АҲЗОБ СУРАСИ

Аҳзоб сураси 73 оятдан иборат бўлиб, Мадинада нозил бўлган. Аҳзоб сўзи “гуруҳлар” ёки “фирқалар” деган маънони англатади. Бу сурадан Мадинада янги барпо бўлган Ислом давлатини йўқ қилиб юбориш ғаразида турли қабила-фирқалар бирлашиб қилган ҳужумлари ва бу жанг воситасида Аллоҳ таоло мўминларнинг иймонларини яна бир бор синовдан ўтказгани ҳақидаги оятлар ҳам ўрин олгани сабабли у “Аҳзоб”, яъни “фирқалар” деб номланган.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

РАҲМОН ВА РАҲИМ БЎЛГАН АЛЛОҲ НОМИ БИЛАН

يَٓا اَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللّٰهَ وَلَا تُطِعِ الْكَافِر۪ينَ وَالْمُنَافِق۪ينَۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَل۪يمًا حَك۪يمًاۙ (١)

1. Эй Пайғамбар, Аллоҳдан қўрқинг. Кофирлар ва мунофиқларга итоат қилманг. Албатта, Аллоҳ ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва ҳикмат эгаси бўлган – Ҳаким Зотдир.

وَاتَّبِعْ مَا يُوحٰٓى اِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَب۪يرًاۙ (٢)

2. Роббингиз томонидан сизга ваҳий қилинадиган оятларга эргашинг. Албатта, Аллоҳ сизлар қилаётган ишлардан хабардордир.

وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَك۪يلًا (٣)

3. Аллоҳга таваккул қилинг. Аллоҳнинг Ўзи барча нарсага етарли вакилдир.

مَا جَعَلَ اللّٰهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ ف۪ي جَوْفِه۪ۚ وَمَا جَعَلَ اَزْوَاجَكُمُ الّٰٓـ۪ٔي تُظَاهِرُونَ مِنْهُنَّ اُمَّهَاتِكُمْۚ وَمَا جَعَلَ اَدْعِيَٓاءَكُمْ اَبْنَٓاءَكُمْۜ ذٰلِكُمْ قَوْلُكُمْ بِاَفْوَاهِكُمْۜ وَاللّٰهُ يَقُولُ الْحَقَّ وَهُوَ يَهْدِي السَّب۪يلَ (٤)

4. Аллоҳ ҳеч бир кишининг ичида икки юрак қилган эмасдир. Шунингдек, сизлар зиҳор қиладиган хотинларингизни ҳам сизларга она қилган эмас ва асранди болаларингизни ҳам ўз болаларингиз қилган эмасдир. Бу, фақатгина сизларнинг оғизларингиздаги сўзингиздир. Аллоҳ эса ҳақиқатни айтади ва Унинг Ўзи тўғри йўлга бошлайди.

Изоҳ: Шариатда никоҳ, талоқ каби оилавий муносабатлар қаторида зиҳор деган нарса ҳам бор. Бу кўпроқ араб халқида жорий этилган ярамас одатлардан бири эди. Зиҳорда эр ўз хотинига: “Сен менга онамнинг бадани каби ҳаромсан”, – каби сўзларни айтиши билан қаттиқ гуноҳкор бўлади, лекин хотини ўз онасига айланиб қолмайди. Бу гуноҳни ювиш учун эр маълум миқдорда каффорат тўлаш зарурлиги қайд этилади.

Оятдаги иккинчи масала асранди бола ҳақида. Боқиб олинган асранди бола ҳеч қачон ўзи туққан болаларидек маҳрам бўла олмаслиги, никоҳ ва мерос масалаларида уларнинг ҳуқуқи бегоналар ҳуқуқи билан баробар бўлиши ҳақида кўрсатмалар берилган. Бу билан бола асраб олиш ва уни тарбия қилиб вояга етказиш савоби инкор этилаётгани йўқ. Масалан, бир оилада асранди ўғил вояга етса, шу оиладаги “сингил” га уйланиши мумкин ва аксинча ҳам. Сурада Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломнинг асраб олган Зайд ибн Ҳориса воқеаси батафсил баён қилинади.

اُدْعُوهُمْ لِاٰبَٓائِهِمْ هُوَ اَقْسَطُ عِنْدَ اللّٰهِۚ فَاِنْ لَمْ تَعْلَمُٓوا اٰبَٓاءَهُمْ فَاِخْوَانُكُمْ فِي الدّ۪ينِ وَمَوَال۪يكُمْۜ وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ ف۪يمَٓا اَخْطَأْتُمْ بِه۪ۙ وَلٰكِنْ مَا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْۜ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُورًا رَح۪يمًا (٥)

5. Боқиб олган болаларингизни ўз оталари исми билан чақиринглар. Шу Аллоҳ наздида адолатлироқдир. Бас, агар уларнинг оталарини билмасангизлар, у ҳолда улар сизларнинг диний биродарларингиз ва дўстларингиздир. Қилган хатоларингиз туфайли сизларга гуноҳ йўқдир, лекин кўнгилларингиз билан қасд қилинган нарсалар хусусида гуноҳкор бўласизлар. Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.

اَلنَّبِيُّ اَوْلٰى بِالْمُؤْمِن۪ينَ مِنْ اَنْفُسِهِمْ وَاَزْوَاجُهُٓ اُمَّهَاتُهُمْۜ وَاُو۬لُوا الْاَرْحَامِ بَعْضُهُمْ اَوْلٰى بِبَعْضٍ ف۪ي كِتَابِ اللّٰهِ مِنَ الْمُؤْمِن۪ينَ وَالْمُهَاجِر۪ينَ اِلَّٓا اَنْ تَفْعَلُٓوا اِلٰٓى اَوْلِيَٓائِكُمْ مَعْرُوفًاۜ كَانَ ذٰلِكَ فِي الْكِتَابِ مَسْطُورًا (٦)

6. Пайғамбар, мўминларга ўз жонларидан ҳам қийматлироқдир, унинг аёллари эса уларнинг оналаридир. Аллоҳнинг китобида қариндошлар меросхўрликда бир-бирларига қариндош бўлмаган мўминлардан ва муҳожирлардан кўра ҳақлироқдирлар. Бироқ сизлар диний дўстларингизга мерос беришлик билан яхшилик қилишингиз мумкин. Бу, китобда битиб қўйилган ҳукмдир.

Изоҳ: Оятдаги китоб бу – Лавҳ ул-Маҳфузддир.

وَاِذْ اَخَذْنَا مِنَ النَّبِيّ۪نَ م۪يثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَاِبْرٰه۪يمَ وَمُوسٰى وَع۪يسَى ابْنِ مَرْيَمَۖ وَاَخَذْنَا مِنْهُمْ م۪يثَاقًا غَل۪يظًاۙ (٧)

7. Эй Муҳаммад, Биз пайғамбарлардан ҳамда сиздан, Нуҳдан, Иброҳим, Мусо ва Исо ибн Марямдан ҳам аҳд олганимизни эсланг. Биз улардан қатъий аҳд олганмиз.

لِيَسْـَٔلَ الصَّادِق۪ينَ عَنْ صِدْقِهِمْۚ وَاَعَدَّ لِلْكَافِر۪ينَ عَذَابًا اَل۪يمًا۟ (٨)

8. Булар ростгўйлардан қиёматда содиқликлари ҳақида сўраш учун эди. Аллоҳ қиёматда кофирлар учун аламли азоб тайёрлаб қўйгандир.

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ جَٓاءَتْكُمْ جُنُودٌ فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ ر۪يحًا وَجُنُودًا لَمْ تَرَوْهَاۜ وَكَانَ اللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَص۪يرًاۚ (٩)

9. Эй иймон келтирганлар, Аллоҳнинг сизга берган неъматини эсланглар. Ўшанда сизларга қарши турли фирқалардан иборат қўшинлар келганда Биз уларнинг устига шамол ва сизлар кўрмаган фаришталардан иборат қўшинларни юборган эдик. Аллоҳ қилаётган барча амалларингизни кўриб турувчи Зотдир.

اِذْ جَٓاؤُ۫كُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ اَسْفَلَ مِنْكُمْ وَاِذْ زَاغَتِ الْاَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِاللّٰهِ الظُّنُونَا (١٠)

10. Ўшанда улар сизларнинг устингиздан ҳам, сизлардан қуйи томондан ҳам бостириб келган эдилар. Ўша пайт кўзлар тиниб, юраклар ҳалқумга тиқилиб қолган ва сизлар Аллоҳ ҳақида турли хил гумонлар қила бошлаган эдингизлар.

هُنَالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَزُلْزِلُوا زِلْزَالًا شَد۪يدًا (١١)

11. Ана ўша жойда мўминлар яна бир бор имтиҳон қилиндилар ва бу даҳшатдан қаттиқ ларзага тушдилар.

وَاِذْ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذ۪ينَ ف۪ي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ مَا وَعَدَنَا اللّٰهُ وَرَسُولُهُٓ اِلَّا غُرُورًا (١٢)

12. Ўшанда мунофиқлар ва дилларида иллат бўлган кимсалар: “Аллоҳ ва Унинг пайғамбари бизларга фақат ёлғон ваъда қилган экан-да”, – деб айта бошладилар.

وَاِذْ قَالَتْ طَٓائِفَةٌ مِنْهُمْ يَٓا اَهْلَ يَثْرِبَ لَا مُقَامَ لَكُمْ فَارْجِعُواۚ وَيَسْتَأْذِنُ فَر۪يقٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ اِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا هِيَ بِعَوْرَةٍۜ اِنْ يُر۪يدُونَ اِلَّا فِرَارًا (١٣)

13. Ўшанда улардан бир тоифаси: “Эй Ясриб аҳли, сизлар учун бу қадар кучли ёвга қарши туриш имкони йўқдир, бас, ўз орқангизга қайтиб кетинглар”, – деди. Улардан яна бир гуруҳи эса: “Уйларимиз очиқ-сочиқ қолди”, – деб Пайғамбардан рухсат сўрадилар. Ҳолбуки, уларнинг уйлари очиқ-сочиқ эмас эди. Улар фақат жанг майдонидан қочишни хоҳлардилар.

Изоҳ: Ясриб Мадина шаҳрининг аввалги номи.

وَلَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ مِنْ اَقْطَارِهَا ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَةَ لَاٰتَوْهَا وَمَا تَلَبَّثُوا بِهَٓا اِلَّا يَس۪يرًا (١٤)

14. Агар мунофиқларнинг устига Мадинанинг турли томонларидан бостириб кирилса, сўнгра улардан мусулмонларга хиёнат қилиш учун фитна талаб қилинса, аниқки, улар кўп ўйланиб турмасдан хиёнатга розилик берган бўлар эдилар.

وَلَقَدْ كَانُوا عَاهَدُوا اللّٰهَ مِنْ قَبْلُ لَا يُوَلُّونَ الْاَدْبَارَۜ وَكَانَ عَهْدُ اللّٰهِ مَسْؤُ۫لًا (١٥)

15. Ҳолбуки, улар олдин жангда орқага чекинмасликлари ҳақида Аллоҳ билан аҳдлашган эдилар, Аллоҳга берилган аҳд эса қиёмат кунида масъулиятдир.

قُلْ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْفِرَارُ اِنْ فَرَرْتُمْ مِنَ الْمَوْتِ اَوِ الْقَتْلِ وَاِذًا لَا تُمَتَّعُونَ اِلَّا قَل۪يلًا (١٦)

16. Эй Муҳаммад, уларга: “Агар сизлар ўлишдан ё ўлдирилишдан қочсангизлар, бу қочиш сизларга асло фойда бермайди, шундай экан, сизлар бу ўткинчи дунёда фақат жуда кам фойдаланиб қоласизлар”, – деб айтинг.

قُلْ مَنْ ذَا الَّذ۪ي يَعْصِمُكُمْ مِنَ اللّٰهِ اِنْ اَرَادَ بِكُمْ سُٓوءًا اَوْ اَرَادَ بِكُمْ رَحْمَةًۜ وَلَا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللّٰهِ وَلِيًّا وَلَا نَص۪يرًا (١٧)

17. Эй Расулим яна, уларга: “Агар Аллоҳ сизларга ёмонликни ирода қилса ёки яхшиликни хоҳласа сизларни ким ундан тўса олади”, – деб айтинг. Улар ўзларига Аллоҳдан бошқа дўст ҳам, ёрдамчи ҳам топа олмайдилар.

قَدْ يَعْلَمُ اللّٰهُ الْمُعَوِّق۪ينَ مِنْكُمْ وَالْقَٓائِل۪ينَ لِاِخْوَانِهِمْ هَلُمَّ اِلَيْنَاۚ وَلَا يَأْتُونَ الْبَأْسَ اِلَّا قَل۪يلًاۙ (١٨)

18. Аллоҳ сизларнинг орангиздаги жиҳодга тўсқинлик қиладиган ва ўз дўстларига: “Биз томонга келинглар”, – дейдиган кимсаларни аниқ билади. Улар жангга жуда оз келадилар.

اَشِحَّةً عَلَيْكُمْۚ فَاِذَا جَٓاءَ الْخَوْفُ رَاَيْتَهُمْ يَنْظُرُونَ اِلَيْكَ تَدُورُ اَعْيُنُهُمْ كَالَّذ۪ي يُغْشٰى عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِۚ فَاِذَا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِاَلْسِنَةٍ حِدَادٍ اَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِۜ اُو۬لٰٓئِكَ لَمْ يُؤْمِنُوا فَاَحْبَطَ اللّٰهُ اَعْمَالَهُمْۜ وَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَس۪يرًا (١٩)

19. Жангга келсалар ҳам сизларга нисбатан бахиллик қилиб келадилар. Бас, агар душман томонидан хавф келса, ўлим талвасасидаги кишига ўхшаб, кўзлари айланиб сиз томонга қараётганларини кўрасиз. Бас, қачонки хавф кетганда яхшилик устида очкўзлик қилиб, ўткир тиллар билан сизларга озор берадилар. Улар чиндан иймон келтирмаган эдилар. Бас, шу сабабли Аллоҳ уларнинг амалларини беҳуда кетказди ва бу иш Аллоҳга осондир.

يَحْسَبُونَ الْاَحْزَابَ لَمْ يَذْهَبُواۚ وَاِنْ يَأْتِ الْاَحْزَابُ يَوَدُّوا لَوْ اَنَّهُمْ بَادُونَ فِي الْاَعْرَابِ يَسْـَٔلُونَ عَنْ اَنْبَٓائِكُمْۜ وَلَوْ كَانُوا ف۪يكُمْ مَا قَاتَلُٓوا اِلَّا قَل۪يلًا۟ (٢٠)

20. Мунофиқлар қўрқоқликлари сабабли душман фирқаларни кетмаган деб ўйлайдилар. Агарда у фирқалар қайтиб келиб қолсалар, мунофиқлар кўчманчи бадавийлар орасида бўлиб, сизларнинг мағлубиятингиз ҳақида хабар сўраб туришни истайдилар. Агарда улар орангизда бўлганларида ҳам камдан-кам жанг қилган бўлар эдилар.

Изоҳ: Юқоридаги оятларда ҳижратнинг бешинчи йилида бўлиб ўтган ва Ислом тарихида “Хандақ жанги” деб ном олган ғазот тафсилоти баён қилинди. Тафсирларда ёзилишича, воқеа бундай бўлган эди: “Макка ва Мадина атрофларидаги бир неча қабилалар мусулмонларни йўқ қилиб юбориш учун тил бириктирадилар ва ўн икки мингдан ортиқ қўшин тўплайдилар. Кейин Мадинага қараб юриш қиладилар. Бу воқеадан хабар топган Пайғамбаримиз алайҳиссалом уч минг нафар аскар билан Мадинанинг чеккасига чиқиб, саҳобалардан Салмони Форсийнинг маслаҳатларига кўра зудлик билан шаҳарнинг атрофига хандақ қазийдилар ва ҳимояга ҳозир бўлиб турадилар. Шу орада ҳар тарафдан етиб келган турли фирқаларнинг йўлини шу пайтгача араб урушларида қўлланилмаган усул – хандақ тўсиб қолади. Улар Мадинани тўрт томонидан қуршаб қамал қиладилар, аммо шаҳар ичига кириш чорасини топа олмайдилар. Шаҳар аҳолиси эса қамал қилиб турган ёвнинг даҳшатидан қўрқадилар. Ана ўшанда ҳақиқий мўмин ким-у, мунофиқ кимлиги билиниб қолади. Мўминлар Аллоҳ таолонинг нусратидан умидвор бўлиб, Пайғамбар алайҳиссалом атрофида янада жипслашадилар, мунофиқлар эса бутунлай умидсизликка тушиб, ўзгаларни ҳам васвасага сола бошлайдилар. Мана шу зайлда бир ойга яқин муддат ўтгандан кейин бир куни тўсатдан ҳаво совуб, қаттиқ бўрон бошланади ва қамал қилиб турганларнинг ёққан ўт-оловларни ўчириб, чодирларини учириб кетади. Шундан сўнг улар Мадинага киришдан умидлари узилиб, ортларига қайтиб кетишдан бошқа чора топа олмай қоладилар. Шундай қилиб, Аллоҳ таоло ушбу оғир дамларда мўминларнинг иймонларини яна бир бор имтиҳон қилади ва тил учида иймон келтирган аслида дилларида мунофиқлик иллати бўлган кимсаларнинг кирдикорларини фош қилади.

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ ف۪ي رَسُولِ اللّٰهِ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُوا اللّٰهَ وَالْيَوْمَ الْاٰخِرَ وَذَكَرَ اللّٰهَ كَث۪يرًاۜ (٢١)

21. Эй мўминлар, сизлар учун – Аллоҳдан ва охират кунидан умидвор бўлган ҳамда Аллоҳни кўп зикр қилган кишилар учун Аллоҳнинг пайғамбари хулқида гўзал намуна бордир.

وَلَمَّا رَاَ الْمُؤْمِنُونَ الْاَحْزَابَۙ قَالُوا هٰذَا مَا وَعَدَنَا اللّٰهُ وَرَسُولُهُ وَصَدَقَ اللّٰهُ وَرَسُولُهُۘ وَمَا زَادَهُمْ اِلَّٓا ا۪يمَانًا وَتَسْل۪يمًاۜ (٢٢)

22. Мўминлар душман гуруҳларини кўрган пайтларида: “Бу Аллоҳ ва Унинг Пайғамбари бизларга ваъда қилган нарсадир. Аллоҳ ва Унинг Пайғамбари рост айтади”, – дедилар. Бу уларнинг иймон ва итоатларини янада орттирди.

مِنَ الْمُؤْمِن۪ينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللّٰهَ عَلَيْهِۚ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضٰى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُۘ وَمَا بَدَّلُوا تَبْد۪يلًاۙ (٢٣)

23. Мўминлар орасида Аллоҳга берган аҳдига содиқ қолган кишилар бордир. Бас, улардан ўз аҳдига вафо қилиб шаҳид бўлгани ва улардан шаҳид бўлишни кутаётгани ҳам бордир. Улар ўз аҳду паймонларини асло ўзгартирганлари йўқ.

لِيَجْزِيَ اللّٰهُ الصَّادِق۪ينَ بِصِدْقِهِمْ وَيُعَذِّبَ الْمُنَافِق۪ينَ اِنْ شَٓاءَ اَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُورًا رَح۪يمًاۚ (٢٤)

24. Аллоҳ аҳдига содиқ кишиларнинг садоқатлари туфайли мукофотлаши учун, мунофиқларни эса, агар хоҳласа, мунофиқ ҳолларида ўлдириб азобга гирифтор қилиши ёки тавбаларини қабул қилиши учун ушбу синовга дучор қилди. Албатта, Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.

وَرَدَّ اللّٰهُ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنَالُوا خَيْرًاۜ وَكَفَى اللّٰهُ الْمُؤْمِن۪ينَ الْقِتَالَۜ وَكَانَ اللّٰهُ قَوِيًّا عَز۪يزًاۚ (٢٥)

25. Аллоҳ кофир фирқаларни ғазаблари билан ортларига қайтарди. Улар ҳеч қандай яхшиликка эришмадилар. Аллоҳ мўминларга жанг борасида Ўзи кифоя қилди. Шубҳасиз, Аллоҳ кучли ва қудратли Зотдир.

وَاَنْزَلَ الَّذ۪ينَ ظَاهَرُوهُمْ مِنْ اَهْلِ الْكِتَابِ مِنْ صَيَاص۪يهِمْ وَقَذَفَ ف۪ي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَر۪يقًا تَقْتُلُونَ وَتَأْسِرُونَ فَر۪يقًاۚ (٢٦)

26. Аллоҳ душман гуруҳларга ёрдам берган, аҳли китобдан иборат кимсаларни ўз қалъаларидан туширди ва қалбларига қўрқув солди. Энди, сиз улардан бир гуруҳни ўлдирасизлар, бир гуруҳни эса асир оласизлар.

وَاَوْرَثَكُمْ اَرْضَهُمْ وَدِيَارَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ وَاَرْضًا لَمْ تَطَؤُ۫هَاۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَد۪يرًا۟ (٢٧)

27. Ҳамда сизларга уларнинг ерларини, юртларини, молларини ва қадамингиз етмаган ерни мерос қилиб берди. Аллоҳ ҳар бир нарсага қодир Зотдир.

Изоҳ: Бу икки оят Бану Қурайза номли яҳудий қабиласи ҳақида нозил бўлган. Бу қабила илгари Пайғамбар алайҳиссалом билан бир-бирларига қарши урушмаслик ҳақида битим тузган эди. Кофир фирқалар мўминларга қарши юриш қилганларида эса улар ўртадаги битимга хиёнат қилиб, фирқаларга қўшилиб олдилар. Шунинг учун у фирқалар қайтиб кетганларидан кейин мусулмонлар Бану Қурайза қабиласини қуршовга оладилар ва улар яшириниб олган қалъаларидан чиқиб таслим бўлишга мажбур бўладилар. Шунда улардан бир қанчаси қатл қилиниб, қолганлари мусулмонлар томонидан асир олинади ва мол-мулклари мусодара қилинади.

يَٓا اَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِاَزْوَاجِكَ اِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا وَز۪ينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ اُمَتِّعْكُنَّ وَاُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَم۪يلًا (٢٨)

28. Эй Пайғамбар, жуфтларингизга: “Агар сизлар дунё ҳаётини ва унинг зебу зийнатларини истайдиган бўлсангизлар, у ҳолда келинглар, мен сизларни ўша нарсалар билан баҳраманд қилай ва яхшиликча жавоб бериб, қўйиб юборай”, – деб айтинг.

وَاِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللّٰهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْاٰخِرَةَ فَاِنَّ اللّٰهَ اَعَدَّ لِلْمُحْسِنَاتِ مِنْكُنَّ اَجْرًا عَظ۪يمًا (٢٩)

29. Агар Аллоҳни ва Унинг пайғамбарини ҳамда охират диёрини хоҳлайдиган бўлсангиз, у ҳолда Аллоҳ сизларнинг орангиздан яхши амал қилувчилар учун улкан мукофот тайёрлаб қўйган.

يَا نِسَٓاءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضَاعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَيْنِۜ وَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَس۪يرًا (٣٠)

30. Эй Пайғамбарнинг аёллари, сизлардан ким аниқ гуноҳ ишни қилса, унга бериладиган азоб икки марта кўпайтириб берилади. Бу иш эса Аллоҳга осондир.

وَمَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلّٰهِ وَرَسُولِه۪ وَتَعْمَلْ صَالِحًا نُؤْتِهَٓا اَجْرَهَا مَرَّتَيْنِۙ وَاَعْتَدْنَا لَهَا رِزْقًا كَر۪يمًا (٣١)

31. Сизлардан ким Аллоҳ ва Унинг Пайғамбарига итоат қилса ҳамда солиҳ амал қилса, Биз мукофотини икки баробар қилиб берамиз ва унинг учун жаннатда гўзал ризқ тайёрлаб қўйганмиз.

يَا نِسَٓاءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَاَحَدٍ مِنَ النِّسَٓاءِ اِنِ اتَّقَيْتُنَّ فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذ۪ي ف۪ي قَلْبِه۪ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلًا مَعْرُوفًاۚ (٣٢)

32. Эй Пайғамбарнинг аёллари, агар тақво қилсангизлар, сизлар бошқа аёлларнинг бирортаси каби эмассизлар. Бас, сизлар номаҳрам эркакларга майин сўз қилманглар, акс ҳолда қалбида бузуқлик бўлган кимса таъма қилиб қолади. Сўзни оддий қилиб, тўғри айтинглар.

وَقَرْنَ ف۪ي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْاُو۫لٰى وَاَقِمْنَ الصَّلٰوةَ وَاٰت۪ينَ الزَّكٰوةَ وَاَطِعْنَ اللّٰهَ وَرَسُولَهُۜ اِنَّمَا يُر۪يدُ اللّٰهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْه۪يرًاۚ (٣٣)

33. Бесабаб ташқарига чиқмай уйларингизда қарор топинглар. Кўчага чиққанларингизда эса олдинги жоҳилият давридаги ясанишдек ясанманглар. Намозни мукаммал тўлиқ қилинглар, закотни беринглар ҳамда Аллоҳ ва Унинг пайғамбарига итоат этинглар! Эй Пайғамбарнинг хонадон аҳли, Аллоҳ сизлардан нопокликни кетказишни ва сизларни бутунлай поклашни истайди, холос.

وَاذْكُرْنَ مَا يُتْلٰى ف۪ي بُيُوتِكُنَّ مِنْ اٰيَاتِ اللّٰهِ وَالْحِكْمَةِۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ لَط۪يفًا خَب۪يرًا۟ (٣٤)

34. Уйларингизда Аллоҳнинг тиловат қилинадиган оятлари ва ҳикматни зикр қилинглар. Албатта, Аллоҳ нозик нарсаларни кўра олувчи – Латиф ва барча ишлардан хабардор бўлган – Хобир Зотдир.

اِنَّ الْمُسْلِم۪ينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِن۪ينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِت۪ينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِق۪ينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِر۪ينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِع۪ينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّق۪ينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّٓائِم۪ينَ وَالصَّٓائِمَاتِ وَالْحَافِظ۪ينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِر۪ينَ اللّٰهَ كَث۪يرًا وَالذَّاكِرَاتِ اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَاَجْرًا عَظ۪يمًا (٣٥)

35. Албатта, муслим ва муслималар, мўмин ва мўминалар, итоатли эркаклар ва итоатли аёллар, садоқатли эркаклар ва садоқатли аёллар, сабрли эркаклар ва сабрли аёллар, тавозели эркаклар ва тавозели аёллар, садақа қилувчи эркаклар ва садақа қилувчи аёллар, рўза тутувчи эркаклар ва рўза тутувчи аёллар, авратларини ҳаромдан сақловчи эркаклар ва авратларини ҳаромдан сақловчи аёллар, Аллоҳни кўп зикр қилувчи эркаклар ва Аллоҳни кўп зикр қилувчи аёллар – ана улар учун Аллоҳ мағфират ва улкан мукофот тайёрлаб қўйгандир.

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ اِذَا قَضَى اللّٰهُ وَرَسُولُهُٓ اَمْرًا اَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ اَمْرِهِمْۜ وَمَنْ يَعْصِ اللّٰهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُب۪ينًا (٣٦)

36. Аллоҳ ва Унинг пайғамбарлари бир ишни ҳукм қилганда – ҳеч бир мўмин ва мўминага уни бажариш ёки бажармаслик ишларида ихтиёр бўлиши мумкин эмас. Кимки Аллоҳ ва Унинг пайғамбарига осийлик қилса, бас, у аниқ залолат билан йўлдан адашибди.

Изоҳ: Ушбу оят Пайғамбар алайҳиссаломнинг аммалари Умму Айманнинг қизи Зайнаб бинти Жаҳш ҳақида нозил бўлган. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам Зайнабни ўзларининг асраб олган ўғиллари Зайд бин Хорисага хотинликка сўраб совчи бўлиб борганларида, у рози бўлмай: “Ё Расулуллоҳ, ахир мен Қурайшнинг энг олий насабли аёлларидан бўлсам, Зайд эса куни кеча озод бўлган қул бўлса, қандай қилиб у менга муносиб бўлсин”, дейди. Шунда пайғамбар алайҳиссаломга юқоридаги оят нозил бўлгач, ноилож қолиб, ўз розилигини беради ва Зайдга никоҳлаб берилади. Лекин Зайд билан Зайнабнинг турмушлари яхши бўлмайди. Чунки Зайнаб эрига нописандлик билан муомалада бўлар ва мудом унга ўзининг олийнасаб эканини пеш қилаверар эди. Охир оқибат Зайд пайғамбарнинг олдиларига Зайнаб ҳақида шикоят қилиб келиб, у билан бирга ортиқ яшай олмаслигини айтади. Дарвоқе, бу орада Аллоҳ таоло томонидан пайғамбар алайҳиссаломга ваҳий келган бўлиб, унда Зайд Зайнаб билан ажрашиб кетишлари ва пайғамбар Зайнабга уйланишлари ҳақида хабар берилган эди.

Лекин пайғамбар алайҳиссалом одамларнинг “Муҳаммад ўзи асраб олган ўғлининг хотинига уйланди”, деб таъна қилишларидан чўчиб бу ваҳийни ошкор қилмай келар эдилар. Шунинг учун ҳам Зайд келиб хотини билан ажрашмоқчи эканини билдирганида, унга сабр қилишни маслаҳат берадилар. Қуйидаги оятда Аллоҳ таоло Ўз пайғамбарига мана шу иши учун танбеҳ беради.

وَاِذْ تَقُولُ لِلَّذ۪ٓي اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِ وَاَنْعَمْتَ عَلَيْهِ اَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللّٰهَ وَتُخْف۪ي ف۪ي نَفْسِكَ مَا اللّٰهُ مُبْد۪يهِ وَتَخْشَى النَّاسَۚ وَاللّٰهُ اَحَقُّ اَنْ تَخْشٰيهُۜ فَلَمَّا قَضٰى زَيْدٌ مِنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْ لَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِن۪ينَ حَرَجٌ ف۪ٓي اَزْوَاجِ اَدْعِيَٓائِهِمْ اِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَرًاۜ وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ مَفْعُولًا (٣٧)

37. Эй Муҳаммад, Аллоҳ ҳидоят билан неъмат берган ва сиз ҳам қулликдан озод қилиш орқали инъом қилган шахс Зайд ибн Ҳорисага: “Жуфтингни талоқ қилишга шошмай ўзингда сақлагин ва Аллоҳдан қўрққин”, – деб айтганингизни эсланг. Аллоҳ ошкор қилувчи бўлган нарсани ичингизда махфий тутардингиз ва одамларнинг иғвосидан қўрқар эдингиз, ҳолбуки, Аллоҳдан қўрқмоғингиз ҳақлироқ эди. Бас, қачонки, Зайд ундан эҳтиёжини адо этиб талоқ қилгач Биз сизни унга уйлантирдик. Токи мўминларга асранди болалари ўз хотинларидан ҳожатларини адо этишгач уларга уйланишларида танглик бўлмаслиги учун шундай қилдик. Аллоҳнинг амри эса қилинувчидир.

مَا كَانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ ف۪يمَا فَرَضَ اللّٰهُ لَهُۜ سُنَّةَ اللّٰهِ فِي الَّذ۪ينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُۜ وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ قَدَرًا مَقْدُورًاۙ (٣٨)

38. Аллоҳнинг пайғамбарга ҳалол деб фарз қилган нарсада унга танглик бўлмайди. Бу олдинги ўтган пайғамбарлар ҳақидаги Аллоҳнинг йўлидир. Аллоҳнинг амри белгиланган қадар бўлгандир.

اَلَّذ۪ينَ يُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللّٰهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ اَحَدًا اِلَّا اللّٰهَۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ حَس۪يبًا (٣٩)

39. Ўтган пайғамбарлар Аллоҳнинг фармонларини бандаларга етказадиган, фақат Ундан қўрқадиган ва Аллоҳдан ўзгадан қўрқмайдиган зотлардир. Аллоҳнинг Ўзи ҳисоб қилувчиликка кифоядир.

مَا كَانَ مُحَمَّدٌ اَبَٓا اَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلٰكِنْ رَسُولَ اللّٰهِ وَخَاتَمَ النَّبِيّ۪نَۜ وَكَانَ اللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَل۪يمًا۟ (٤٠)

40. Муҳаммад сизларнинг эркакларингиздан бирортасининг отаси эмасдир, балки у Аллоҳнинг элчиси ва пайғамбарларнинг охиргисидир. Аллоҳ барча нарсани билувчи Зотдир.

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا اذْكُرُوا اللّٰهَ ذِكْرًا كَث۪يرًاۙ (٤١)

41. Эй иймон келтирганлар, Аллоҳни кўп зикр қилинглар.

وَسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَاَص۪يلًا (٤٢)

42. Ҳамда эрта-ю кеч Унга тасбеҳ айтинглар.

هُوَ الَّذ۪ي يُصَلّ۪ي عَلَيْكُمْ وَمَلٰٓئِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ اِلَى النُّورِۜ وَكَانَ بِالْمُؤْمِن۪ينَ رَح۪يمًا (٤٣)

43. У сизларни зулматлардан нурга чиқариш учун сизларга марҳамат кўрсатаётган Зотдир. Унинг фаришталари ҳам сизларга мағфират тилайдилар. У мўминларга ўта меҳрибон – Раҳим Зотдир.

تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلَامٌۚ وَاَعَدَّ لَهُمْ اَجْرًا كَر۪يمًا (٤٤)

44. У Зотга дуч келадиган кундаги сўрашишлари салом демоқликдир. Аллоҳ улар учун жаннатда улкан мукофот тайёрлаб қўйган.

يَٓا اَيُّهَا النَّبِيُّ اِنَّٓا اَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذ۪يرًاۙ (٤٥)

45. Эй Пайғамбар, ҳақиқатан, Биз сизни қиёматда барча умматларга гувоҳ бўлувчи, мўминларга жаннат хақида хушхабар берувчи ва кофирларни дўзах азобидан огоҳлантирувчи қилиб юбордик.

وَدَاعِيًا اِلَى اللّٰهِ بِاِذْنِه۪ وَسِرَاجًا مُن۪يرًا (٤٦)

46. Аллоҳнинг изни билан Унинг динига даъват қилувчи ва ҳақ йўлни кўрсатувчи нурли чироқ қилиб ҳам юбордик.

وَبَشِّرِ الْمُؤْمِن۪ينَ بِاَنَّ لَهُمْ مِنَ اللّٰهِ فَضْلًا كَب۪يرًا (٤٧)

47. Эй Расулим, Аллоҳ томонидан бериладиган улкан фазл ҳақида мўминларга хушхабар беринг.

وَلَا تُطِعِ الْكَافِر۪ينَ وَالْمُنَافِق۪ينَ وَدَعْ اَذٰيهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَك۪يلًا (٤٨)

48. Кофирлар ва мунофиқларга итоат қилманг ва уларнинг озорларига эътибор берманг ҳамда Аллоҳга таваккул қилинг! Аллоҳнинг Ўзи етарли вакилдир.

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِذَا نَكَحْتُمُ الْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ اَنْ تَمَسُّوهُنَّ فَمَا لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَهَاۚ فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحًا جَم۪يلًا (٤٩)

49. Эй мўминлар, қачонки, сизлар мўминаларни никоҳларингизга олсангизлар-у, сўнгра уларга жинсий тегинишдан олдин уларни талоқ қилсангизлар, у ҳолда сизлар учун уларнинг зиммасида санайдиган идда йўқдир. Бас, уларни озгина моддий баҳраманд қилиб, чиройли кузатиш билан қўйиб юборинглар.

Изоҳ: Маълумки, шариатга кўра эр-хотин ажралишганида, хотин бошқа турмуш қуриш ҳуқуқига, фақат уч ҳайз муддатида идда сақлаганидан кейингина эга бўлади. Борди-ю эр-хотин қовушмасдан туриб ажраладиган бўлсалар, у ҳолда хотиннинг идда сақлашига ҳожат йўқдир, чунки идда хотин кишининг ҳомиладор бўлган ёки бўлмаганини аниқлаш учун сақланади.

يَٓا اَيُّهَا النَّبِيُّ اِنَّٓا اَحْلَلْنَا لَكَ اَزْوَاجَكَ الّٰت۪ٓي اٰتَيْتَ اُجُورَهُنَّ وَمَا مَلَكَتْ يَم۪ينُكَ مِمَّٓا اَفَٓاءَ اللّٰهُ عَلَيْكَ وَبَنَاتِ عَمِّكَ وَبَنَاتِ عَمَّاتِكَ وَبَنَاتِ خَالِكَ وَبَنَاتِ خَالَاتِكَ الّٰت۪ي هَاجَرْنَ مَعَكَۘ وَامْرَاَةً مُؤْمِنَةً اِنْ وَهَبَتْ نَفْسَهَا لِلنَّبِيِّ اِنْ اَرَادَ النَّبِيُّ اَنْ يَسْتَنْكِحَهَاۗ خَالِصَةً لَكَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِن۪ينَۜ قَدْ عَلِمْنَا مَا فَرَضْنَا عَلَيْهِمْ ف۪ٓي اَزْوَاجِهِمْ وَمَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ لِكَيْلَا يَكُونَ عَلَيْكَ حَرَجٌۜ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُورًا رَح۪يمًا (٥٠)

50. Эй Пайғамбар, албатта, Биз сизга маҳрларини берган жуфтларингизни, Аллоҳ сизга жангларда ўлжа қилиб берган қўл остингиздаги чўриларингизни, сиз билан бирга ҳижрат қилган амакингизнинг қизларини ва аммаларингизнинг қизларини, тоғангизнинг қизларини ва холаларингизнинг қизларини яна ҳар қандай мўмина аёлни – агар у ўзини пайғамбарга тортиқ қилса ва пайғамбар уни маҳрсиз ўз ниқоҳига олишни истаса, бу аёлларни сиз учун ҳалол қилдик. Маҳрсиз уйланиш барча мўминлар учун эмас, холис сиз учундир. Биз мўминларга жуфтлари ва қўл остиларидаги чўрилари ҳақида нимани фарз қилганимизни аниқ билганмиз. Бу сизга танглик бўлмаслиги учундир. Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.

تُرْج۪ي مَنْ تَشَٓاءُ مِنْهُنَّ وَتُـْٔو۪ٓي اِلَيْكَ مَنْ تَشَٓاءُۜ وَمَنِ ابْتَغَيْتَ مِمَّنْ عَزَلْتَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكَۜ ذٰلِكَ اَدْنٰٓى اَنْ تَقَرَّ اَعْيُنُهُنَّ وَلَا يَحْزَنَّ وَيَرْضَيْنَ بِمَٓا اٰتَيْتَهُنَّ كُلُّهُنَّۜ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ مَا ف۪ي قُلُوبِكُمْۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَل۪يمًا حَل۪يمًا (٥١)

51. Сиз улардан ўзингиз хоҳлаган аёлни нари қўйиб, ўзингиз хоҳлаган аёлни ўзингизга яқин оласиз. Ўзингиз четлатган аёлларингиздан бирортасини ҳамхоналикка истасангиз, сизга ҳеч қандай гуноҳ бўлмайди. Бу уларнинг кўзлари қувонишига, хафа бўлмасликларига ва сиз уларга берган нарсага ҳаммалари рози бўлишларига яқинроқ йўлдир. Аллоҳ сизларнинг қалбларингиздаги нарсани ҳам билади. Аллоҳ ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва ҳикмат эгаси бўлган – Ҳаким Зотдир.

لَا يَحِلُّ لَكَ النِّسَٓاءُ مِنْ بَعْدُ وَلَٓا اَنْ تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنْ اَزْوَاجٍ وَلَوْ اَعْجَبَكَ حُسْنُهُنَّ اِلَّا مَا مَلَكَتْ يَم۪ينُكَۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ رَق۪يبًا۟ (٥٢)

52. Эй Муҳаммад, сизга бундан бошқа аёллар ҳалол бўлмайди. Гарчи бошқа аёлларнинг ҳусни сизни қизиқтирса ҳам уларни ўз аёлларингизга алмаштириш ҳам ҳалол бўлмайди. Фақат қўлингизда мулк бўлган чўрилар ҳалолдир. Аллоҳ барча нарсанинг устидан кузатиб турувчи Зотдир.

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ اِلَّٓا اَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ اِلٰى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِر۪ينَ اِنٰيهُۙ وَلٰكِنْ اِذَا دُع۪يتُمْ فَادْخُلُوا فَاِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلَا مُسْتَأْنِس۪ينَ لِحَد۪يثٍۜ اِنَّ ذٰلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْي۪ مِنْكُمْۘ وَاللّٰهُ لَا يَسْتَحْي۪ مِنَ الْحَقِّۜ وَاِذَا سَاَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَسْـَٔلُوهُنَّ مِنْ وَرَٓاءِ حِجَابٍۜ ذٰلِكُمْ اَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّۜ وَمَا كَانَ لَكُمْ اَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللّٰهِ وَلَٓا اَنْ تَنْكِحُٓوا اَزْوَاجَهُ مِنْ بَعْدِه۪ٓ اَبَدًاۜ اِنَّ ذٰلِكُمْ كَانَ عِنْدَ اللّٰهِ عَظ۪يمًا (٥٣)

53. Эй иймон келтирганлар, Пайғамбарнинг уйларига фақат сизларни бирор таомга чақирилсагина рухсат билан киринглар. Ўшанда ҳам унинг пишишига мунтазир бўлмайдиган ҳолда киринглар. Лекин чақирилганингизда киринг ва таомдан сўнг гапга берилиб кетмай, дарҳол тарқалинглар. Чунки бу Пайғамбарга озор беради, у эса сизлардан тортинади. Аллоҳ эса ҳақ гапдан тортинмайди. Агарда сизлар Пайғамбарнинг аёлларидан бирор нарса сўрасангиз, парда ортидан сўранглар. Мана шу сизларнинг қалбларингиз ва уларнинг қалблари учун ҳам энг тоза ишдир. Сизлар учун Аллоҳнинг Пайғамбарига озор бериш ва ундан кейин аёлларига уйланишингиз умуман мумкин эмасдир. Чунки бу иш Аллоҳ наздида улкан гуноҳдир.

اِنْ تُبْدُوا شَيْـًٔا اَوْ تُخْفُوهُ فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَل۪يمًا (٥٤)

54. Агар сизлар бирор нарсани ошкор қилсангизлар, ҳам беркитсангизлар, ҳам, албатта, Аллоҳ барча нарсани билувчи Зотдир.

لَا جُنَاحَ عَلَيْهِنَّ ف۪ٓي اٰبَٓائِهِنَّ وَلَٓا اَبْنَٓائِهِنَّ وَلَٓا اِخْوَانِهِنَّ وَلَٓا اَبْنَٓاءِ اِخْوَانِهِنَّ وَلَٓا اَبْنَٓاءِ اَخَوَاتِهِنَّ وَلَا نِسَٓائِهِنَّ وَلَا مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُنَّۚ وَاتَّق۪ينَ اللّٰهَۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَه۪يدًا (٥٥)

55. Пайғамбарнинг аёллари оталарига, ўғилларига, ака-укаларига, ака-укаларининг ўғилларига, опа-сингилларининг ўғилларига, мўмина аёлларга ва қўл остиларидаги чўриларга очиқ ҳолда кўринишларида уларга гуноҳ йўқдир. Эй пайғамбарнинг аёллари, Аллоҳдан қўрқинглар! Албатта, Аллоҳ барча нарсага гувоҳдир.

اِنَّ اللّٰهَ وَمَلٰٓئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّۜ يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْل۪يمًا (٥٦)

56. Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари Пайғамбарга салавот айтадилар. Эй мўминлар, сизлар ҳам унга салавот ва салом айтинглар.

اِنَّ الَّذ۪ينَ يُؤْذُونَ اللّٰهَ وَرَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللّٰهُ فِي الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ وَاَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُه۪ينًا (٥٧)

57. Албатта, Аллоҳ ва Унинг пайғамбарига озор берадиган кимсаларни Аллоҳ дунёда ҳам, охиратда ҳам лаънатлаган ва улар учун охиратда хор қилувчи азобни тайёрлаб қўйгандир.

وَالَّذ۪ينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِن۪ينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتَانًا وَاِثْمًا مُب۪ينًا۟ (٥٨)

58. Мўмин ва мўминаларга, улар бирор нарса қилмасалар ҳам озор берадиган кимсалар, албатта, ўз устиларига очиқ бўҳтон ва гуноҳни олган бўладилар.

يَٓا اَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِاَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَٓاءِ الْمُؤْمِن۪ينَ يُدْن۪ينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَاب۪يبِهِنَّۜ ذٰلِكَ اَدْنٰٓى اَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَۜ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُورًا رَح۪يمًا (٥٩)

59. Эй Пайғамбар, жуфтларингизга, қизларингизга ва мўминларнинг хотинларига айтинг, устларига ёпинчиқларини ташлаб олсинлар. Мана шу уларнинг ким эканликлари танилиб, озорланмасликлари учун энг яқин услубдир. Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.

لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذ۪ينَ ف۪ي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْمُرْجِفُونَ فِي الْمَد۪ينَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُونَكَ ف۪يهَٓا اِلَّا قَل۪يلًاۚۛ (٦٠)

60. Қасамки, агар мунофиқлар, дилларида иллат бўлган кимсалар ва Мадинада иғво тарқатиб юрувчилар ўз қилмишларидан тийилмасалар, албатта, Биз сизни уларга қарши қўзғатамиз, сўнгра Мадинада сиз билан жуда оз вақт ёнма-ён тура оладилар.

مَلْعُون۪ينَۚۛ اَيْنَ مَا ثُقِفُٓوا اُخِذُوا وَقُتِّلُوا تَقْت۪يلًا (٦١)

61. Ёнма-ён турсалар ҳам лаънатга дучор бўлган ҳолларида турадилар. Улар қаерда учратилсалар ҳам, ушланадилар ва ўлдириб ташланадилар.

سُنَّةَ اللّٰهِ فِي الَّذ۪ينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُۚ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّٰهِ تَبْد۪يلًا (٦٢)

62. Бу олдин ўтган зотлар хусусидаги Аллоҳнинг йўлидир. Аллоҳнинг йўлини эса асло ўзгартирилган ҳолда топмайсиз.

يَسْـَٔلُكَ النَّاسُ عَنِ السَّاعَةِۜ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللّٰهِۜ وَمَا يُدْر۪يكَ لَعَلَّ السَّاعَةَ تَكُونُ قَر۪يبًا (٦٣)

63. Одамлар сиздан қиёмат қачон қоим бўлиши ҳақида сўрайдилар. Уларга: “Унинг илми фақат Аллоҳнинг ҳузуридадир”, – деб айтинг. Қаердан биласиз, балки, қиёмат яқинда бўлар.

اِنَّ اللّٰهَ لَعَنَ الْكَافِر۪ينَ وَاَعَدَّ لَهُمْ سَع۪يرًاۙ (٦٤)

64. Албатта, Аллоҳ кофирларни лаънатлади ва улар учун мангу ловуллаган дўзахни тайёрлаб қўйди.

خَالِد۪ينَ ف۪يهَٓا اَبَدًاۚ لَا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَلَا نَص۪يرًاۚ (٦٥)

65. Кофирлар на бир дўст ва на бир ёрдамчи топмаган ҳолларида у ерда мангу қоладилар.

يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ يَقُولُونَ يَا لَيْتَنَٓا اَطَعْنَا اللّٰهَ وَاَطَعْنَا الرَّسُولَا (٦٦)

66. Юзлари олов ичида айлантириладиган кунда, улар: “Кошки эди, Аллоҳга итоат қилганимизда, пайғамбарга итоат этганимизда”, – дейдилар.

وَقَالُوا رَبَّنَٓا اِنَّٓا اَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَٓاءَنَا فَاَضَلُّونَا السَّب۪يلَا (٦٧)

67. Яна улар: “Эй Роббимиз, дарҳақиқат, бизлар бошлиқларимизга ва катталаримизга итоат қилдик, бас, улар бизларни тўғри йўлдан адаштирдилар, – дедилар.

رَبَّنَٓا اٰتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ الْعَذَابِ وَالْعَنْهُمْ لَعْنًا كَب۪يرًا۟ (٦٨)

68. Эй Роббимиз, уларга азобни икки баробар қилиб бер ва уларни катта лаънат билан лаънатлагин.

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذ۪ينَ اٰذَوْا مُوسٰى فَبَرَّاَهُ اللّٰهُ مِمَّا قَالُواۜ وَكَانَ عِنْدَ اللّٰهِ وَج۪يهًا (٦٩)

69. Эй иймон келтирган кимсалар, сизлар Мусо пайғамбарга озор берган кимсалар каби бўлманглар! Бас, Аллоҳ Мусони улар айтган айблардан оқлади. Мусо Аллоҳ наздида обрўли киши эди.

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَد۪يدًاۙ (٧٠)

70. Эй иймон келтирганлар, фақат Аллоҳдан қўрқинглар ва тўғри сўзни гапиринглар.

يُصْلِحْ لَكُمْ اَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْۜ وَمَنْ يُطِعِ اللّٰهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظ۪يمًا (٧١)

71. Шунда Аллоҳ ишларингизни ўнглайди ва гуноҳларингизни мағфират қилади. Кимки Аллоҳга ва Унинг пайғамбарига итоат қилса, бас, у улкан ютуққа эришибди.

اِنَّا عَرَضْنَا الْاَمَانَةَ عَلَى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَالْجِبَالِ فَاَبَيْنَ اَنْ يَحْمِلْنَهَا وَاَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْاِنْسَانُۜ اِنَّهُ كَانَ ظَلُومًا جَهُولًاۙ (٧٢)

72. Биз бу дин омонатини олдин осмонларга, Ерга ва тоғларга таклиф қилдик, улар уни кўтаришдан бош тортдилар ва ундан қўрқдилар. Лекин инсон уни ўз зиммасига олди. Дарҳақиқат, у ўзига зулм қилувчи ва жоҳилдир.

لِيُعَذِّبَ اللّٰهُ الْمُنَافِق۪ينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْمُشْرِك۪ينَ وَالْمُشْرِكَاتِ وَيَتُوبَ اللّٰهُ عَلَى الْمُؤْمِن۪ينَ وَالْمُؤْمِنَاتِۜ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُورًا رَح۪يمًا (٧٣)

73. Аллоҳ мунофиқ эркак ва мунофиқа аёлларни, мушрик ва мушрикаларни жазолаш учун ҳамда мўмин ва мўминаларнинг тавбаларини қабул қилиш учун Одам болаларига бу омонатни юклади. Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир