ق ض ي masdar-o'zagi oyatlari (tarjima)

يَا صَاحِبَيِ السِّجْنِ أَمَّا أَحَدُكُمَا فَيَسْقِي رَبَّهُ خَمْرًا ۖ وَأَمَّا الْآخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَأْسِهِ ۚ قُضِيَ الْأَمْرُ الَّذِي فِيهِ تَسْتَفْتِيَانِ

Ey zindondagi ikki doʻstim, endi sizlardan birinchingizning koʻrgan tushiga kelsak, u zindondan ozod qilinib yana xoʻjayiniga soqiylik qiladi. Lekin boshqa ikkinchingiz esa dorga osiladi va uning boshidan qushlar choʻqib yeydi. Sizlar u haqida javobini soʻragan ish bitib boʻldi, endi bu taʼbirim oʻzgarmaydi.

وَلَمَّا دَخَلُوا مِنْ حَيْثُ أَمَرَهُمْ أَبُوهُمْ مَا كَانَ يُغْنِي عَنْهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا حَاجَةً فِي نَفْسِ يَعْقُوبَ قَضَاهَا ۚ وَإِنَّهُ لَذُو عِلْمٍ لِمَا عَلَّمْنَاهُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Ular otalari buyurgan turli darvozalardan Misrga kirdilar. Biroq ularning bu tarzda kirishlari ularga Allohdan keladigan biror narsani qaytaruvchi boʻlmadi. Bu faqat Yaʼqubning koʻnglidagi farzandlariga nisbatan mehridan paydo boʻlgan bir ehtiyoj boʻlib, uni qondirgan edi, xolos. Zotan, u Biz vahiy orqali bergan taʼlimimiz sababli chuqur ilm egasi edi. Lekin odamlarning koʻpchiligi buni bilmas edilar.

وَقَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَوَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ ۖ وَمَا كَانَ لِيَ عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطَانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي ۖ فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوا أَنْفُسَكُمْ ۖ مَا أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَمَا أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ ۖ إِنِّي كَفَرْتُ بِمَا أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ ۗ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Qachonki, jannat ahli jannatga, doʻzax ahli doʻzaxga hukm qilinib ish bitgach, shayton ularga: “Shubhasiz, Alloh sizlarga haq vaʼda qilgan edi. Men esa vasvasa qilib sizga vaʼda berdim-u, lekin vaʼdamga xilof qildim. Menda ustingizdan hech qanday hukmronlik yoʻq edi. Lekin sizlarni botil yoʻlga chaqirsam, oʻzingiz menga javob qildingiz. Endi meni emas, oʻzingizni malomat qiling. Bugun men sizning qutqaruvchingiz emasman, siz ham meni azobdan qutqaruvchi emassiz. Shundoq ham men sizlar ilgari meni Allohga sherik qilganingizni inkor qilganman. Albatta, u zolimlar uchun alamli azob bor”, – dedi.

وَقَضَيْنَا إِلَيْهِ ذَٰلِكَ الْأَمْرَ أَنَّ دَابِرَ هَٰؤُلَاءِ مَقْطُوعٌ مُصْبِحِينَ

Biz Lutga sahar chog‘ida ana oʻsha kofirlarning keti qirqilib halok boʻlishi haqidagi mana shu hukmni bildirdik.

وَقَضَيْنَا إِلَىٰ بَنِي إِسْرَائِيلَ فِي الْكِتَابِ لَتُفْسِدُنَّ فِي الْأَرْضِ مَرَّتَيْنِ وَلَتَعْلُنَّ عُلُوًّا كَبِيرًا

Shuningdek, Biz bani Isroil avlodiga kitobda: “Sizlar, albatta, Shom zaminida ikki marta buzg‘unchilik qilasizlar va katta tug‘yonga ketasizlar”, – deb bildirdik.

وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ۚ إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا

Robbingiz, faqat Oʻzigagina ibodat qilishlaringizni va ota-onaga yaxshilik qilishni amr qildi. Ey inson, agar ularning birlari yoki har ikkisi yoningda keksalik yoshiga yetsalar, ularga “uf” demagin va ularni jerkimagin. Ularga doimo chiroyli bir soʻz aytgin.

قَالَ كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ ۖ وَلِنَجْعَلَهُ آيَةً لِلنَّاسِ وَرَحْمَةً مِنَّا ۚ وَكَانَ أَمْرًا مَقْضِيًّا

Jabroil Maryamga: “Ha, shunday, Robbing aytdiki, bu ish Menga osondir. Biz u bolani odamlar uchun moʻʼjiza va Oʻz tomonimizdan rahmat manbai qilamiz. Bu bitgan ishdir”, – dedi.

مَا كَانَ لِلَّهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ وَلَدٍ ۖ سُبْحَانَهُ ۚ إِذَا قَضَىٰ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

Allohga hech qanday farzand tutish mumkin emasdir. U bunday nuqsondan pokdir. U biror ishni qilishni istasa, faqat unga “Boʻl!” – deydi, bas, oʻsha ish darhol boʻladi.

وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ وَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

Ey Muhammad, u mushriklarni barcha ish bitirilgan hasrat kuni boʻlmish qiyomatdan ogohlantiring. Ular bugun g‘aflatdadirlar, shuning uchun ular iymon keltirmaydilar.

وَإِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا ۚ كَانَ عَلَىٰ رَبِّكَ حَتْمًا مَقْضِيًّا

Ey odamlar, sizlarning ichingizdan doʻzaxning dahshatli manzarasini koʻrish va Sirot koʻprigidan oʻtish uchun unga yaqin kelmaydigan bironta odam yoʻq. Bu Robbingiz nazdida, albatta, bajariladigan farmondir.

قَالُوا لَنْ نُؤْثِرَكَ عَلَىٰ مَا جَاءَنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالَّذِي فَطَرَنَا ۖ فَاقْضِ مَا أَنْتَ قَاضٍ ۖ إِنَّمَا تَقْضِي هَٰذِهِ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا

Sehrgarlar: “Bizlar oʻzimizga kelgan moʻʼjizalardan va bizlarni yoʻqdan bor qilgan Zotdan aslo seni ustun qoʻymaymiz. Bas, bizga qarshi nima hukm qilsang, qilaver. Sen faqat shu dunyo hayotida hukm qilasan, xolos”, – dedilar.

فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ ۗ وَلَا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضَىٰ إِلَيْكَ وَحْيُهُ ۖ وَقُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا

Haq podshoh boʻlgan Alloh oliy Zotdir. Ey Muhammad, sizga Qurʼonning vahiysi hali bitmasdan oldin uni qiroat qilishga shoshilmang hamda: “Ey Robbim, menga ilmni yanada ziyoda qil”, – deb ayting.

ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ

Qurbonlik qilganlaridan keyin ehromdan chiqib, soch oldirib, toza liboslarini kiyib kirlarini ketkazsinlar. Nazrlarini ado qilsinlar va “qadimgi uy” boʻlgan Kaʼbani tavof qilsinlar.

إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ بِحُكْمِهِ ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْعَلِيمُ

Albatta, Robbingiz odamlar oʻrtasida Oʻz hukmi bilan ajrim chiqaradi. Shuningdek, U izzati ulug‘ boʻlgan – Aziz va hamma narsani bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.

وَدَخَلَ الْمَدِينَةَ عَلَىٰ حِينِ غَفْلَةٍ مِنْ أَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلَانِ هَٰذَا مِنْ شِيعَتِهِ وَهَٰذَا مِنْ عَدُوِّهِ ۖ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِي مِنْ شِيعَتِهِ عَلَى الَّذِي مِنْ عَدُوِّهِ فَوَكَزَهُ مُوسَىٰ فَقَضَىٰ عَلَيْهِ ۖ قَالَ هَٰذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ ۖ إِنَّهُ عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبِينٌ

Kunlarning birida Muso peshin vaqtida aholisi g‘aflatda boʻlgan paytda shaharga kirgan edi. U yerda ikki kishini oʻzaro urushayotganini koʻrdi. Ulardan biri Musoning oʻz guruhidan va unisi esa dushman tomonidan boʻlgan qibtiy kimsa edi. Shunda Musoning guruhidan boʻlgan kishi undan dushmaniga qarshi yordam soʻradi. Shunda Muso uni bir musht urib, oʻldirib qoʻydi. Soʻng qilib qoʻygan ishidan afsus qilib: “Bu shaytonning ishidandir. Albatta, u aniq yoʻldan adashtiruvchi dushmandir”, – dedi.

قَالَ ذَٰلِكَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ ۖ أَيَّمَا الْأَجَلَيْنِ قَضَيْتُ فَلَا عُدْوَانَ عَلَيَّ ۖ وَاللَّهُ عَلَىٰ مَا نَقُولُ وَكِيلٌ

Muso unga: “Mana shu sen bilan mening oʻrtamizdagi kelishuvdir. Ikki muddatdan qay birini ado qilsam ham bas, menga nohaqlik qilinmaydi. Alloh aytayotgan soʻzimizga vakildir”, – dedi.

فَلَمَّا قَضَىٰ مُوسَى الْأَجَلَ وَسَارَ بِأَهْلِهِ آنَسَ مِنْ جَانِبِ الطُّورِ نَارًا قَالَ لِأَهْلِهِ امْكُثُوا إِنِّي آنَسْتُ نَارًا لَعَلِّي آتِيكُمْ مِنْهَا بِخَبَرٍ أَوْ جَذْوَةٍ مِنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ

Bas, qachonki, Muso kelishilgan muddatni tugatib, oilasi bilan Misr tomon yoʻlga tushdi. Kechki payt Tur tog‘i tarafidan bir olovni koʻrib qoldi va oilasiga: “Sizlar shu joyda kutib turinglar. Men bir olovni koʻrib qoldim. Shoyad, sizlarga undan biror xabar yoki isinib olishingiz uchun olovdan bir choʻg‘ olib kelsam”, – dedi.

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الْغَرْبِيِّ إِذْ قَضَيْنَا إِلَىٰ مُوسَى الْأَمْرَ وَمَا كُنْتَ مِنَ الشَّاهِدِينَ

Ey Rasulim, Musoga payg‘ambarlik ishini hukm qilgan paytda siz Tur tog‘ining Biz Muso bilan vaʼdalashgan g‘arb tomonida boʻlmagansiz va bunga guvohlardan emas edingiz.

MASDAR-O'ZAK OYATLARI