat va nasihat manbaidir.

Erkaklar ayollar ustidan rahbardirlar. Buning sababi Alloh baʼzilarini baʼzilaridan maʼlum xususiyatga koʻra afzal qilib yaratishi hamda erkaklar ishlab topgan mol-mulklaridan oʻz oilalari uchun sarf-xarajat qilib turishlaridir. Soliha ayollar esa itoatkor boʻlganlaridir. Hamda Alloh ayollarning haqini qanday muhofaza qilgan boʻlsa, ular ham erlari yonlarida boʻlmaganida mol-mulklarini, sir-asrorlarini va oʻz iffatlarini shunday himoya qiluvchilardir. Agarda u xotinlarning isyon qilib sizga bosh koʻtarishlaridan qoʻrqsangiz, oldin ularga chiroyli nasihat qilinglar. Nasihat kor qilmasa ularni yotoqlarda yolg‘iz tark qilib, ulardan uzoq turinglar. Bordi-yu unda ham boʻlmasa, u holda sekingina uringlar. Biroq sizga itoat qilsalar, ularga qarshi boshqa bahona qidirib, yoʻl axtarmanglar. Albatta, Alloh eng ustun boʻlgan – Aʼliy va barchadan ulug‘ boʻlgan – Kabir Zotdir.

Albatta, Alloh omonatni oʻz egalariga topshirishingizni va odamlar oʻrtasida hukm qilgan paytingizda adolat bilan hukm chiqarishga buyuradi. Darhaqiqat, Alloh sizlarga qanday ham yaxshi nasihat qilmoqda. Albatta, Alloh hamma narsani eshitib turuvchi – Samiʼ va boʻlayotgan ishlarni koʻrib turuvchi – Basir Zotdir.

Ey Rasulim, Alloh ana shunday kimsalarning dillaridagi g‘arazni biladi. Siz ularning qilgan ishlaridan yuz oʻgiring. Shunda ham ularga pandu nasihat qilib, nafslariga taʼsir qiladigan yetuk soʻzlarni ayting.

Agar biz ularga: “Oʻzlaringizni oʻldiring yoki yurtingizdan chiqib keting”, – deb amr qilganimizda edi, ulardan, faqat ozgina qismi bu buyruqni bajargan boʻlardi. Koshki, ular aytilgan nasihatlarga amal qilsalar edi, oʻzlari uchun yaxshiroq va iymonlari uchun oʻta mustahkam ish boʻlar edi.

Payg‘ambarlarning izlaridan esa oʻzidan oldin nozil qilingan Tavrotni tasdiqlovchi qilib, ortidan Maryam oʻg‘li Isoni yubordik. Unga ichida nur va hidoyat boʻlgan, oʻzidan oldingi Tavrotni tasdiqlaydigan hamda Allohdan qoʻrqadigan kimsalar uchun hidoyat manbai va pandu nasihat boʻlgan Injilni berdik.

Unga Tavrot lavhalarida hamma narsadan oʻgit va barcha narsaning tafsilotini yozib qoʻydik. Ey Muso, uni mahkam ushlab ol. Qavmingga buyruqlarning savobi eng yaxshilarini olishlariga buyur. Yaqinda sizlarga fosiqlar diyorining oqibati nima boʻlganini koʻrsataman.

Oʻshanda, ulardan bir guruh: “Shundoq ham Alloh ularni halok qilmoqchi yoki shiddatli azob bilan azoblamoqchi boʻlgan qavmga nima uchun vaʼz-nasihat qilmoqdasizlar?!” – degan edilar. Shunda nasihatgoʻy kimsalar: “Vazifamizni qilganimizga doir Robbingizga uzrimizni bayon etish uchun va balki ular Allohdan qoʻrqsalar – degan umidda gapiryapmiz”, – deb javob berishgan.

Ey odamlar, chindan ham sizlarga Robbingizdan vaʼz-nasihat, koʻngillardagi zararli illatlarga shifo va moʻminlar uchun hidoyat va rahmat manbai boʻlgan Qurʼon keldi.

Alloh unga: “Ey Nuh, shubhasiz, u sening ahlingdan emas. Albatta, uning qilgan amali yaxshi ish emas. Bas, Mendan oʻzing yaxshi bilmagan narsalar haqida savol soʻrama. Men senga johillardan boʻlmasligingni buyurib nasihat qilaman.

Ey Rasulim, sizga payg‘ambarlarning xabarlaridan qalbingizni mustahkam qiladigan qissalarni aytib beryapmiz. Bu qissalarda sizga haqiqat, nasihat hamda barcha moʻminlar uchun eslatmalar keldi.

Albatta, Alloh adolatga, yaxshi ishlarga va qarindoshga haqini berishga buyuradi. Shuningdek, buzuqchilik, yomon ishlar va zulmdan qaytaradi. Alloh shoyad, eslatma olarsizlar, deb sizlarga vaʼz-nasihat qiladi.

Ey Rasulim, Robbingizning yoʻliga hikmat va chiroyli nasihat bilan daʼvat qiling. Ular bilan eng goʻzal uslubda munozara qiling. Shubhasiz, Robbingizning Oʻzi Uning yoʻlidan adashgan kimsalarni juda yaxshi biluvchi va U toʻg‘ri yoʻlda hidoyat topganlarni ham biluvchiroqdir.

Agar moʻmin boʻlsangizlar, Alloh hech qachon unga oʻxshagan narsalarga boshqa qaytmasligingizni sizlarga vaʼz qiladi.

Ey moʻminlar, darhaqiqat, Biz sizlarga bayon etuvchi oyatlarni, sizlardan oldin oʻtganlarning masallarini va taqvodorlar uchun nasihatni nozil qildik.

Ular Hud payg‘ambarga: “Bizga vaʼz qilsang ham yoki vaʼz qiluvchilardan boʻlmasang ham baribir, senga itoat qilmaymiz”, – dedilar.