Verses of the masdar-o'zak إِذ (translation)

181

وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ۖ وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا

Ey Muhammad, Biz payg‘ambarlardan hamda sizdan, Nuhdan, Ibrohim, Muso va Iso ibn Maryamdan ham ahd olganimizni eslang. Biz ulardan qatʼiy ahd olganmiz.

182

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَاءَتْكُمْ جُنُودٌ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا وَجُنُودًا لَمْ تَرَوْهَا ۚ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا

Ey iymon keltirganlar, Allohning sizga bergan neʼmatini eslanglar. Oʻshanda sizlarga qarshi turli firqalardan iborat qoʻshinlar kelganda Biz ularning ustiga shamol va sizlar koʻrmagan farishtalardan iborat qoʻshinlarni yuborgan edik. Alloh qilayotgan barcha amallaringizni koʻrib turuvchi Zotdir.

183

إِذْ جَاءُوكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَإِذْ زَاغَتِ الْأَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا

Oʻshanda ular sizlarning ustingizdan ham, sizlardan quyi tomondan ham bostirib kelgan edilar. Oʻsha payt koʻzlar tinib, yuraklar halqumga tiqilib qolgan va sizlar Alloh haqida turli xil gumonlar qila boshlagan edingizlar.

184

185

وَإِذْ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا غُرُورًا

Oʻshanda munofiqlar va dillarida illat boʻlgan kimsalar: “Alloh va Uning payg‘ambari bizlarga faqat yolg‘on vaʼda qilgan ekan-da”, – deb ayta boshladilar.

186

وَإِذْ قَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ يَا أَهْلَ يَثْرِبَ لَا مُقَامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا ۚ وَيَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا هِيَ بِعَوْرَةٍ ۖ إِنْ يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَارًا

Oʻshanda ulardan bir toifasi: “Ey Yasrib ahli, sizlar uchun bu qadar kuchli yovga qarshi turish imkoni yoʻqdir, bas, oʻz orqangizga qaytib ketinglar”, – dedi. Ulardan yana bir guruhi esa: “Uylarimiz ochiq-sochiq qoldi”, – deb Payg‘ambardan ruxsat soʻradilar. Holbuki, ularning uylari ochiq-sochiq emas edi. Ular faqat jang maydonidan qochishni xohlardilar.

187

وَإِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللَّهَ وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَاهُ ۖ فَلَمَّا قَضَىٰ زَيْدٌ مِنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْ لَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْوَاجِ أَدْعِيَائِهِمْ إِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَرًا ۚ وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا

Ey Muhammad, Alloh hidoyat bilan neʼmat bergan va siz ham qullikdan ozod qilish orqali inʼom qilgan shaxs Zayd ibn Horisaga: “Juftingni taloq qilishga shoshmay oʻzingda saqlagin va Allohdan qoʻrqqin”, – deb aytganingizni eslang. Alloh oshkor qiluvchi boʻlgan narsani ichingizda maxfiy tutardingiz va odamlarning ig‘vosidan qoʻrqar edingiz, holbuki, Allohdan qoʻrqmog‘ingiz haqliroq edi. Bas, qachonki, Zayd undan ehtiyojini ado etib taloq qilgach Biz sizni unga uylantirdik. Toki moʻminlarga asrandi bolalari oʻz xotinlaridan hojatlarini ado etishgach ularga uylanishlarida tanglik boʻlmasligi uchun shunday qildik. Allohning amri esa qilinuvchidir.

188

وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ نُؤْمِنَ بِهَٰذَا الْقُرْآنِ وَلَا بِالَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ ۗ وَلَوْ تَرَىٰ إِذِ الظَّالِمُونَ مَوْقُوفُونَ عِنْدَ رَبِّهِمْ يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ الْقَوْلَ يَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لَوْلَا أَنْتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِينَ

Kufr keltirgan kimsalar: “Biz bu Qurʼonga ham, undan oldingi kitoblarga ham aslo iymon keltirmaymiz”, – dedilar. Ey Rasulim, agar siz oʻsha zolim kimsalarni qiyomat kuni Robbilari huzurida tik turg‘izib qoʻyilib, bir-birlariga gap qaytarayotganlarini koʻrsangiz edi?! Oʻshanda zaif hisoblangan kimsalar mutakabbir kimsalarga: “Agar sizlar boʻlmaganingizda, bizlar, albatta, moʻminlardan boʻlar edik”, – deydilar.

189

قَالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا أَنَحْنُ صَدَدْنَاكُمْ عَنِ الْهُدَىٰ بَعْدَ إِذْ جَاءَكُمْ ۖ بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِينَ

Mutakabbir kimsalar zaif sanalganlarga: “Sizlarga hidoyat kelganidan keyin sizlarni undan biz toʻsdikmi? Aksincha, oʻzingiz gunoh qiluvchilardan boʻlgan edingiz”, – deydilar.

190

وَقَالَ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ إِذْ تَأْمُرُونَنَا أَنْ نَكْفُرَ بِاللَّهِ وَنَجْعَلَ لَهُ أَنْدَادًا ۚ وَأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ وَجَعَلْنَا الْأَغْلَالَ فِي أَعْنَاقِ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ هَلْ يُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Zaif sanalganlar mutakabbir kimsalarga: “Yoʻq, kecha-yu kunduz bizga qilgan makrlaringizchi?! Oʻshanda sizlar bizlarni Allohga kufr keltirishga va Unga teng sheriklar qilishga buyurar edingiz”, – deydilar. Ular azobni koʻzlari bilan koʻrgan vaqtlarida nadomatni ichlarida tutadilar. Biz kufr keltirgan kimsalarning boʻyinlariga kishanlar solamiz. Ular faqat dunyoda qilib oʻtgan amallariga yarasha jazolanadilar.

191

وَلَوْ تَرَىٰ إِذْ فَزِعُوا فَلَا فَوْتَ وَأُخِذُوا مِنْ مَكَانٍ قَرِيبٍ

Ey Rasulim, agar siz mushrik va kofirlarni dahshatga tushib, qochgani joy boʻlmagan va yaqin bir makondan doʻzax tomon tutib ketilgan paytlarida koʻrsangiz edi!

192

وَاضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا أَصْحَابَ الْقَرْيَةِ إِذْ جَاءَهَا الْمُرْسَلُونَ

Ey Muhammad, ularga qishloq aholisiga rasullar kelgan paytni misol qilib keltiring.

193

إِذْ أَرْسَلْنَا إِلَيْهِمُ اثْنَيْنِ فَكَذَّبُوهُمَا فَعَزَّزْنَا بِثَالِثٍ فَقَالُوا إِنَّا إِلَيْكُمْ مُرْسَلُونَ

Oʻshanda Biz ularga ikkita payg‘ambarni yuborganimizda qishloq ahli ikkisini ham yolg‘onchiga chiqarishdi. Keyin uchinchi payg‘ambar bilan quvvatlantirdik. Bas, uchchala payg‘ambar qishloq ahliga: “Chindan ham, biz sizlarga yuborilgan elchilarmiz”, degan edilar.

194

إِذْ جَاءَ رَبَّهُ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ

Oʻshanda, Ibrohim Robbisiga sog‘lom qalb bilan keldi.

195

إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِ مَاذَا تَعْبُدُونَ

Oʻshanda u otasi va qavmiga: “Nimalarga ibodat qilyapsizlar?!” – dedi.

196

إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَلَا تَتَّقُونَ

Oʻshanda, u oʻz qavmiga: “Allohdan qoʻrqmaysizlarmi?!” – degan edi:.

197

إِذْ نَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ أَجْمَعِينَ

Oʻshanda, Biz unga va uning barcha ahliga najot bergan edik.

198

إِذْ أَبَقَ إِلَى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ

Oʻshanda u oʻz qavmidan g‘azablanib ichi toʻla yukli kemaga qarab qochgan edi.

199

وَهَلْ أَتَاكَ نَبَأُ الْخَصْمِ إِذْ تَسَوَّرُوا الْمِحْرَابَ

Ey Muhammad, sizga bir-birlari bilan daʼvolashuvchining xabari keldimi? Oʻshanda ular Dovud ibodat qilayotgan mehrobga chiqqan edilar.

200

إِذْ دَخَلُوا عَلَىٰ دَاوُودَ فَفَزِعَ مِنْهُمْ ۖ قَالُوا لَا تَخَفْ ۖ خَصْمَانِ بَغَىٰ بَعْضُنَا عَلَىٰ بَعْضٍ فَاحْكُمْ بَيْنَنَا بِالْحَقِّ وَلَا تُشْطِطْ وَاهْدِنَا إِلَىٰ سَوَاءِ الصِّرَاطِ

Daʼvogarlar Dovud huzuriga kirishganda, u ulardan qoʻrqib ketdi. Ular: “Qoʻrqmagin, bizlar bir-birimizga zulm qilgan ikki daʼvogarlarmiz. Bas, bizning oʻrtamizda haqqoniy hukm qil va birortamizga jabr qilma hamda bizlarni toʻg‘ri yoʻlga boshlagin”, – dedilar.

VERSES OF THE MASDAR-O'ZAK