إِنَّ масдар-ўзаги оятлари (таржима)

﷽

Tasnim

وَمِزَاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ1448 йил 9 жумадул-аввал|2026 йил 20 октябр, сешанба

МАСДАР-ЎЗАК ОЯТЛАРИ

← إِنَّ масдар-ўзаги саҳифасига қайтиш

Сиз қидирган إِنَّ масдар-ўзагидан ҳосил бўлган 2380 та оят мавжуд.

agar, yo'q agar, , va agar, chindan, va albatta, lekin agar, va, agar (bo'lsa), agar (qarzdor)

Қуйида ўша оятлар арабча матни ва ўзбекча таржимаси билан келтирилган.

601

إِنَّ هَٰؤُلَاءِ مُتَبَّرٌ مَا هُمْ فِيهِ وَبَاطِلٌ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Албатта, анави ердагилар ҳалокатга учрагувчидир ва қилаётган ишлари ботилдир.

602

وَلَمَّا جَاءَ مُوسَىٰ لِمِيقَاتِنَا وَكَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ ۚ قَالَ لَنْ تَرَانِي وَلَٰكِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِي ۚ فَلَمَّا تَجَلَّىٰ رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَخَرَّ مُوسَىٰ صَعِقًا ۚ فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ سُبْحَانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِينَ

Мусо белгилаган вақтимизда Тур тоғига келгач, Роббиси унга гапирди. Кейин Мусо: “Эй Роббим, менга Ўзингни кўрсат, Сенга бир қарайин”, – деди. Аллоҳ таоло: “Мени бу дунёда ҳаргиз кўра олмайсан. Лекин анави тоққа назар сол, агар у тоғ жилвамдан кейин жойида тура олса, демак, сен ҳам Мени кўра оласан”, – деди. Роббиси тоққа жилва қилган эди уни парча-парча қилиб юборди. Мусо эса беҳуш бўлиб йиқилди. Ҳушига келгандан кейин эса: “Сенга тасбеҳ айтаман, Сенга тавба қилдим ва мен Сенга ишонганларнинг энг биринчисиман”, – деди.

603

قَالَ يَا مُوسَىٰ إِنِّي اصْطَفَيْتُكَ عَلَى النَّاسِ بِرِسَالَاتِي وَبِكَلَامِي فَخُذْ مَا آتَيْتُكَ وَكُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ

Аллоҳ таоло: “Эй Мусо, албатта, Мен сенга берган элчилигим ва каломим билан одамлар узра хос қилиб сени танлаб олдим. Сенга берган бу ҳукмларни қабул қилиб ол ҳамда шукр қилувчилардан бўлгин”, – деди.

604

سَأَصْرِفُ عَنْ آيَاتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَا يُؤْمِنُوا بِهَا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا غَافِلِينَ

Энди Ер юзида ноҳақ кибр қилиб юрувчи кимсаларнинг қалбларини муҳрлаб, оятларимиздан фаҳмламайдиган қилиб буриб қўямиз. Агар улар ҳар қандай далилларни кўрсалар ҳам, унга ишонмайдилар. Борди-ю етук йўлни кўрсалар, уни ўзларига йўл деб тутиб олмайдилар. Аксинча, қинғир йўлни кўрсалар, уни ўзларига йўл деб оладилар. Чунки улар оятларимизни ёлғонга чиқарган ва уни тушунишдан ғофил қолган кимсалардир.

605

606

607

وَلَمَّا سُقِطَ فِي أَيْدِيهِمْ وَرَأَوْا أَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوا قَالُوا لَئِنْ لَمْ يَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَيَغْفِرْ لَنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Қилган ишларидан пушаймон бўлиб, қўлларидаги туширилганда: “Онт ичамизки, агар Роббимиз бизга марҳамат қилмаса ва гуноҳимизни мағфират қилмаса, ҳақиқатан, бизлар зиён кўрувчилардан бўлиб қоламиз”, – дедилар.

608

وَلَمَّا رَجَعَ مُوسَىٰ إِلَىٰ قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفًا قَالَ بِئْسَمَا خَلَفْتُمُونِي مِنْ بَعْدِي ۖ أَعَجِلْتُمْ أَمْرَ رَبِّكُمْ ۖ وَأَلْقَى الْأَلْوَاحَ وَأَخَذَ بِرَأْسِ أَخِيهِ يَجُرُّهُ إِلَيْهِ ۚ قَالَ ابْنَ أُمَّ إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِي وَكَادُوا يَقْتُلُونَنِي فَلَا تُشْمِتْ بِيَ الْأَعْدَاءَ وَلَا تَجْعَلْنِي مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Тур тоғидан ўз қавмига қайтган Мусо ғазабланган ва афсус қилган ҳолда уларга: “Ортимдан нақадар ёмон иш қилдингиз-а! Роббингизни буйруғи келмай туриб шошқалоқлик қилдингизми?” – деб қўлидаги лавҳаларни ерга ташлаб юборди. Кейин акасининг бошидан торта бошлади. Акаси Ҳорун эса: “Эй онамнинг ўғли, чиндан ҳам бу қавм мени хорлади ва ҳатто мени ўлдирмоқчи бўлдилар. Мени душманлар қаршисида кулги қилмагин ҳамда мени золим қавмлар билан бир қаторда қилмагин”, – деди.

609

إِنَّ الَّذِينَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنَالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۚ وَكَذَٰلِكَ نَجْزِي الْمُفْتَرِينَ

Албатта, бузоқни худо деб олган кимсаларга Роббилари тарафидан ғазаб ва дунёдаги ҳаётда хору зорлик етиб келади. Биз бўҳтон тўқувчиларни мана шундай жазолаймиз.

610

وَالَّذِينَ عَمِلُوا السَّيِّئَاتِ ثُمَّ تَابُوا مِنْ بَعْدِهَا وَآمَنُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

Бироқ ёмон ишларни қилиб, сўнг унинг кетидан тавба қилган ва иймон келтирган кимсалар учун эса, шубҳасиз, Роббинг бу ишлардан кейин ҳам гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.

611

وَاخْتَارَ مُوسَىٰ قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلًا لِمِيقَاتِنَا ۖ فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَإِيَّايَ ۖ أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا ۖ إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَاءُ وَتَهْدِي مَنْ تَشَاءُ ۖ أَنْتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا ۖ وَأَنْتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ

Мусо тайин қилган вақтимизга келиш учун қавмидан бузоққа сиғинмаган етмиш кишини танлаб олди. Шунда уларни шиддатли зилзила тутди. Кейин Мусо: “Эй Роббим, агар истасанг эди, уларни ҳам, мени ҳам олдинроқ ҳалок қилган бўлардинг. Наҳотки орамиздаги баъзи бир нодонларнинг қилмишлари туфайли бизларни ҳалок қиласан?! Албатта, булар Сенинг бизга берган синовингдир. Сен у синов билан хоҳлаган кишингни йўлдан адаштирасан ва хоҳлаган кишингни ҳидоятга бошлайсан. Ёлғиз Сен бизларнинг эгамизсан. Шундай экан, бизларни кечир ва бизларга раҳм қил. Сен мағфират қилувчиларнинг энг афзалисан”, – деди.

612

وَاكْتُبْ لَنَا فِي هَٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ إِنَّا هُدْنَا إِلَيْكَ ۚ قَالَ عَذَابِي أُصِيبُ بِهِ مَنْ أَشَاءُ ۖ وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ ۚ فَسَأَكْتُبُهَا لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَالَّذِينَ هُمْ بِآيَاتِنَا يُؤْمِنُونَ

Мусо яна дуо қилиб: “Эй Роббим, бизларга бу дунёда ҳам, охиратда ҳам яхшиликни битгин. Биз Сенга тавба қилиб қайтдик”, – деди. Аллоҳ унга: “Азобимни истаган бандамга етказаман, бироқ раҳматим ҳамма нарсадан кенг бўлгандир. Бас, у раҳматимни Мендан қўрқадиган кимсаларга, закот берадиганларга ҳамда оятларимизга иймон келтирадиганларга ёзиб қўяман”, – деди.

613

قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ ۖ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ الَّذِي يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَكَلِمَاتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

Эй Расулим, уларга: “Эй одамлар, дарҳақиқат, мен барчангиз учун осмонлар ва Ернинг эгаси бўлган Аллоҳнинг элчисиман. Ундан ўзга илоҳ йўқдир. У Зот сизларга ҳаёт беради ва жонингизни олади. Шундай экан, Аллоҳга ва Унинг сўзларига ишонадиган Расул бўлмиш уммий пайғамбарига иймон келтиринглар. Унга эргашинглар, шояд, шунда сизлар тўғри йўлни топасизлар”, – деб айтинг.

614

وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذَابِ ۗ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقَابِ ۖ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

Ана ўшанда Роббингиз уларнинг устига то қиёмат кунигача уларни ёмон азоб билан жазолайдиган кимсаларни, албатта, юбориб туришини билдирган эди. Шубҳасиз, Роббингизнинг азоби кофирлар учун шитоб билан келувчидир. Шубҳасиз, У мўминлар учун гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.

615

616

فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتَابَ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هَٰذَا الْأَدْنَىٰ وَيَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنَا وَإِنْ يَأْتِهِمْ عَرَضٌ مِثْلُهُ يَأْخُذُوهُ ۚ أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثَاقُ الْكِتَابِ أَنْ لَا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ وَدَرَسُوا مَا فِيهِ ۗ وَالدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ ۗ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Улардан кейин Таврот китобига ворис бўлган ва “Бизлар барибир кечириламиз”, – деб, бу ўткинчи дунё манфаатларини танлаб олган бир авлод ўринбосар бўлиб ўртага чиқди. Агар уларга яна шунга ўхшаш тубан матоҳлар келиб қолса, уни ҳам олаверадилар. Ахир улардан Аллоҳга нисбатан фақат ҳақ сўзни айтишларига доир Таврот китобининг аҳди олинган эмасмиди?! Бунинг устига улар китобдан дарс олиб ўрганишган эди-ку!. Охират диёри Аллоҳдан қўрқадиган кимсалар учун ўткинчи дунё манфаатидан кўра яхшироқдир. Наҳотки ақл ишлатмайсизлар?!

617

وَالَّذِينَ يُمَسِّكُونَ بِالْكِتَابِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِينَ

Китобни маҳкам ушлаган ва намозларини қоим қилган кимсалар бўлса, албатта, Биз ислоҳ қилувчиларнинг ажрини беҳуда кетказмаймиз.

618

وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ ۖ قَالُوا بَلَىٰ ۛ شَهِدْنَا ۛ أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَٰذَا غَافِلِينَ

Роббингиз Одам болаларининг пушту камари бўлган белларидан зурриётларини чиқариб олиб ҳамда ўзларини ўзларига гувоҳ қилиб: “Мен сизларнинг Роббингиз эмасманми?” – деганини эсланг. Шунда руҳлар: “Ҳа, шундай, Роббимизсан, биз бунга шоҳид бўлдик”, – деб айтганлар. Бу гувоҳлик, қиёмат кунида “Бизлар бундан бехабар эдик”, – деб айтмаслигингиз учундир.

619

أَوْ تَقُولُوا إِنَّمَا أَشْرَكَ آبَاؤُنَا مِنْ قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِنْ بَعْدِهِمْ ۖ أَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ الْمُبْطِلُونَ

Ёки бўлмаса, “Чиндан ҳам ота-боболаримиз олдиндан ширк келтирганлар, бизлар эса улардан кейинги зурриётлар бўлганмиз. Ахир ботил иш қилувчиларнинг амали туфайли бизларни ҳалок қиласанми?” деб айтмасликлари учундир.

620

وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنَاهُ بِهَا وَلَٰكِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوَاهُ ۚ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ إِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ ۚ ذَٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا ۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ

Агар хоҳлаганимизда эди бу оятлар туфайли унинг даражасини юқори қилиб кўтарган бўлар эдик. Лекин у Ер юзидаги бойликка ружу қўйди ва ҳавойи нафсига эргашди. Унинг мисоли худди бир ит кабидир. Агар ундай итга ҳамла қилсанг ҳам, индамай тек қўйсанг ҳам, тилини осилтириб тураверади. Мана бу оятларимизни ёлғонга чиқарган қавм кишиларининг мисолидир. Бу қиссаларни уларга айтиб беринг, шояд, ундан ибрат олиб тафаккур қилсалар!