Эй одамлар, Ер юзидаги нарсалардан ҳалол ва покиза бўлганларини енглар, шайтоннинг изидан эргашманглар. Шубҳасиз, у сизларга очиқ-ойдин душмандир.
Сиз қидирган ح ل ل масдар-ўзагидан ҳосил бўлган 51 та оят мавжуд.
halol, halol qilindi, o'rniga, halol bo'lmaydi, halol emas, holbuki halol qilgan, va halol qilmoq uchun, va xotinlari, va halol qilindi, halol qilingan
Қуйида ўша оятлар арабча матни ва ўзбекча таржимаси билан келтирилган.
Эй одамлар, Ер юзидаги нарсалардан ҳалол ва покиза бўлганларини енглар, шайтоннинг изидан эргашманглар. Шубҳасиз, у сизларга очиқ-ойдин душмандир.
Сизларга рўза ойининг тунларида хотинларингиз билан қўшилиш ҳалол қилинди. Аёллар сизлар учун, сизлар ҳам улар учун гуноҳлардан сақланишга ёпинчиқ каби либосдирсизлар. Аллоҳ сизларни кечалари нафсингизга хиёнат қилаётганингизни билди ва тавбангизни қабул қилиб, сизларни афв этди. Энди улар билан рўзанинг тунларида бемалол қўшилиб, Аллоҳ сизлар учун битган фарзанд неъматини умид қилаверинглар. Тонг пайтидан бошлаб оқ ип қора ипдан ажралиб, маълум бўладиган вақтгача еб-ичаверинглар. Сўнгра рўзани кечгача мукаммал қилиб тутинглар. Масжидларда эътикофни ният қилиб ўтирган пайтларингизда эса хотинларингиз билан қўшилманглар. Мана бу ҳукмлар Аллоҳнинг сизларга белгилаб қўйган чегараларидир. Аллоҳ ман қилган ишларга яқинлашманглар. Аллоҳ ўз оятларини одамлар гуноҳ ишлардан сақланишлари учун мана шундай очиқ-ойдин баён қилади.
Барча арконларига амал қилган ҳолда бошлаган ҳаж ва умра ибодатини Аллоҳ учун тўлиқ адо этинглар. Агарда бетоблик, қароқчиларга йўлиқиш ёки шунга ўхшаш узрли сабаблар билан йўлингиз тўсилиб қолса, у ҳолда қурбингиз етган бирор бир жонлиқдан қурбонлик учун ҳадя қилиб жўнатинг. Бошдаги сочларингизни эса ҳадянгиз ўз жойига етиб бормагунча олмай туринглар. Борди-ю сизлардан кимдир ўша пайт бемор бўлса ёки бошидан сочини олдирмаган тақдирда азият бўладиган бир сабаб бўлса, у ҳолда сочини олдириши мумкин. Лекин бу ишни қилган кимсага рўза тутиш, садақа бериш ёки қурбонлик сўйишдан бирортасини фидя қилиб тўлаши керак бўлади. Агар ҳаж қилишга тўсқинлик қилган ҳолатлардан қутулсангиз ва кимки ҳажгача умра ибодатидан фойдаланса, яъни эҳромдан вақтинча чиқиб, яна ҳажда қайта эҳромга кирадиган бўлса, у қурби етган қурбонликдан бирор жонлиқ сўйиши керак. Кимки бунга имкон топа олмаса, унда уч кун ҳажда ва етти кун ҳаждан қайтганингиздан кейин рўза тутиш керак бўлади. Ана ўшанда бу тўлиқ ўн кун бўлади. Бу ҳукмлар аҳли-оиласининг яшаш жойи Масжид ул-Ҳаромда бўлмаганлар учундир. Аллоҳдан қўрқинглар ва билиб олинглар, албатта, Аллоҳ азоби қаттиқ бўлган Зотдир.
Талоқ қилинган аёллар уч ҳайз муддати миқдорида ўзларини кузатиб ўтирадилар. Агар улар Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бўлсалар, Аллоҳ уларнинг бачадонларида яратган ҳомилани ёки ҳайз ҳолатини беркитишлари ҳалол бўлмайди. Агар эрлари келишув қилиб, оилани тиклашни хоҳлаб қолсалар, шу муддат ичида уларни қайтариб яна никоҳларига олишга бутунлай ҳақлидирлар. Эркакларнинг аёллар устида ҳақлари бўлганидек, уларнинг ҳам эркаклар устида маълум бир ҳақлари бордир. Аммо эркакларга бу борада аёллардан бир даража юқори ҳақ бордир. Аллоҳ иззати улуғ – Азиз ва ҳикмат эгаси – Ҳаким Зотдир.
Эрнинг афсус қилиб қайта никоҳига олиш имконини берадиган талоқ икки мартадир. Бундан кейин энди уни талоқ қилмасдан яхшилик билан ушлаб қолиш ёки учинчи марта талоқ қилса ҳам, чиройли бир усулда қўйиб юбориш керак бўлади. Уларга берган маҳрингиздан бирор нарсани олиб қолиш сизларга ҳалол бўлмайди. Лекин эр ва хотин иккови ҳам оила давом этган тақдирда Аллоҳнинг белгилаган ҳудудларини ўрнига қўёлмасликдан қўрқсалар, ҳамда хотин эри билан яшаб кетишига кўзи етмай, эридан талоқ қилишни сўраса ва бу талоқ учун маълум миқдорда эваз тўлашини айтса, эр ҳам бу таклифни қабул қилса, уларга гуноҳ бўлмайди. Булар Аллоҳнинг белгилаб қўйган шаръий ҳудудларидир, бас, уларни поймол қилманглар. Ким Аллоҳнинг белгилаб қўйган шаръий ҳудудларини босиб ўтса, ана ўшалар Золим кимсалардир.
Агар эр уни учинчи марта талоқ қилса, аёл то бошқа эр билан никоҳланмагунча унга ҳалол бўлмайди. Агарда кейинги эр ҳам уни талоқ қилса, аввалги эр ва хотин энди бу сафар Аллоҳнинг белгилаб қўйган ҳудудларини ўз жойига қўйишларига кўзлари етса, у ҳолда қайтиб яна никоҳланишларида гуноҳ йўқдир. Мана булар Аллоҳнинг қўйган ҳудудларидир. Уларни фаҳмлайдиган қавмлар учун баён қилади.
Рибо ейдиган, судхўрлик қиладиган кимсалар қиёматда қабрларидан худди шайтон чалиб, жинни бўлган одамдек қайта тириладилар. Бу жазо уларга “савдо-сотиқ ҳам худди судхўрлик кабидир”, – деганлари учундир. Ҳолбуки, Аллоҳ тижоратни ҳалол, судхўрликни эса ҳаром қилган. Бас, агар кимга Роббидан унинг ҳаромлигига доир ваъз-насиҳат етиб келиб, судхўрликдан тўхтаса, у ҳолда олдинги бўлиб ўтган судхўрликдаги фойдалари ўзига қолади ва унинг иши Аллоҳга ҳавола қилинади. Агар шундан кейин ҳам яна судхўрликка қайтадиган бўлса, демак, улар дўзах эгаларидир. Ҳамда улар у ерда мангу қолувчи бўладилар.
Ҳамда мен ўзимдан олдинги нозил бўлган Тавротни тасдиқ қилувчи ва сизларга айрим ҳаром қилинганларни ҳалол қилиш учун Роббингиздан бир ҳужжат келтирдим. Бас, шундай экан, Аллоҳдан қўрқингиз ва менга итоат қилингиз!
Таврот китоби нозил қилинмасдан бурун Исроилнинг маълум сабабларга кўра ўзига ҳаром қилганидан ташқари барча таомлар бани Исроил авлодларига ҳалол қилинган эди. Эй Расулим, уларга “Агар сўзингизда ростгўй бўлсангиз, унда Тавротни келтириб, уни ўқиб кўринглар”, – деб айтинг.
Эй иймон келтирганлар, сизларга аёлларни мажбурий тарзда мерос қилиб олиш ҳалол бўлмайди. Гувоҳлар билан исботланган бузуқлик қилмаганлари ҳолда уларга берган маҳрингиздан бир қисмини қайтариб олиш учун уларни зўрлик билан ушлаб тўсиб турманглар. Улар билан чиройли ҳаёт кечиринглар. Агар уларни ёқтирмасангиз, шуни билингки, балким ёмон кўрган нарсангизда Аллоҳ унда сизлар учун кўпгина яхшилик пайдо қилар.
Сизларга оналарингиз, қизларингиз, опа-сингилларингиз, аммаларингиз, холаларингиз, ака-укаларингизнинг қизлари, опа-сингилларингизнинг қизлари, эмизган оналарингиз, эмишган опа-сингилларингиз, қайноналарингиз, ўзлари билан жинсий алоқада бўлган хотинларингизнинг аввалги эрларидан бўлган ва ҳозирда сизнинг тарбиянгизда бўлган ўгай қизларингизга уйланиш ҳаром қилинди. Бироқ уларнинг оналари билан ҳали жинсий алоқада бўлмай туриб талоқ қилган бўлсангиз, аввалги эрларидан туғилган қизларига уйланишингизда сизларга гуноҳ йўқдир. Шунингдек, яна пуштингиздан бўлган ўғилларингизнинг хотинлари ва опа-сингилни бирга қўшиб никоҳга олишингиз ҳаром қилинди. Магарам, олдин бўлиб ўтган бўлса, у кечирилади. Шубҳасиз, Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.
Шунингдек, сизнинг қўлингизда урушда асирга тушиб мулк бўлган жориялардан ташқари, эри бўлган аёлларни ҳам никоҳингизга олиш ҳаром қилинди. Бу сизларга Аллоҳнинг ёзган ҳукмларидир. Мана шу зикр қилинганлардан бошқа аёлларга ориятли бўлиб, зинокор бўлмаган ҳолингизда молларингиздан маҳр бериб уларни никоҳга олишни исташингиз сизлар учун ҳалол қилинди. Шундай экан, агар никоҳингизга олиб улардан фойдаланган бўлсангиз, белгиланган маҳрларини берингиз. Белгиланган маҳрдан кейин ўзаро келишсангиз, ҳамда хотин ўз маҳридан воз кечса у ҳолда сизлар учун гуноҳ йўқдир. Албатта, Аллоҳ ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва ҳикмат эгаси – Ҳаким Зотдир.
Яҳудий бўлган кимсаларнинг зулм қилганлари ва кўплаб кишиларни Аллоҳнинг йўлидан тўсганлари туфайли уларга олдин ҳалол қилинган покиза егуликларни ҳаром қилиб қўйдик.
Эй иймон келтирганлар, қилинган аҳдларга вафо қилинглар. Кейинида тиловат қилиб бериладиган ҳайвонлардан ташқари, барча чорва моллари сизларга ҳалол қилинди. Эҳромда бўлган пайтингизда эса сизларга ов қилишни ҳалол деб билиш мумкин эмас. Албатта, Аллоҳ Ўзи хоҳлаганича ҳукм қилади.
Эй иймон келтирганлар, қилинган аҳдларга вафо қилинглар. Кейинида тиловат қилиб бериладиган ҳайвонлардан ташқари, барча чорва моллари сизларга ҳалол қилинди. Эҳромда бўлган пайтингизда эса сизларга ов қилишни ҳалол деб билиш мумкин эмас. Албатта, Аллоҳ Ўзи хоҳлаганича ҳукм қилади.
Эй иймон келтирганлар, Аллоҳнинг ҳажга доир белгиларини, жанг қилиш ҳаром қилинган ойларни, қурбонлик учун келтирилган ҳадяларни, қурбонликка аталганини билдириш мақсадида уларга илиб қўйилган тақинчоқларни ҳамда Роббиларидан фазлу карам ва розилик истаб Байт ул-Ҳаромга ният қилиб келувчилар ҳақини поймол қилишни ўзингизга ҳалол деб ҳисобламанглар. Эҳромдан чиқиб ҳалол бўлгач, бемалол ов қилаверинглар. Сизларни Масжид ул-Ҳаромга боришга қаршилик кўрсатган қавмнинг хусумати уларга душманлик қилишингизга жалб қилмасин. Сизлар, фақат эзгулик ва тақво йўлида кўмаклашинглар, гуноҳ ва душманлик йўлида эса ҳамкорлик қилманглар. Аллоҳдан қўрқинглар ва Аллоҳ азоби қаттиқ бўлган Зотдир.
Эй иймон келтирганлар, Аллоҳнинг ҳажга доир белгиларини, жанг қилиш ҳаром қилинган ойларни, қурбонлик учун келтирилган ҳадяларни, қурбонликка аталганини билдириш мақсадида уларга илиб қўйилган тақинчоқларни ҳамда Роббиларидан фазлу карам ва розилик истаб Байт ул-Ҳаромга ният қилиб келувчилар ҳақини поймол қилишни ўзингизга ҳалол деб ҳисобламанглар. Эҳромдан чиқиб ҳалол бўлгач, бемалол ов қилаверинглар. Сизларни Масжид ул-Ҳаромга боришга қаршилик кўрсатган қавмнинг хусумати уларга душманлик қилишингизга жалб қилмасин. Сизлар, фақат эзгулик ва тақво йўлида кўмаклашинглар, гуноҳ ва душманлик йўлида эса ҳамкорлик қилманглар. Аллоҳдан қўрқинглар ва Аллоҳ азоби қаттиқ бўлган Зотдир.
Эй Расулим, сиздан ўзларига нималар ҳалол қилинганини сўрайдилар. Сиз уларга: “Сизларга покиза нарсалар ҳалол қилинди. Аллоҳнинг сизларга таълим берган илмидан фойдаланиб, қўлга ўргатган ва уларни овчи қилиб парваришлаганингиз йиртқич ҳайвонларнинг сизлар учун тутиб келганларини ҳам еяверинглар. Уларни овга қўйиб юбораётганингизда Аллоҳнинг номини зикр қилиб, “Бисмиллоҳ” денглар”, – деб айтинг. Аллоҳдан қўрқинглар, шубҳасиз, Аллоҳ ҳисоб китобни тез қилувчи Зотдир.
Эй Расулим, сиздан ўзларига нималар ҳалол қилинганини сўрайдилар. Сиз уларга: “Сизларга покиза нарсалар ҳалол қилинди. Аллоҳнинг сизларга таълим берган илмидан фойдаланиб, қўлга ўргатган ва уларни овчи қилиб парваришлаганингиз йиртқич ҳайвонларнинг сизлар учун тутиб келганларини ҳам еяверинглар. Уларни овга қўйиб юбораётганингизда Аллоҳнинг номини зикр қилиб, “Бисмиллоҳ” денглар”, – деб айтинг. Аллоҳдан қўрқинглар, шубҳасиз, Аллоҳ ҳисоб китобни тез қилувчи Зотдир.
Мана бугун сизларга покиза нарсалар ҳалол қилинди. Шунингдек, китоб берилган яҳудий ва насроний динидагиларнинг таоми сизлар учун ҳалол ҳамда сизларнинг таомингиз ҳам улар учун ҳалолдир. Зино ва яширинча ўйнаш қилиб олиш мақсадида бўлмай, аксинча, маҳрларини бериб, ор-номусли мўмина аёллардан ва сизлардан олдин китоб берилганлардан иффатли аёлларни топиб никоҳингизга олишингиз ҳалол қилинди.