QUR'ONDAN QIDIRISH

اَتٰٓى اَمْرُ اللّٰهِ فَلَا تَسْتَعْجِلُوهُۜ سُبْحَانَهُ وَتَعَالٰى عَمَّا يُشْرِكُونَ

Аллоҳнинг амри бўлган қиёмат келди. Бас, эй мушриклар, уни шошилтирмай қўяқолинг. Аллоҳ улар ширк келтираётган нарсалардан пок ва улуғдир. Изоҳ: Оят Макка мушриклари Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламни масхара қилиб: “Эй Муҳаммад, сен бизларни қўрқитаётган…

وَاِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسَّاعَةِ فَلَا تَمْتَرُنَّ بِهَا وَاتَّبِعُونِۜ هٰذَا صِرَاطٌ مُسْتَق۪يمٌ

Албатта, Исо қиёмат соати келиши учун бир аломатдир. Бас, сизлар у қиёмат ҳақида асло шубҳа қилманглар. Эй Муҳаммад, Макка аҳлига: “Менга эргашинглар! Мана шу тўғри йўлдир”, – деб айтинг. Изоҳ: Ислом ақидасида Исо алайҳиссаломнинг қиёмат қоим бўлиши арафасида…

فَهَلْ يَنْظُرُونَ اِلَّا السَّاعَةَ اَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةًۚ فَقَدْ جَٓاءَ اَشْرَاطُهَاۚ فَاَنّٰى لَهُمْ اِذَا جَٓاءَتْهُمْ ذِكْرٰيهُمْ

Мунофиқлар, фақат тўсатдан қиёмат келиб қолишини кутиб турибдилар, холос. Дарвоқе, унинг баъзи аломатлари келиб ҳам қолди. Бас, уларга қиёмат келган вақтида, эслатма олишларидан қандай фойда бор?! Изоҳ: Яъни Аллоҳ таолонинг оят-мўъжизаларидан панд-насиҳат олиб…

وَاِذَا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ اَخْرَجْنَا لَهُمْ دَٓابَّةً مِنَ الْاَرْضِ تُكَلِّمُهُمْۙ اَنَّ النَّاسَ كَانُوا بِاٰيَاتِنَا لَا يُوقِنُونَ۟

Қиёмат олдидан кофирларнинг устига айтилган азоб тушганида Биз улар учун ердан бир жонивор чиқарамиз. Жонивор уларга одамлар оятларимизга аниқ ишонмайдиган бўлганларини айтиб беради. Изоҳ: Ислом ақидасига биноан, қиёмат қоим бўлиш олдидан Еру осмонда турли ғайри…

وَاِذَا ق۪يلَ اِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَالسَّاعَةُ لَا رَيْبَ ف۪يهَا قُلْتُمْ مَا نَدْر۪ي مَا السَّاعَةُۙ اِنْ نَظُنُّ اِلَّا ظَنًّا وَمَا نَحْنُ بِمُسْتَيْقِن۪ينَ

Қачонки, сизларга: “Дарҳақиқат, Аллоҳнинг ваъдаси ростдир, Қиёмат ҳақида шубҳа йўқдир”, – дейилса, сизлар: “Биз қиёмат соати нима эканини билмаймиз, фақат гумон қиламиз, холос. Биз қиёмат бўлишига аниқ ишонувчи эмасмиз”, – деган эдингиз.

اِذْ قَالَ اللّٰهُ يَا ع۪يسٰٓى اِنّ۪ي مُتَوَفّ۪يكَ وَرَافِعُكَ اِلَيَّ وَمُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا وَجَاعِلُ الَّذ۪ينَ اتَّبَعُوكَ فَوْقَ الَّذ۪ينَ كَفَرُٓوا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِۚ ثُمَّ اِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَاَحْكُمُ بَيْنَكُ

…келтирганларнинг ёмонлигидан сени халос қилиб, сенга қилинган турли бўҳтонлардан тозаловчиман. То қиёмат кунигача сенга эргашган ҳақиқий мўминларни кофирлардан устун қиламан. Кейин эса барчангизнинг қайтишингиз Менинг ҳузуримгадир. Ана ўшанда сизлар дунёда тортишиб,…

وَهُوَ الَّذ۪ي خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۜ وَيَوْمَ يَقُولُ كُنْ فَيَكُونُۜ قَوْلُهُ الْحَقُّۜ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِۜ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِۜ وَهُوَ الْحَك۪يمُ الْخَب۪يرُ

…барҳақ яратган Зотдир. У Зот “Бўл!” – деган куни барчаси муҳайё бўлади. Унинг сўзи ҳақдир. Қиёмат кунидаги сурга пуфланадиган кунда бутун ҳукмронлик Унинг қўлидадир. Аллоҳ яширин ва ошкора барча нарсаларни билувчи Зотдир. У ҳикмат эгаси – Ҳаким ва барча ишлардан…

وَاِذْ اَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَن۪ٓي اٰدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَاَشْهَدَهُمْ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْۚ اَلَسْتُ بِرَبِّكُمْۜ قَالُوا بَلٰىۚۛ شَهِدْنَاۚۛ اَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اِنَّا كُنَّا عَنْ هٰذَا غَافِل۪ينَۙ

…руҳлар: “Ҳа, шундай, Роббимизсан, биз бунга шоҳид бўлдик”, – деб айтганлар. Бу гувоҳлик, қиёмат кунида “Бизлар бундан бехабар эдик”, – деб айтмаслигингиз учундир. Изоҳ: “Аллоҳнинг ёлғиз Ўзига аён бўлган бу пайт ва ҳолат “Ал-мийсоқ”, яъни аҳдлашув куни деб аталади.…

اَللّٰهُ الَّذ۪ي رَفَعَ السَّمٰوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ثُمَّ اسْتَوٰى عَلَى الْعَرْشِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَۜ كُلٌّ يَجْر۪ي لِاَجَلٍ مُسَمًّىۜ يُدَبِّرُ الْاَمْرَ يُفَصِّلُ الْاٰيَاتِ لَعَلَّكُمْ بِلِقَٓاءِ رَبِّكُمْ تُوق

…эгаллаган ҳамда қуёш ва ойни Ўз амрига бўйсундирган Зотдир. Ҳар бири муайян муддат бўлган қиёмат кунигача юриб туради. Аллоҳ барча ишнинг тадбирини қилади ва оятларни батафсил баён қилади. Шоядки, сизлар қиёмат кунида Роббингизга рўбарў бўлишга аниқ ишонсангиз.

وَاُدْخِلَ الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْر۪ي مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهَارُ خَالِد۪ينَ ف۪يهَا بِاِذْنِ رَبِّهِمْۜ تَحِيَّتُهُمْ ف۪يهَا سَلَامٌ

…жаннатдаги саломлашишлари бир-бирларига саломатлик тилашдир. Изоҳ: Ушбу оятларга эътибор берилса, қиёмат куни бўладиган воқеа-ҳодисаларнинг ҳаммаси ўтган замон феъли билан ифодаланган. Муфассирларнинг таъкидлашларича, бу қиёмат қоим бўлишининг аниқ ҳақиқат эканлигига…

مُهْطِع۪ينَ مُقْنِع۪ي رُؤُ۫سِهِمْ لَا يَرْتَدُّ اِلَيْهِمْ طَرْفُهُمْۚ وَاَفْـِٔدَتُهُمْ هَوَٓاءٌۜ

Қиёмат кунида улар хорланган ҳолда бошларини осмонга кўтариб югуриб юрадилар. Қотиб қолган кўзлари ўзларига қайтмайди ҳамда юраклари даҳшатдан бўм-бўш бўлиб қолади. Изоҳ: Ушбу кунда, яъни қиёмат кунида бандаман деганнинг ҳеч қайси бирининг юрагида бўлган аввалги…

اِنَّمَا جُعِلَ السَّبْتُ عَلَى الَّذ۪ينَ اخْتَلَفُوا ف۪يهِۜ وَاِنَّ رَبَّكَ لَيَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ف۪يمَا كَانُوا ف۪يهِ يَخْتَلِفُونَ

…фақатгина у кун ҳақида ихтилоф қилган яҳудийлар зиммасига фарз қилинган эди. Албатта, Роббингиз қиёмат куни уларнинг ўртасида ўзлари ихтилоф қилиб ўтган нарсалар тўғрисида ҳукм қилади. Изоҳ: Доимо Ислом динидан бирон камчилик ахтарадиган яҳудийлар: “Муҳаммад Иброҳимнинг…

وَمَٓا اَظُنُّ السَّاعَةَ قَٓائِمَةًۙ وَلَئِنْ رُدِدْتُ اِلٰى رَبّ۪ي لَاَجِدَنَّ خَيْرًا مِنْهَا مُنْقَلَبًا

“Ҳамда қиёмат ҳам қоим бўлади – деб ўйламайман. Борди-ю агар қиёмат бўлиб Роббимга қайтарилсам ҳам, албатта, бундан-да яхшироқ оқибатни топаман”, – деди.

اُو۬لٰٓئِكَ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا بِاٰيَاتِ رَبِّهِمْ وَلِقَٓائِه۪ فَحَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فَلَا نُق۪يمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَزْنًا

…бўлишни инкор этган кимсалардир. Бас, уларнинг қилган ишлари беҳуда кетгандир. Демак, Биз қиёмат кунида уларнинг амаллари учун ҳеч қандай вазнни қоим қилмаймиз. Изоҳ: Ушбу оятда уларнинг қилган ишлари бекордан-бекор эканлиги, қиёмат келганда улар учун бунинг ҳеч…

وَلَيَحْمِلُنَّ اَثْقَالَهُمْ وَاَثْقَالًا مَعَ اَثْقَالِهِمْۘ وَلَيُسْـَٔلُنَّ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ عَمَّا كَانُوا يَفْتَرُونَ۟

…гуноҳ юкларини ҳам, ўз юклари билан бирга бошқаларнинг юкларини ҳам кўтарадилар. Албатта, қиёмат кунида ўзлари тўқиб олган ёлғонлари тўғрисида сўраладилар. Изоҳ: Оят Қурайш катталари иймон келтирган кишиларга: “Қайта тирилиш, қиёматдаги ҳисоб-китоб деган нарсалар…

وَلَوْ تَرٰٓى اِذِ الْمُجْرِمُونَ نَاكِسُوا رُؤُ۫سِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۜ رَبَّنَٓا اَبْصَرْنَا وَسَمِعْنَا فَارْجِعْنَا نَعْمَلْ صَالِحًا اِنَّا مُوقِنُونَ

Агар сиз, гуноҳкорларни қиёмат кунида Роббилари ҳузурида бошлари эгик ҳолларида туриб: “Эй Роббимиз, ваъдангнинг рост эканлигини кўрдик ва эшитдик, бас, бизларни яна ҳаётга қайтар, бизлар энди яхши амал қиламиз. Энди, бизлар, албатта, қиёмат ҳақ эканлигига аниқ…

يَسْـَٔلُكَ النَّاسُ عَنِ السَّاعَةِۜ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللّٰهِۜ وَمَا يُدْر۪يكَ لَعَلَّ السَّاعَةَ تَكُونُ قَر۪يبًا

Одамлар сиздан қиёмат қачон қоим бўлиши ҳақида сўрайдилар. Уларга: “Унинг илми фақат Аллоҳнинг ҳузуридадир”, – деб айтинг. Қаердан биласиз, балки, қиёмат яқинда бўлар.

اَفَمَنْ يَتَّق۪ي بِوَجْهِه۪ سُٓوءَ الْعَذَابِ يَوْمَ الْقِيٰمَةِۜ وَق۪يلَ لِلظَّالِم۪ينَ ذُوقُوا مَا كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ

Ахир, қиёмат кунида ёмон азобдан ўз юзи билан сақланадиган кимса мўмин билан тенг бўлармиди?! У кунда золимларга: “Ўзларингиз касб қилиб олган нарсанинг оқибатини татиб кўринглар!” – дейилади. Изоҳ: Мазкур оятдаги “Қиёмат кунидаги ёмон азобдан ўз юзи билан сақланадиган…

اِلَيْهِ يُرَدُّ عِلْمُ السَّاعَةِۜ وَمَا تَخْرُجُ مِنْ ثَمَرَاتٍ مِنْ اَكْمَامِهَا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ اُنْثٰى وَلَا تَضَعُ اِلَّا بِعِلْمِه۪ۜ وَيَوْمَ يُنَاد۪يهِمْ اَيْنَ شُرَكَٓاء۪يۙ قَالُٓوا اٰذَنَّاكَۙ مَا مِنَّا مِنْ شَه۪يدٍۚ

Қиёмат соатининг қачон бўлиши ҳақидаги илм Аллоҳнинг Ўзига қайтарилади. Барча меваларнинг гулкосаларидан чиқиши ҳам, бир аёлнинг нимага ҳомила бўлиши ҳам, нимани туғиши ҳам, фақат Унинг илми билан бўлади. Қиёмат кунида У зот мушрикларга: “Ўзингиз тўқиб олган Менинг…

وَلَئِنْ اَذَقْنَاهُ رَحْمَةً مِنَّا مِنْ بَعْدِ ضَرَّٓاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ هٰذَا ل۪يۙ وَمَٓا اَظُنُّ السَّاعَةَ قَٓائِمَةًۙ وَلَئِنْ رُجِعْتُ اِلٰى رَبّ۪ٓي اِنَّ ل۪ي عِنْدَهُ لَلْحُسْنٰىۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا بِمَا عَم

…қийинчиликдан кейин Ўз томонимиздан бирор марҳаматни тоттирсак, албатта, у: “Бу ёлғиз ўзимдан. Мен қиёмат қоим бўлади деб, ўйламайман. Агар қиёмат бўлиб, мен Роббимга қайтарилсам ҳам шубҳасиз, Унинг даргоҳида мен учун гўзал мукофот бўлади”, – дейди. Бас, албатта,…