لَهَا масдар-ўзаги оятлари (таржима)

تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ ۖ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَا كَسَبْتُمْ ۖ وَلَا تُسْأَلُونَ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Улар аллақачон ўтиб кетган умматлардир. Уларнинг қилган яхшию ёмон ишлари ўзларига, сизнинг ҳам қилган ишларингиз ўзингизгадир. Сизлар уларнинг қилган амаллари бўйича масъул эмассизлар.

Улар аллақачон ўтиб кетган умматлардир. Уларнинг қилган яхшию ёмон ишлари ўзларига, сизларнинг ҳам қилган ишларингиз ўзингизгадир. Сизлар улар қилган ишлар бўйича сўралмайсизлар.

لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ ۖ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ ۚ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىٰ لَا انْفِصَامَ لَهَا ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Динда мажбурлаш йўқдир. Дарҳақиқат, тўғри йўл эгри йўлдан ажраб маълум бўлган. Агар ким шайтондан юз ўгириб, Аллоҳга иймон келтирса, демак, у ҳеч қачон узилмайдиган мустаҳкам Ислом ҳалқасини тутибди. Аллоҳ ҳамма нарсани эшитиб турувчи – Самиъ ва билиб турувчи – Аълим Зотдир.

لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ ۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ ۖ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا ۚ أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ

Аллоҳ ҳеч қайси бир жонга кучи етмайдиган нарсани таклиф қилмайди. Ҳар кимнинг қилган яхши амали ҳам, ёмон амали ҳам унинг ўзигадир. Эй Роббимиз, борди-ю унутган ёки хато қилган бўлсак, бизни бу сабабдан жавобгар тутмагин. Эй Роббимиз, биздан олдинги умматларга юклаганинг каби бизга ҳам оғир юк юкламагин. Эй Роббимиз, кучимиз етмайдиган масъулиятларни бизларга юклаб ташламагин. Бизларни афв этгин, гуноҳларимизни кечиргин ва бизларга раҳм қилгин. Сен бизнинг ёлғиз Эгамиздирсан ва кофир қавмлар устидан бизларга нусрат бергин.

يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ ۖ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ ۚ فَإِنْ كُنَّ نِسَاءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ ۖ وَإِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ ۚ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كَانَ لَهُ وَلَدٌ ۚ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَوَرِثَهُ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ ۚ فَإِنْ كَانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ ۚ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِهَا أَوْ دَيْنٍ ۗ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ لَا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًا ۚ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا

Аллоҳ фарзандларингизга мерос борасида бир ўғил учун икки қиз улуши миқдорича мерос беришни амр қилади. Агар меросхўрлар иккидан ортиқ аёл бўлсалар, уларга марҳум қолдирганнинг учдан иккиси тегади. Борди-ю якка қиз бўлса, унга мероснинг ярми тегади. Агар марҳумнинг фарзанди бўлса, ота-онасининг ҳар бирига қолдирган мероснинг олтидан бири тегади. Борди-ю фарзанди бўлмай, фақат ота-онаси меросхўр бўладиган бўлса, унда онасига учдан бир улуш тегади. Агар марҳумнинг ака-укалари бўлса, онасига олтидан бир улуш тегади. Бу тақсимотлар марҳум қилган васият ва унинг қарзлари адо қилингандан кейин ижро этилади. Оталарингиз ва болаларингиздан қайси бирлари сизга манфаати энг яқинроқ эканини билмайсизлар. Булар Аллоҳ тарафидан сизларга қилинган фарздир. Албатта, Аллоҳ ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва ҳикмат эгаси – Ҳаким Зотдир.

يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلَالَةِ ۚ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ ۚ وَهُوَ يَرِثُهَا إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهَا وَلَدٌ ۚ فَإِنْ كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ ۚ وَإِنْ كَانُوا إِخْوَةً رِجَالًا وَنِسَاءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ ۗ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا ۗ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Эй Расулим, бандаларим сиздан яна мерос борасида фатво сўрайдилар. Уларга: “Аллоҳ сизларга отаси ҳам, боласи ҳам бўлмаган кимсаларнинг мероси хусусида фатво бермоқда”, – деб айтинг. Агар боласи бўлмаган бир одам вафот этса ва орқасидан унинг ёлғиз синглиси қолган бўлса, унда қолдирган мероснинг ярми уникидир. Шунингдек, агар фарзанди бўлмаган сингил вафот этса, у ҳолда унинг меросига акаси эга бўлади. Борди-ю сингиллар иккита бўлса, унда икковига ҳам акаси қолдирган мероснинг учдан иккиси тегади. Агар мерос олувчилар бир қанча ака-ука ва опа-сингиллардан иборат бўлса, ҳар бир эркак учун икки аёлнинг ҳиссаси берилади. Адашиб кетмаслигингиз учун Аллоҳ сизларга бу ҳукмларни баён этмоқда. Аллоҳ барча бўлаётган ишларни билувчи Зотдир.

وَذَرِ الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَعِبًا وَلَهْوًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا ۚ وَذَكِّرْ بِهِ أَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌ بِمَا كَسَبَتْ لَيْسَ لَهَا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيٌّ وَلَا شَفِيعٌ وَإِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لَا يُؤْخَذْ مِنْهَا ۗ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ أُبْسِلُوا بِمَا كَسَبُوا ۖ لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ

Эй Расулим, ўткинчи дунё ҳаёти уларни алдаб қўйиб, динларини ўйин-кулгу ва бекорчи нарса қилиб олганларни тарк қилинг. Ҳар бир нафс қилган ёмон ишлари сабабли ҳалокатга учрамасликлари учун бу Қуръон билан эслатиб, насиҳат қилинг. Унга қиёмат кунида Аллоҳдан ўзга бирор дўст ҳам, шафоатчи ҳам бўлмайди. Агар бор нарсани фидо қилиб берса ҳам, ундан қабул қилинмайди. Ана ўшалар қилган ишлари туфайли ҳалокатга учрагандирлар. Куфр келтирганлари учун уларга дўзахда қайноқ сув ва аламли азоб берилади.

وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ ۚ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Агар улар тинчликка мойил бўлсалар, сиз ҳам унга мойил бўлинг. Ҳамда ҳар бир ишда Аллоҳга суянинг, шубҳасиз, Аллоҳ ҳамма нарсани эшитиб турувчи – Самиъ ва бўлаётган ишларни билиб турувчи – Аълим Зотдир.

قَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَآتَانِي رَحْمَةً مِنْ عِنْدِهِ فَعُمِّيَتْ عَلَيْكُمْ أَنُلْزِمُكُمُوهَا وَأَنْتُمْ لَهَا كَارِهُونَ

Нуҳ уларга: “Эй қавмим, қани, айтинг-чи, агар Роббимдан берилган аниқ ҳужжатга эга бўлсам ва У менга Ўз ҳузуридан раҳмат ва пайғамбарликни ато қилган бўлса-ю, сизларга бу махфий қолса, сизларни ўзингиз истамаган ҳолда унга иймон келтиришга мажбур қиламизми?!” – деди.

وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ اجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الْأَرْضِ مَا لَهَا مِنْ قَرَارٍ

Нопок сўз бўлган куфрнинг мисоли эса унинг илдизи ер юзасидан қўпорилиб қарор топмаган ёмон дарахтга ўхшайди.

وَمَا أَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا وَلَهَا كِتَابٌ مَعْلُومٌ

Биз бирор шаҳар аҳолисини унинг учун маълум муддат ўтиб ажаллари келмагунча ҳалок қилмаганмиз.

لَهَا سَبْعَةُ أَبْوَابٍ لِكُلِّ بَابٍ مِنْهُمْ جُزْءٌ مَقْسُومٌ

У жаҳаннамнинг еттита дарвозаси бўлиб, улардан ҳар бир эшик учун золимларнинг гуноҳлари даражасига қараб ажратилган бир бўлак бор.

إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ ۖ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا ۚ فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوءُوا وُجُوهَكُمْ وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِيُتَبِّرُوا مَا عَلَوْا تَتْبِيرًا

Агар шундан кейин яхшиликлар қилсангиз, ўзингиз учун яхшилик қилган бўласизлар, агар ёмонлик қилсангиз, ўзингиз учун ёмонлик қилган бўласиз. Бас, кейинги бузғунчиликнинг вақти келганида, улар яна юзларингизни қора қилишлари, аввалги сафар унга кирганлари каби Масжид ул-Ақсога кириб, ҳолингизни танг қилишлари ўзлари эгаллаб олган барча ерларни вайрон қилишлари учун яна душманларингизни сизларнинг устингизга юборамиз.

وَمَنْ أَرَادَ الْآخِرَةَ وَسَعَىٰ لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَٰئِكَ كَانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُورًا

Кимки охират савобини истаса ва мўмин ҳолида саъй-ҳаракати билан унга ҳаракат қилса, бас, ундай зотларнинг саъй-ҳаракатлари Аллоҳ наздида мақбулдир.

إِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَى الْأَرْضِ زِينَةً لَهَا لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا

Албатта, Биз одамлардан қайси бирлари чиройлироқ амал қилишларини синаш учун Ер юзидаги бор нарсани унга зийнат қилиб қўйдик.

فَاتَّخَذَتْ مِنْ دُونِهِمْ حِجَابًا فَأَرْسَلْنَا إِلَيْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَرًا سَوِيًّا

Улардан пардага беркиниб олган пайтида, Биз унга руҳимиз Жаброилни юбордик. Бас, у Марямга ҳақиқий одам бўлиб кўринди.

إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِ مَا هَٰذِهِ التَّمَاثِيلُ الَّتِي أَنْتُمْ لَهَا عَاكِفُونَ

Ўшанда Иброҳим отаси ва қавмига қарата: “Сизлар берилиб сиғинадиган бу ҳайкаллар нимадир?!” – деди.

قَالُوا وَجَدْنَا آبَاءَنَا لَهَا عَابِدِينَ

Улар Иброҳимга: “Ота-боболаримизни уларга сиғинган ҳолда топганмиз”, – дедилар.

إِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنْتُمْ لَهَا وَارِدُونَ

Эй мушриклар, сизлар ҳам Аллоҳдан бошқа сиғинаётган бутларингиз ҳам жаҳаннам ўтинидир. Сизлар унга кирувчисиз!

МАСДАР-ЎЗАК ОЯТЛАРИ