ق و م масдар-ўзаги оятлари (таржима)

وَأَنْ أَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَاتَّقُوهُ ۚ وَهُوَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

Ҳамда бизларга “Намозни тўлиқ адо этинг ва Унинг Ўзидан қўрқинглар”, – деб, амр қилинган. Сизлар У Зотнинг ҳузурига тўпланасизлар.

122An'om/74

وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ لِأَبِيهِ آزَرَ أَتَتَّخِذُ أَصْنَامًا آلِهَةً ۖ إِنِّي أَرَاكَ وَقَوْمَكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

Эй Расулим, Иброҳим отаси Озарга: “Бут-санамларни илоҳ қилиб оляпсанми? Мен сени ва қавмингни аниқ залолатда эканини кўряпман”, – деб айтганини эсланг.

123

فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هَٰذَا رَبِّي ۖ فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَئِنْ لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّينَ

Чиқаётган ойни кўриб: “Балки, мана шу менинг Роббимдир”, – деди. Ой ҳам ботиб кетгач: “Агар Роббим мени Ўзи тўғри йўлга бошламаса, унда, албатта, адашган қавмлардан бўлиб қоламан”, – деди.

124

فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هَٰذَا رَبِّي هَٰذَا أَكْبَرُ ۖ فَلَمَّا أَفَلَتْ قَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ

Чиқаётган қуёшни кўриб: “Балки мана шу менинг Роббимдир, ахир бу каттароқ-ку”, – деди. Қуёш ҳам ботиб кетгач: “Эй қавмим, ҳеч шак-шубҳасиз мен сизлар ширк келтираётган нарсалардан холиман”, – деди.

125

وَحَاجَّهُ قَوْمُهُ ۚ قَالَ أَتُحَاجُّونِّي فِي اللَّهِ وَقَدْ هَدَانِ ۚ وَلَا أَخَافُ مَا تُشْرِكُونَ بِهِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبِّي شَيْئًا ۗ وَسِعَ رَبِّي كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا ۗ أَفَلَا تَتَذَكَّرُونَ

Қавми у билан баҳслашганда Иброҳим уларга қарата: “Мен билан Аллоҳ ҳақида тортишасизларми? Шубҳасиз, У мени тўғри йўлга бошлагандир. Мен сизлар Аллоҳга ширк келтираётган нарсаларингиздан қўрқмайман. Фақат Роббим бирор нарсани қилишни хоҳласа, у бўлади. Роббимнинг илми барча нарсани қамраб олган. Эслаб ибрат олсангизлар, бўлмайдими?” – деди.

126

وَتِلْكَ حُجَّتُنَا آتَيْنَاهَا إِبْرَاهِيمَ عَلَىٰ قَوْمِهِ ۚ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ ۗ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

Ана ўшалар ўз қавмига қарши Иброҳим учун берган ҳужжатларимиздир. Биз хоҳлаган бандамизни юқори даражаларга кўтарамиз. Албатта, Роббинг ҳикмат эгаси – Ҳаким ва ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим Зотдир.

127

وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ ۖ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Шунингдек, уларнинг ота-боболаридан, зурриётларидан ва ака-укаларидан кўпларини афзал қилдик. Уларни одамлар орасидан танлаб олиб, тўғри йўлга етакладик.

128

أُولَٰئِكَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ۚ فَإِنْ يَكْفُرْ بِهَا هَٰؤُلَاءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَيْسُوا بِهَا بِكَافِرِينَ

Ана улар, биз уларга китоб, ҳикмат илми ва пайғамбарлик берган зотлардир. Буларни анави мушриклар инкор қилсалар, у ҳолда уларни инкор этмайдиган қавмни унга вакил қилиб қўйганмиз.

129

وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِهَا فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ ۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

У сизларга қуруқлик ва денгиз қоронғиликларида адашмай йўл топишингиз учун юлдузларни яратган Зотдир. Ҳақиқатан, биладиган қавмлар учун оятларни батафсил баён қилиб бердик.

130

وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَمُسْتَوْدَعٌ ۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَفْقَهُونَ

У сизларни бир жондан вужудга келтирди. Охират – қароргоҳ бу дунё эса омонатгоҳдир. Фаҳмлайдиган қавмлар учун оятларни батафсил баён қилиб бердик.

131

وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَأَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَرَاكِبًا وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَجَنَّاتٍ مِنْ أَعْنَابٍ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ ۗ انْظُرُوا إِلَىٰ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَيَنْعِهِ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكُمْ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

У осмондан сув ёғдириб туширган Зотдир. Бу сув билан ҳар турли набототларни ундириб чиқардик. Бу набототлардан яшил экинларни чиқардик. Бу экинлардан эса уюм-уюм донларни чиқарамиз. Хурмо дарахтининг новдаларидан эса ерга яқин бўлиб тегай деб турган мевали шодалар ундирдик. Ҳамда анвойи узум боғлари, бир-бирига ўхшаган ва ўхшамаган турли зайтун ва анорларни чиқарамиз. Уларнинг секин-аста етишаётган ғўр ҳосилига ва мевасининг пишиб етилишига бир назар солинглар. Шубҳасиз, мана буларда иймон келтирган қавмлар учун аломатлар бордир.

132

وَكَذَٰلِكَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ وَلِيَقُولُوا دَرَسْتَ وَلِنُبَيِّنَهُ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

Уларни яхши дарс олибсан дейишлари ва фаҳмлайдиган қавмларга баён қилиш учун оятларни мана шу тариқа бўлиб-бўлиб айтиб бермоқдамиз.

133

وَهَٰذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيمًا ۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ

Мана шу Роббингизнинг тўғри йўлидир. Эслатма олувчи қавмлар учун оятларни батафсил баён қилдик.

134

وَهَٰذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيمًا ۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ

135

وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ ۚ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَسْتَخْلِفْ مِنْ بَعْدِكُمْ مَا يَشَاءُ كَمَا أَنْشَأَكُمْ مِنْ ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ آخَرِينَ

Роббингиз ҳеч нарсага муҳтож бўлмаган раҳмат эгасидир. Худди сизларни бошқа қавмнинг зурриётидан яратганидек, истаса, сизларни ҳам кетказиб, ортингиздан Ўзи истаган бошқа қавмни ўринбосар қилади.

136

قُلْ يَا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلَىٰ مَكَانَتِكُمْ إِنِّي عَامِلٌ ۖ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ تَكُونُ لَهُ عَاقِبَةُ الدَّارِ ۗ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ

Эй Расулим, уларга: “Эй қавмим, қўлингиздан келган имкониятга қараб, бузуқ ақидангизга кўра амал қилаверинглар. Мен ҳам ўзимга буюрилгандек амал қилувчиман. Охират диёрининг чиройли оқибати кимга насиб қилишини яқинда билиб оласизлар. Чунки золимлар, албатта, нажот топмайди”, – деб айтинг.

137

وَمِنَ الْإِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ ۗ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ الْأُنْثَيَيْنِ ۖ أَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ وَصَّاكُمُ اللَّهُ بِهَٰذَا ۚ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَىٰ عَلَى اللَّهِ كَذِبًا لِيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Ҳамда туядан эркак ва урғочи икки жуфт ва қорамолдан эркак ва урғочи икки жуфтдир. Эй Расулим, уни ўзларича ҳаром деб олганларга: “Улардан икки эркакни ҳаром қилдими ёки икки урғочиними? Ёки бўлмаса икки урғочининг ичидаги ҳомиланими? Ёки Аллоҳ бу ҳақида сизларга ҳукм тавсия қилаётганида гувоҳ бўлиб турганмидингиз? Маълумотга эга бўлмаган ҳолда одамларни йўлдан адаштириш учун Аллоҳ шаънига ёлғон тўқиган кимсадан ҳам золимроқ бўлган ким бор?” – деб айтинг. Аллоҳ, албатта, золим қавмларни тўғри йўлга бошламайди.

138

فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ رَبُّكُمْ ذُو رَحْمَةٍ وَاسِعَةٍ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُهُ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ

Эй Расулим, агар сизни ёлғончига чиқарсалар уларга: “Роббингиз раҳмати кенг Зотдир. Бироқ унинг гуноҳкор қавмларга берадиган азоби орқага қайтарилмайди”, – деб айтинг.

139

وَأَنَّ هَٰذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ ۖ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ۚ ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Шубҳасиз, мана шу Менинг тўғри йўлимдир, бас, унга эргашинглар. Бошқа йўлларга эргашманглар, акс ҳолда, улар сизларни Унинг ҳақ йўлидан айирадилар.

140

قُلْ إِنَّنِي هَدَانِي رَبِّي إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ دِينًا قِيَمًا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا ۚ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Эй Муҳаммад, уларга: “Шубҳасиз, Роббим мени тўғри йўлга, ҳақ динга, ҳақ йўлдан тоймаган Иброҳимнинг ҳаниф динига йўллаб қўйган, у мушриклардан эмас эди”, – деб айтинг.

МАСДАР-ЎЗАК ОЯТЛАРИ