ИНСОН СУРАСИ

Инсон сураси 31 оятдан иборат бўлиб, Мадинада нозил бўлган. Сура ўзининг биринчи оятида келган “инсон” сўзи билан номланган. Сура Аллоҳ таоло инсонни Ўз қудрати билан яратганлиги, унга кўз, қулоқ каби аъзолар берганлиги ҳақидаги оятлар билан бошланади.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

РАҲМОН ВА РАҲИМ БЎЛГАН АЛЛОҲ НОМИ БИЛАН

هَلْ اَتٰى عَلَى الْاِنْسَانِ ح۪ينٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُنْ شَيْـًٔا مَذْكُورًا (١)

1. Аниқки, инсон узра қачондир эсга олгулик нарса бўлмаган вақт кечган.

Изоҳ: Ўша эсга олишга арзимас вақт қайсилиги тўғрисида икки хил тафсир бор. Биринчиси, бу вақт Одам Атогача ўтган давр. Иккинчиси, инсоннинг она қорнида то жон киргунча кечган вақт.

اِنَّا خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ اَمْشَاجٍۗ نَبْتَل۪يهِ فَجَعَلْنَاهُ سَم۪يعًا بَص۪يرًا (٢)

2. Дарҳақиқат, Биз инсонни оталик ва оналик сувларидан аралаш бир нутфадан яратдик. Бас, синаш учун, уни эшитувчи ва кўрувчи қилиб қўйдик.

اِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّب۪يلَ اِمَّا شَاكِرًا وَاِمَّا كَفُورًا (٣)

3. Дарҳақиқат, Биз у инсонни хоҳ у шукр қилувчи мусулмон бўлсин ва хоҳ ношукр кофир бўлсин, ҳидоят ёки залолат йўлига йўлладик.

اِنَّٓا اَعْتَدْنَا لِلْكَافِر۪ينَ سَلَاسِلَا۬ وَاَغْلَالًا وَسَع۪يرًا (٤)

4. Албатта, Биз кофирлар учун занжирлар, кишанлар ва алангали оловни тайёрлаб қўйганмиз.

اِنَّ الْاَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًاۚ (٥)

5. Албатта, яхшилар жаннатда аралашмаси кафур бўлган қадаҳдан май ичадилар.

Изоҳ: Кафур бу – Аллоҳнинг яхши бандалари ичадиган жаннатий чашма ёки хушбўйлиги барча хидлардан устун келувчи жаннатдаги дарахт. Унинг қандайлиги ёлғиз Аллоҳга аёндир.

عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللّٰهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْج۪يرًا (٦)

6. Аллоҳнинг бандалари ичадиган бу чашмани ўзлари хоҳлаган жойдан чиқариб оладилар.

يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَط۪يرًا (٧)

7. Улар дунёда ўз зиммаларига олган назрларини адо қиладилар ва ёмонлиги кенг тарқаладиган кундан қўрқадилар.

وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلٰى حُبِّه۪ مِسْك۪ينًا وَيَت۪يمًا وَاَس۪يرًا (٨)

8. Таомни эса яхши кўриб турсалар ҳам ўзлари емасдан мискин, етим ва асирларни едирадилар.

اِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللّٰهِ لَا نُر۪يدُ مِنْكُمْ جَزَٓاءً وَلَا شُكُورًا (٩)

9. Улар: “Бизлар сизларни фақат Аллоҳнинг розилиги учун таомлантирамиз. Сизлардан бу иш учун бирор мукофот ва миннатдорчилик кутмаймиз”, – дедилар.

اِنَّا نَخَافُ مِنْ رَبِّنَا يَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَر۪يرًا (١٠)

10. Бизлар Роббимиз томонидан бўладиган, азобдан юзлар буришиб қолувчи шиддатли бир кундан қўрқамиз, – дейдилар.

فَوَقٰيهُمُ اللّٰهُ شَرَّ ذٰلِكَ الْيَوْمِ وَلَقّٰيهُمْ نَضْرَةً وَسُرُورًاۚ (١١)

11. Бас, Аллоҳ уларни ўша куннинг ёмонлигидан сақлайди ва уларнинг юзларига тароват, дилларига шодлик бахш қилади.

وَجَزٰيهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَر۪يرًاۙ (١٢)

12. Яна сабрлари сабабли уларни жаннат ва эгниларига ипак либослар билан мукофотлайди.

مُتَّكِـ۪ٔينَ ف۪يهَا عَلَى الْاَرَٓائِكِۚ لَا يَرَوْنَ ف۪يهَا شَمْسًا وَلَا زَمْهَر۪يرًاۚ (١٣)

13. Улар у жойда сўриларга ястанган ҳолларида ўтирадилар. У жойда қуёш ҳароратини ҳам, замҳарир совуғини ҳам кўрмайдилар.

وَدَانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلَالُهَا وَذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْل۪يلًا (١٤)

14. Жаннат соялари уларга яқин ва мевалари ҳам узишга осон қилиб эгиб қўйилган бўлади.

وَيُطَافُ عَلَيْهِمْ بِاٰنِيَةٍ مِنْ فِضَّةٍ وَاَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَار۪يرَاۙ (١٥)

15. Уларга кумуш идишларда таомлар ва кумушдан ясалган бўлса-да, нафисликда шиша бўлиб кетган қадаҳларда шароблар айлантирилиб турилади.

قَوَار۪يرَ مِنْ فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقْد۪يرًا (١٦)

16. Шиша бўлганда ҳам кумушдан, уларни соқийлар ўлчаб қўйганлар.

وَيُسْقَوْنَ ف۪يهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنْجَب۪يلًاۚ (١٧)

17. Жаннат аҳли у ерда аралашмаси занжабил бўлган қадаҳдан ичириладилар.

عَيْنًا ف۪يهَا تُسَمّٰى سَلْسَب۪يلًا (١٨)

18. У ердаги булоқнинг номи Салсабил деб аталади.

Изоҳ: Салсабил – ёқимли ва тотимли хушбўй сув.

وَيَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَۚ اِذَا رَاَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤً۬ا مَنْثُورًا (١٩)

19. Уларнинг устида мангу ёш йигитлар хизмат қилиб айланиб турадилар. Уларни кўрганингизда сочиб юборилган дурлар деб ўйлайсиз.

وَاِذَا رَاَيْتَ ثَمَّ رَاَيْتَ نَع۪يمًا وَمُلْكًا كَب۪يرًا (٢٠)

20. У ерга қараганингизда, ноз-неъматларни ва улкан ҳукмронликни кўрасиз.

عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَاِسْتَبْرَقٌۘ وَحُلُّٓوا اَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍۚ وَسَقٰيهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا (٢١)

21. Уларнинг устиларида яшил ипак ва шойи либослар бўлиб, улар кумуш билакузуклар билан безанган бўладилар ва Роббилари уларни покиза шароб билан суғоради.

اِنَّ هٰذَا كَانَ لَكُمْ جَزَٓاءً وَكَانَ سَعْيُكُمْ مَشْكُورًا۟ (٢٢)

22. Албатта, бу сизлар учун мукофотдир. Ҳамда сизларнинг саъй-ҳаракатларингиз Аллоҳ наздида мақбулдир.

اِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْاٰنَ تَنْز۪يلًاۚ (٢٣)

23. Эй Муҳаммад, албатта, Биз сизга бу Қуръонни бўлиб-бўлиб нозил қилдик.

فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعْ مِنْهُمْ اٰثِمًا اَوْ كَفُورًاۚ (٢٤)

24. Бас, сиз Роббингизнинг ҳукмига сабр қилинг ва улардан бирор гуноҳкор ё ношукрга итоат қилманг!

وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَاَص۪يلًاۚ (٢٥)

25. Эртаю кеч Роббингиз исмини зикр қилинг!

وَمِنَ الَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَسَبِّحْهُ لَيْلًا طَو۪يلًا (٢٦)

26. Яна кечанинг бир қисмида ҳам Унга сажда қилинг ва узун тунда унга тасбеҳ айтинг.

اِنَّ هٰٓؤُ۬لَٓاءِ يُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ وَيَذَرُونَ وَرَٓاءَهُمْ يَوْمًا ثَق۪يلًا (٢٧)

27. Албатта, ана у кофирлар нақд дунёни яхши кўрадилар ва оғир кунни эса ортларига ташлайдилар.

نَحْنُ خَلَقْنَاهُمْ وَشَدَدْنَٓا اَسْرَهُمْۚ وَاِذَا شِئْنَا بَدَّلْنَٓا اَمْثَالَهُمْ تَبْد۪يلًا (٢٨)

28. Биз уларни яратдик ва барча аъзоларини мустаҳкам қилдик ва агар хоҳласак уларни ҳалок қилиб, ўринларига ўхшашларини келтирамиз.

اِنَّ هٰذِه۪ تَذْكِرَةٌۚ فَمَنْ شَٓاءَ اتَّخَذَ اِلٰى رَبِّه۪ سَب۪يلًا (٢٩)

29. Албатта, бу бир эслатмадир. Бас, ким хоҳласа уни қабул қилиб, Роббиси томонга йўл олади.

وَمَا تَشَٓاؤُ۫نَ اِلَّٓا اَنْ يَشَٓاءَ اللّٰهُۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَل۪يمًا حَك۪يمًاۗ (٣٠)

30. Эй инсонлар, хоҳишларингиз фақат Аллоҳ хоҳласагина бўлади. Албатта, Аллоҳ ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва ҳикмат эгаси бўлган – Ҳаким Зотдир.

يُدْخِلُ مَنْ يَشَٓاءُ ف۪ي رَحْمَتِه۪ۜ وَالظَّالِم۪ينَ اَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا اَل۪يمًا (٣١)

31. У Ўзи хоҳлаган кишиларни раҳматига киритади. Золимлар учун эса аламли азобни тайёрлаб қўйгандир.