Аяты масдар-узак أ م ن (перевод)

301

أَفَأَمِنُوا مَكْرَ اللَّهِ ۚ فَلَا يَأْمَنُ مَكْرَ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخَاسِرُونَ

Yoxud ular Allohning makridan xotirjam boʻlib yuribdilarmi? Allohning makridan esa faqat ziyon koʻruvchi qavmlar xotirjam boʻladilar.

302

تِلْكَ الْقُرَىٰ نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبَائِهَا ۚ وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا بِمَا كَذَّبُوا مِنْ قَبْلُ ۚ كَذَٰلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِ الْكَافِرِينَ

Ey Muhammad, Biz sizga ana shu oʻlkalarning baʼzi xabarlarini sizga qissa qilib bermoqdamiz. Chindan ham payg‘ambarlari ularga ochiq-oydin dalillarni keltirgan edilar. Lekin ular dalillar kelmasdan oldin ham payg‘ambarlarni yolg‘onchiga chiqarganlari sababli moʻʼjizalar kelganidan keyin ham, iymon keltirmadilar. Ana shunday qilib, Alloh kofirlarning qalblariga tamg‘a bosib qoʻyadi.

303

قَالُوا آمَنَّا بِرَبِّ الْعَالَمِينَ

Ular: “Olamlarning Robbisiga iymon keltirdik”, – deb aytdilar.

304

قَالَ فِرْعَوْنُ آمَنْتُمْ بِهِ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ ۖ إِنَّ هَٰذَا لَمَكْرٌ مَكَرْتُمُوهُ فِي الْمَدِينَةِ لِتُخْرِجُوا مِنْهَا أَهْلَهَا ۖ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ

Bu holni koʻrgan firʼavn: “Hali men sizlarga ruxsat bermasimdan oldin unga iymon keltirdinglarmi?! Aniqki, bu qilmishingiz shaharda Muso bilan til biriktirib, uning aholisini bu yerdan chiqarib yuborish uchun menga qilgan makringizdir. Sizlarga qanday jazo berishimni yaqinda bilib olasizlar”, – dedi.

305

وَمَا تَنْقِمُ مِنَّا إِلَّا أَنْ آمَنَّا بِآيَاتِ رَبِّنَا لَمَّا جَاءَتْنَا ۚ رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ

Hamda ular: “Sen faqat Robbimizdan bizga kelgan aniq oyatlarga iymon keltirganimiz uchun bizlardan oʻch olmoqdasan. Ey Robbimiz, bizlarga sabru toqat yog‘dirgan va Senga taslim boʻlganlar qatorida jonimizni olgin”, – dedilar.

306

وَقَالُوا مَهْمَا تَأْتِنَا بِهِ مِنْ آيَةٍ لِتَسْحَرَنَا بِهَا فَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِينَ

Ular Musoga: “Bizni u bilan sehrlash uchun har qanday bir moʻʼjiza keltirsang ham, biz senga aslo ishonuvchi emasmiz”, – dedilar.

307

وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوا يَا مُوسَى ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَ ۖ لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرَائِيلَ

Ularning ustiga shiddatli azob tushgach: “Ey Muso, senga bergan ahdi haqi bizlar uchun Robbingga duo qil, bizlardan bu baloni olib tashlasin! Agarda bizlardan bu baloni koʻtarsang, albatta, biz senga ishonamiz. Hamda sen bilan birga bani Isroil avlodlarini oʻlkalariga chiqarib yuboramiz”, – dedilar.

308

وَلَمَّا جَاءَ مُوسَىٰ لِمِيقَاتِنَا وَكَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ ۚ قَالَ لَنْ تَرَانِي وَلَٰكِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِي ۚ فَلَمَّا تَجَلَّىٰ رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَخَرَّ مُوسَىٰ صَعِقًا ۚ فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ سُبْحَانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِينَ

Muso belgilagan vaqtimizda Tur tog‘iga kelgach, Robbisi unga gapirdi. Keyin Muso: “Ey Robbim, menga Oʻzingni koʻrsat, Senga bir qarayin”, – dedi. Alloh taolo: “Meni bu dunyoda hargiz koʻra olmaysan. Lekin anavi toqqa nazar sol, agar u tog‘ jilvamdan keyin joyida tura olsa, demak, sen ham Meni koʻra olasan”, – dedi. Robbisi toqqa jilva qilgan edi uni parcha-parcha qilib yubordi. Muso esa behush boʻlib yiqildi. Hushiga kelgandan keyin esa: “Senga tasbeh aytaman, Senga tavba qildim va men Senga ishonganlarning eng birinchisiman”, – dedi.

309

سَأَصْرِفُ عَنْ آيَاتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَا يُؤْمِنُوا بِهَا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا غَافِلِينَ

Endi Yer yuzida nohaq kibr qilib yuruvchi kimsalarning qalblarini muhrlab, oyatlarimizdan fahmlamaydigan qilib burib qoʻyamiz. Agar ular har qanday dalillarni koʻrsalar ham, unga ishonmaydilar. Bordi-yu yetuk yoʻlni koʻrsalar, uni oʻzlariga yoʻl deb tutib olmaydilar. Aksincha, qing‘ir yoʻlni koʻrsalar, uni oʻzlariga yoʻl deb oladilar. Chunki ular oyatlarimizni yolg‘onga chiqargan va uni tushunishdan g‘ofil qolgan kimsalardir.

310

وَالَّذِينَ عَمِلُوا السَّيِّئَاتِ ثُمَّ تَابُوا مِنْ بَعْدِهَا وَآمَنُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

Biroq yomon ishlarni qilib, soʻng uning ketidan tavba qilgan va iymon keltirgan kimsalar uchun esa, shubhasiz, Robbing bu ishlardan keyin ham gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.

311

وَاكْتُبْ لَنَا فِي هَٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ إِنَّا هُدْنَا إِلَيْكَ ۚ قَالَ عَذَابِي أُصِيبُ بِهِ مَنْ أَشَاءُ ۖ وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ ۚ فَسَأَكْتُبُهَا لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَالَّذِينَ هُمْ بِآيَاتِنَا يُؤْمِنُونَ

Muso yana duo qilib: “Ey Robbim, bizlarga bu dunyoda ham, oxiratda ham yaxshilikni bitgin. Biz Senga tavba qilib qaytdik”, – dedi. Alloh unga: “Azobimni istagan bandamga yetkazaman, biroq rahmatim hamma narsadan keng boʻlgandir. Bas, u rahmatimni Mendan qoʻrqadigan kimsalarga, zakot beradiganlarga hamda oyatlarimizga iymon keltiradiganlarga yozib qoʻyaman”, – dedi.

312

الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ ۚ فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ ۙ أُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

U kimsalar esa huzurlaridagi Tavrot va Injilda nomi yozilgan, deb topgan va oʻqish yozishni bilmaydigan ummiy – Rasul va Nabiyga ergashadiganlardir. Bu payg‘ambar esa ularni yaxshi ishlarni qilishga buyuradi va yomon ishlardan qaytaradi. Ularga pokiza rizqlarni halol qiladi va nopok narsalarni harom qiladi. Hamda gardanlaridagi og‘ir yuklarni va boʻyinlaridagi zillat zanjirlarini ulardan olib tashlaydi. Shuningdek, u kimsalar unga iymon keltirgan, payg‘ambarga hurmat bajo qilgan va unga yordam koʻrsatganlardir. Hamda Rasulga nozil qilingan nur boʻlmish Qurʼon hukmlariga ergashgan zotlardir. Aynan oʻshalar najot topganlardir.

313

قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ ۖ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ الَّذِي يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَكَلِمَاتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

Ey Rasulim, ularga: “Ey odamlar, darhaqiqat, men barchangiz uchun osmonlar va Yerning egasi boʻlgan Allohning elchisiman. Undan oʻzga iloh yoʻqdir. U Zot sizlarga hayot beradi va joningizni oladi. Shunday ekan, Allohga va Uning soʻzlariga ishonadigan Rasul boʻlmish ummiy payg‘ambariga iymon keltiringlar. Unga ergashinglar, shoyad, shunda sizlar toʻg‘ri yoʻlni topasizlar”, – deb ayting.

314

315

أَوَلَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْ عَسَىٰ أَنْ يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ ۖ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ

Ular osmonlar va Yerning ajabtovur saltanatiga, Allohning yaratgan har bir maxluqotlariga va oʻz ajallarining yaqinlashib qolgan boʻlishiga bir nazar solmaydilarmi?! Bundan keyin inkor qiluvchilar qaysi gapga ham ishonar edilar?!

316

قُلْ لَا أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعًا وَلَا ضَرًّا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ ۚ وَلَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوءُ ۚ إِنْ أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Ey Rasulim, ularga: “Alloh iroda qilganidan tashqari oʻz nafsimga na bir foyda keltirishga, na bir zararni daf qilishga qodir emasman. Agarda g‘aybni bilganimda edi, xayrli ishlardan koʻp qilgan boʻlar edim. Shuningdek, menga yomonlik ham yetmagan boʻlardi. Men faqat iymon keltiradigan qavmlarga jahannamdan ogohlantiruvchi va jannatdan xushxabar beruvchi elchidirman xolos”, – deb ayting.

317

وَإِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قَالُوا لَوْلَا اجْتَبَيْتَهَا ۚ قُلْ إِنَّمَا أَتَّبِعُ مَا يُوحَىٰ إِلَيَّ مِنْ رَبِّي ۚ هَٰذَا بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Ey Muhammad, agarda ularga biror bir oyat keltirmasangiz sizga: “Uni oʻzing tanlab toʻqib bersayding!” – deydilar. Siz ularga: “Men faqat Robbimdan menga vahiy qilingan oyatlargagina ergashaman. Bu Qurʼon iymon keltiradigan qavmlar uchun Robbingizdan koʻrsatmalar, hidoyat va rahmat manbaidir”, – deb ayting.

318

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ ۖ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ ۖ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ ۖ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Ey Rasulim, sizdan janglarda olingan oʻljalarning taqsimoti haqida soʻraydilar. Ularga: “Oʻljalar Alloh va Rasulga oiddir. Agarda chinakam moʻminlardan boʻlsangiz, u holda Allohdan qoʻrqinglar va oʻzaro orangizni yaxshilab olinglar. Hamda Allohga va Rasuliga itoat qilinglar”, – deb ayting.

319

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ

Albatta, haqiqiy moʻminlar Allohning nomi esga olinganda qalblari titraydigan, Uning oyatlari tilovat qilinganda iymonlari yanada ortadigan va yolg‘iz Robbilariga suyanadigan kimsalardir.

320

АЯТЫ МАСДАР-УЗАК