ج م ع масдар-ўзаги оятлари (таржима)

إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا ۖ وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا ۚ إِنَّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ بِالْقِسْطِ ۚ وَالَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ

Барчангизнинг қайтиш жойингиз Унинг ҳузуригадир. Аллоҳнинг ваъдаси ҳақдир. Шубҳасиз, У яратишни йўқдан бор қилиб бошлайди, сўнгра иймон келтириб, солиҳ иш қилганларни адолат билан мукофoтлаш учун у барча яратилганларни яна ҳаётга қайтаради. Куфр келтирганларга эса, қайноқ сувдан бўлган ичимлик ва кофир бўлганлари учун аламли азоб бордир.

وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا مَكَانَكُمْ أَنْتُمْ وَشُرَكَاؤُكُمْ ۚ فَزَيَّلْنَا بَيْنَهُمْ ۖ وَقَالَ شُرَكَاؤُهُمْ مَا كُنْتُمْ إِيَّانَا تَعْبُدُونَ

Барчаларини ўша қиёмат кунида тўплаймиз, сўнгра ширк келтирганларга: “Сизлар ва Аллоҳга шерик қилиб олган бут-санамларингиз жойингизда туринглар!” – деб уларнинг ораларини ажратамиз. Шунда сиғинилган шериклари: “Аслида сизлар бизга сиғинмас эдингиз ва ҳатто биз буни сезмас эдик”, – деб айтадилар.

قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ

Эй Расулим, шундай экан, уларга: “Аллоҳнинг фазли бўлган Ислом дини ва раҳмати бўлган Қуръон билан, ҳа, мана шулар сабабли мўминлар шод бўлсинлар. Мана бу дунёпарастлар чирпиниб тўплаётган бойликларидан кўра яхшироқдир”, – деб айтинг.

وَلَا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ ۘ إِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا ۚ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Эй Расулим, кофирларнинг “Пайғамбар эмассан”, – деган сўзлари сизни асло ранжитмасин. У шубҳасиз, ҳамма нарсани эшитиб турувчи – Самиъ ва билиб турувчи – Аълим Зотдир.

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ نُوحٍ إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ إِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكُمْ مَقَامِي وَتَذْكِيرِي بِآيَاتِ اللَّهِ فَعَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْتُ فَأَجْمِعُوا أَمْرَكُمْ وَشُرَكَاءَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُنْ أَمْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةً ثُمَّ اقْضُوا إِلَيَّ وَلَا تُنْظِرُونِ

Эй Расулим, уларга Нуҳ пайғамбар ҳақидаги хабарни ўқиб беринг! Ўшанда Нуҳ ўз қавмига айтганди: “Эй қавмим, агар орангизда узоқ муддат туришим ва Аллоҳнинг оятларини эслатишим сизларга оғирлик қилган бўлса, бас, унда мен Аллоҳнинг Ўзига суяниб, таваккул қилдим. Шерикларингиз билан бирга жам бўлиб ишларингизни қилаверингизлар. Кейин қилаётган ишларингизни ошкор тутаверингизлар ўзларингизга махфий бўлиб қолмасин. Сўнгра менга нисбатан истаган ҳукмингизни ижро қилаверинглар ҳамда менга шартингизни қўйиб, муҳлат бериб ўтирманглар.

وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعًا ۚ أَفَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّىٰ يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ

Агар Роббингиз хоҳласа эди, Ер юзидаги барча кишилар ёппасига иймон келтирган бўлар эдилар. Бас, ахир сиз одамларни мўмин бўлишларига мажбур қиласизми?!

مِنْ دُونِهِ ۖ فَكِيدُونِي جَمِيعًا ثُمَّ لَا تُنْظِرُونِ

Ундан ўзга барча илоҳлар ботилдир. Бас, ҳаммангиз менга истаган макрингизни қилаверинглар, кейин менга шартингизни қўйиб, муҳлат бериб ўтирманглар.

إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِمَنْ خَافَ عَذَابَ الْآخِرَةِ ۚ ذَٰلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ وَذَٰلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ

Албатта, бу ҳодисаларда охират азобидан қўрққан кимсалар учун ибрат бордир. Бу кун одамлар ҳисоб учун тўпланадиган кундир. Ҳамда қилинган ишлар ҳақида адолатли гувоҳлик бериладиган кундир.

إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ ۚ وَلِذَٰلِكَ خَلَقَهُمْ ۗ وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ

Лекин Роббингиз марҳамат қилган кимсалар эса бундан мустаснодир. Аллоҳ уларни шунинг учун яратгандир. Роббингизнинг “Aлбатта, жаҳаннамни кофир бўлган жин ва одамларнинг барчаси билан тўлдираман”, – деган сўзи тамоман ҳақдир.

فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهِ وَأَجْمَعُوا أَنْ يَجْعَلُوهُ فِي غَيَابَتِ الْجُبِّ ۚ وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِأَمْرِهِمْ هَٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Бас, оталарини ишонтириб уни олиб кетишгач, уни қудуқнинг қаърига ташлашга келишиб олишди ҳамда Юсуфни қудуққа ташлаб юбордилар. Шу пайт Биз унга: “Вақти келганда у акаларингга бу қилган ишлари тўғрисида, албатта, хабар берасан. Лекин улар асл ҳақиқатни сезмайдилар”, – деб ваҳий қилдик.

قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْرًا ۖ فَصَبْرٌ جَمِيلٌ ۖ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَنِي بِهِمْ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

Яъқуб уларга: “Аксинча, сизларга нафсингиз ёмон ишни чиройли қилиб кўрсатибди. Энди менинг ишим чиройли сабр қилмоқдир. Шояд, Аллоҳ уларнинг икковини жамлаб яна бағримга келтирса. Албатта, У ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва ҳикмат эгаси – Ҳаким Зотдир”, – деди.

اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هَٰذَا فَأَلْقُوهُ عَلَىٰ وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيرًا وَأْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ

Энди мана бу кўйлагимни олиб Канъон юртига боринг ва қайғудан кўр бўлган отамнинг юзига ташланг, Аллоҳнинг изни билан яна кўра бошлайди. Барча аҳли оилангиз билан яна ҳузуримга келинг.

ذَٰلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ ۖ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ أَجْمَعُوا أَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُونَ

Эй Муҳаммад, бу Биз сизга ваҳий қилаётган ғайб хабарларидандир. Чунки сиз Юсуфнинг акалари макр-ҳийла қилиб ўзларининг ишларини тузаётган вақтларида уларнинг ёнларида бўлмаган эдингиз.

لِلَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمُ الْحُسْنَىٰ ۚ وَالَّذِينَ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُ لَوْ أَنَّ لَهُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لَافْتَدَوْا بِهِ ۚ أُولَٰئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسَابِ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ۖ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

Роббиларининг чақириғига лаббай деб жавоб берган кимсалар учун гўзал мукофот бўлган жаннат бордир. Бироқ Унга ижобат қилмаганлар эса, борди-ю Ер юзидаги барча нарса ҳатто, у яна икки баробар кўпайиб уларники бўлса, уни Аллоҳнинг азобидан қутулиш учун фидо қилган бўлар эдилар. Улар учун ҳисоб-китобнинг ёмони бўлади. Борар жойлари жаҳаннамдир ва у нақадар ёмон жойдир.

وَلَوْ أَنَّ قُرْآنًا سُيِّرَتْ بِهِ الْجِبَالُ أَوْ قُطِّعَتْ بِهِ الْأَرْضُ أَوْ كُلِّمَ بِهِ الْمَوْتَىٰ ۗ بَلْ لِلَّهِ الْأَمْرُ جَمِيعًا ۗ أَفَلَمْ يَيْأَسِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنْ لَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَهَدَى النَّاسَ جَمِيعًا ۗ وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا تُصِيبُهُمْ بِمَا صَنَعُوا قَارِعَةٌ أَوْ تَحُلُّ قَرِيبًا مِنْ دَارِهِمْ حَتَّىٰ يَأْتِيَ وَعْدُ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيعَادَ

Борди-ю бир Қуръон бўлиб унинг кучи билан тоғлар ўрнидан силжитилса ёки Ер парчаланадиган бўлса ёки бўлмаса ўликлар тирилиб тилга киритилса ҳам мана шу Қуръон бўлар эди. Аксинча, ишларнинг барчаси Аллоҳга хосдир. Наҳотки, ҳали ҳам иймон келтирганлар, агар Аллоҳ хоҳласа, барча одамларни ҳидоятга солар эди, деб тушунмаяптиларми? Кофир бўлганларга эса, Аллоҳнинг ваъдаси келгунча, қилган ишлари сабабли даҳшатли офат етиб тураверади ёки уларнинг юртлари яқинига фалокатлар тушиб кофирларни саросимага солиб туради. Шубҳасиз, Аллоҳ ваъдасига асло хилоф қилмайди.

وَقَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلِلَّهِ الْمَكْرُ جَمِيعًا ۖ يَعْلَمُ مَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ ۗ وَسَيَعْلَمُ الْكُفَّارُ لِمَنْ عُقْبَى الدَّارِ

Улардан аввалги яшаб ўтган кимсалар ҳам пайғамбарларига қарши макр қилганлар. Бироқ барча макрлар Аллоҳнинг измидадир. У Зот ҳар бир жон эгасининг қилаётган ишини билиб туради. Яқинда кофирлар охират диёрининг оқибати кимники эканини билиб оладилар.

وَقَالَ مُوسَىٰ إِنْ تَكْفُرُوا أَنْتُمْ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ

Мусо яна ўз қавмига: “Агар сизлар ҳам ва Ер юзидаги барча кишилар ҳам куфр келтирадиган бўлсангиз, Аллоҳга ҳеч қандай зарар етказа олмайсизлар. Зеро, Аллоҳ сизларнинг шукр қилишингиздан беҳожат ва мақталган Зотдир”, – деди.

وَبَرَزُوا لِلَّهِ جَمِيعًا فَقَالَ الضُّعَفَاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذَابِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ ۚ قَالُوا لَوْ هَدَانَا اللَّهُ لَهَدَيْنَاكُمْ ۖ سَوَاءٌ عَلَيْنَا أَجَزِعْنَا أَمْ صَبَرْنَا مَا لَنَا مِنْ مَحِيصٍ

Қиёмат кунида барча одамлар Аллоҳнинг ҳузурига чиқдилар. Такаббурлик қилган кимсаларга бечораҳол эргашувчилар: “Бизлар дунё ҳаётида сизларга тобе эдик, энди сизлар бизларни Аллоҳнинг бирор азобидан қутқарувчи бўла оласизларми?” – дедилар. Шунда улар: “Агар Аллоҳ бизни ҳақ йўлга ҳидоят қилганида, биз ҳам сизларни ҳидоят қилган бўлар эдик. Энди эса, дод-фарёд қиламизми ёки сабр қиламизми, биз учун барибир. Бизга энди қочишга жой йўқ”, – дедилар.

فَسَجَدَ الْمَلَائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ

Бас, Одам яратилиб уларга намойиш қилингач, фаришталар жам бўлиб, барчалари Аллоҳни улуғлаб Одамга сажда қилдилар.

МАСДАР-ЎЗАК ОЯТЛАРИ