Yusuf сураси

Эй Муҳаммад, Биз сизга ушбу Қуръон сурасини ваҳий қилишимиз билан бирга энг чиройли қиссани айтиб берамиз. Ҳолбуки, сиз унинг ваҳий бўлишидан олдин бехабар кишилардан бири эдингиз.

Эй Расулим, “Юсуф ўз отаси Яъқуб пайғамбарга: “Эй отажон, мен тушимда ўн битта юлдуз, қуёш ва ойнинг менга сажда қилаётган ҳолларида кўрдим”, – деб айтганини эсланг.

Ўшанда Яъқуб пайғамбар ўғлига: “Эй ўғилчам, тушингни акаларингга айтиб берма. Акс ҳолда, сенга қаттиқ макр қилишади. Зеро, шайтон инсонга аниқ душмандир”, – деди.

Шундай улуғ туш кўришни насиб этгани каби Роббинг сени пайғамбарлик учун танлаб олади ва сенга барча тушларнинг таъбирини ўргатади. Ҳамда худди илгари икки аждодларинг Иброҳим ва Исҳоққа комил қилиб берганидек, сенга ва Яъқубнинг бошқа наслларига ҳам, Ўзининг пайғамбарлик неъматини тўлиқ қилиб беради. Албатта, Аллоҳ ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва ҳикмат эгаси – Ҳаким Зотдир.

Ўшанда акалар Юсуф учун: “Юсуф ва унинг укаси Бинямин отамизга биздан кўра севимлироқдир. Ваҳоланки, биз бир тўп кўпчиликмиз. Ҳақиқатан, отамиз аниқ адашишда”, – дедилар.

Кейин улар бир-бирларига: “Юсуфни ўлдиринглар ёки уни бирон ерга олиб бориб ташланглар, шундагина отангизнинг юзи сизга боқиб балки меҳр қўяр. Ундан кейин эса тавба қилиб солиҳ кишилар қавмидан бўлиб оласизлар”, – дедилар.

Ораларидан озгина инсофли бўлган бир сўзловчи: “Йўқ, Юсуфни ўлдирманглар, агар шу ишни қилмоқчи бўлсангиз, уни қудуқ қаърига ташланглар, шунда уни баъзи йўловчилар олиб кетади”, – деди.

Улар шундай қарорга келганларидан сўнг оталарига: “Эй отамиз, нима учун сен Юсуфни бизга ишонмайсан? Ахир, албатта, биз уни холис яхши кўрувчилармиз-ку!” – дедилар.

Эртага уни биз билан бирга яйловга айланишга жўнат, яйрасин ва ўйнасин. Хавотир олма, албатта, биз уни турли фалокатлардан муҳофаза қилувчилармиз.

Шунда оталари Яъқуб: “Уни ўзингиз билан олиб кетишингиз мени жуда ташвишлантиради, сизлар ундан бехабар қолган пайтингизда уни бўри еб кетишидан қўрқаман”, – деди.

Бу гапдан кейин ўғиллари: “Биз бир тўда жамоа бўла туриб агар уни бўри еб кетса, унда биз роса зиён кўрувчилар бўлиб қоламиз-ку”, – дедилар.

Бас, оталарини ишонтириб уни олиб кетишгач, уни қудуқнинг қаърига ташлашга келишиб олишди ҳамда Юсуфни қудуққа ташлаб юбордилар. Шу пайт Биз унга: “Вақти келганда у акаларингга бу қилган ишлари тўғрисида, албатта, хабар берасан. Лекин улар асл ҳақиқатни сезмайдилар”, – деб ваҳий қилдик.

Оталарига ёлғондан: “Эй отамиз, биз Юсуфни нарсаларимиз олдида қолдириб қувалашиб кетган эдик, кейин уни бўри еб кетибди. Агар рост гапирсак ҳам, барибир сен бизга ишонувчи эмассан”, – дедилар.

Унинг кўйлаги устига бир чорва ҳайвонининг қонини суриб сохта қон билан келтирдилар. Яъқуб ўғилларига қараб: “Йўқ, сизларга нафсингиз бу ёмон ишни қилишга ундаган. Бас, менинг вазифам чиройли сабр қилишдир. Нима ҳам дейман, сиз таърифлаётган воқеаларга чидаш учун Аллоҳ менга мададкордир.

Юсуф қудуқда қийналиб уч кун ётгач бир карвон келди. Кейин қудуқдан сув тортиб келтирувчини юбордилар ва у челагини қудуққа ташлади шунда: “Хушхабар! Ахир бу бола-ку!” – деди. Дарҳол уни сотиладиган нарсалари қатори беркитиб қўйдилар. Аллоҳ эса уларнинг қилаётган ишларини билувчи Зотдир.

Карвон Мисрга етиб келгач, уни бир неча танга эвазига, арзимас баҳога сотиб юбордилар. Чунки уларнинг орасида Юсуф ҳақида қизиқмайдиганлар бор эди.

Мисрда уни сотиб олган шаҳар ҳокими Қитфир номли киши хотини Зулайҳога: “Унга яхшилаб жой бер, зора бизга фойдаси тегса ёки уни ўғил қилиб боқиб олсак”, – деди. Ана шундай қилиб, Юсуфни тушларнинг таъбирини қилиши учун Миср ерига жойлаштирдик. Аллоҳ Ўз ишида ғолибдир, лекин одамларнинг кўпчилиги буни билмайдилар.

Юсуф вояга етгач, унга ҳикмат ва илм бердик. Биз яхши иш қилувчиларни шу тарзда мукофотлаймиз.

Юсуф яшайдиган уйида бўлган аёл ундан жинсий яқинлик қилишни нафси хоҳлаб қолди ва эшикларни беркитиб: “Қани, келақол”, – деди. Юсуф Зулайҳога: “Аллоҳ сақласин, ахир, у эринг менга турар жойимни яхшилаб берган хожам-ку?! Зинокор бўлган золимлар, ҳеч қачон нажот топмайдилар”, – деди.

Ҳақиқатан, Зулайҳо унга мойил бўлди, Агар Роббисининг огоҳлантириши ва хиёнатнинг гуноҳлиги тўғрисидаги аломатини эътиборсиз қолдириб, кўрмаганида, Юсуфнинг кўнгли ҳам бунга мойил бўлар эди. Шундай қилиб, ундан ёмонлик ва фаҳшни буриб юбордик ва бундан сақладик. Албатта, у холис бандаларимиздандир.

Юсуф қочди, Зулайҳо эса қувди ва иккиси эшикка қараб чопишди. Сўнгра Зулайҳо унинг кўйлагини орқа томондан йиртиб юборди. Шу пайт эшик олдида хожаси Қитфирга йўлиқдилар. Зулайҳо унга: “Оилангга ёмонликни истаган кишининг жазоси фақат зиндонга солиниши ёки аламли азоб беришдир”, – деди.

Юсуф Қитфирга: “Йўқ, У менинг нафсимдан жинсий яқинлик қилишимни талаб қилди”, – деди. У Зулайҳонинг қариндошларидан бири гувоҳлик бериб: “Агар унинг кўйлаги олд томонидан йиртилган бўлса, Зулайҳо рост айтган бўлади, у Юсуф эса ёлғончилардан бўлади”, – деди.

Зулайҳонинг эри унинг кўйлаги орқа томонидан йиртилганини кўргач: “Шубҳасиз, бу сиз аёлларнинг макрларингиздир. Ҳақиқатан, сизларнинг макрингиз жуда катта”, – деди.

Зулайҳонинг эри: “Эй Юсуф, бу ишни қўйгин ва ҳеч кимга айтма, сен эса эй Зулайҳо гуноҳинг учун истиғфор айт. Чунки албатта, сен хато қилганлардан бўлдинг”, – деди.

Бу воқеадан хабар топган шаҳардаги баъзи аёллар: “Ҳокимнинг хотини ўз хизматкори билан ўйнашмоқчи бўлибди. Унга қаттиқ ошиқ бўлиб қолган экан-да! Албатта, биз у аёлни аниқ адашишда деб биламиз”, – дедилар.

Вақтики, Зулайҳо аёлларнинг иғволарини эшитгач, уларнинг ҳузурига одам юборди ва уларга турли меваларни арчиш учун суяниб ўтирадиган жой тайёрлади ҳамда уларнинг ҳар бирига биттадан пичоқ бериб Юсуфга: “Қани, уларнинг олдига чиққин”, – деди. Аёллар уни кўришгач ҳуснининг гўзаллигидан беихтиёр Юсуфни олқишлаб ўзлари сезмаган ҳолларида қўлларини кесиб олдилар. Ҳамда: “Ё муқаддас Аллоҳ, бу башар фарзанди эмас, ахир у азизу мукаррам фаришта-ку!” – деб юбордилар.

Шунда Зулайҳо: “Мана шу йигит ҳақида сизлар мени маломат қилган эдингиз. Ҳақиқатан, ундан жинсий яқинлик учун нафсини талаб қилганимда, у номусини сақлади. Қасам бўлсинки, агар у мен унга буюраётган ишни қилмаса, албатта, у зиндонга ташланади ва хору зор кимсалардан бўлади”, – деди.

Буни эшитган Юсуф: “Эй Роббим, улар таклиф қилишаётган нарсадан кўра менга зиндон яхшироқдир. Агар уларнинг макрларини мендан даф қилмасанг, уларга мойил бўлиб, жоҳиллардан бўлиб қоламан”, – деди.

Бас, Роббиси Юсуфнинг дуосини ижобат қилди ва уларнинг макрларини ундан бартараф қилди. Албатта, У ҳамма нарсани эшитиб турувчи – Самиъ ва барчасини билиб турувчи – Аълим Зотдир.

Кейинроқ вазир ва унинг ёнидагиларда Юсуфнинг покиза ва бегуноҳ эканлигини тасдиқловчи аниқ далилларни кўрганларидан кейин ҳам халқнинг ғийбатини тўхтатиш учун уни маълум бир вақтгача зиндонга ташлаш фикри пайдо бўлди.

Зиндонга у билан бирга яна икки йигит ҳам тушган эди. Улардан бунгача подшоҳга соқий бўлгани: “Мен тушимда шароб сиқиб тайёрлаётганимни кўрдим”, – деди. Олдин подшоҳга новвойлик қилган бошқа бири эса: “Мен бошимда нон кўтариб турганимни, қушлар эса ундан еяётганини кўрдим”, – деди. Кейин икковлари Юсуфга ялиниб: “Сен бизга бу тушларнинг таъбирини айтиб берсанг. Чиндан ҳам биз сени яхшилик қилувчилардан эканингни кўриб турибмиз”, – дедилар.

Юсуф уларга: “Мен сизларга ризқ бўладиган таом олдингизга келишидан аввал унинг қандайлиги ҳақида таъвилини айтиб бераман. Булар Роббимнинг менга билдирган нарсаларидандир. Чиндан ҳам мен Аллоҳга иймон келтирмайдиган ва охиратни инкор қилувчи қавмнинг динини тарк қилганман”, – деди.

Шунингдек, ота-боболарим Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқуб пайғамбарларнинг динига эргашганман. Биз пайғамбарлар учун Аллоҳга бирор нарсани шерик қилиш асло мумкин эмасдир. Бу Аллоҳнинг бизларга ва барча одамларга берган фазлидир, лекин одамларнинг кўпчилиги шукр қилмайдилар.

Эй зиндондаги икки дўстим, турли-туман “илоҳлар” яхшими ёки ягона ва ҳар нарсадан устун бўлган ғолиб Аллоҳми?

Сизлар Ундан бошқа, ўзингиз ва ота-боболарингиз уни номлаб олган, Аллоҳ улар ҳақида ҳеч қандай далил туширмаган бут исмларига ибодат қиляпсизлар. Ҳукм фақат Аллоҳнинг Ўзига хосдир, У фақат Ўзигагина ибодат қилишингизни буюрган. Энг тўғри дин мана шудир. Лекин одамларнинг кўплари буни билмайдилар.

Эй зиндондаги икки дўстим, энди сизлардан биринчингизнинг кўрган тушига келсак, у зиндондан озод қилиниб яна хўжайинига соқийлик қилади. Лекин бошқа иккинчингиз эса дорга осилади ва унинг бошидан қушлар чўқиб ейди. Сизлар у ҳақида жавобини сўраган иш битиб бўлди, энди бу таъбирим ўзгармайди.

Юсуф улардан бирининг қамоқдан қутулиб кетувчи деб ҳисоблаган кишига: “Хожанг ҳузурида мени эслагин”, – деди. Лекин шайтон хожасига Юсуфни эслатишни ёдидан чиқартирди. Натижада, Юсуф яна бир неча йил зиндонда қолиб кетди.

Орадан йиллар ўтиб кунларнинг бирида Миср мамлакатининг подшоҳи: “Мен тушимда еттита озғин сигир еттита семиз сигирни еяётганини ва еттита яшил бошоқ билан бирга яна бошқа еттита қуриган бошоқларни кўрдим. Қани, эй аъёнлар, агар туш таъбирини қиладиган бўлсангиз, кўрган тушим тўғрисида фатво беринглар-чи!” – деди.

Аъёнлар подшоҳга: “Булар аралаш-қуралаш тушлардир. Биз бундай тушларнинг таъбирини билувчилар эмасмиз”, – дедилар.

У икки маҳбуслардан озод бўлгани анча муддат ўтгандан кейин Юсуф ёдига тушди ва: “У тушнинг таъбирини мен айтиб бераман. Бас, мени дарҳол Юсуфнинг ёнига юборинглар”, – деди.

У Юсуфнинг олдига бориб: “Юсуф, эй ростгўй одам! Бизга еттита озғин сигир еттита семиз сигирни еяётганини ва еттита яшил бошоқ билан бирга яна бошқа еттита қуриган бошоқлар тўғрисида кўрилган туш таъбирини айтиб фатво бергин. Шояд, мен одамлар олдига қайтиб боргач буни уларга айтиб берсам, улар ҳам сени ростгўй ва доно эканлигингни ҳамда туш таъбирини билиб олишса”, – деди.

Юсуф унга: “Одатдагидек кетма-кет етти йил экин экасизлар. Кейин ўриб олган ҳосилингизни бузилмаслиги учун ўз бошоғида қолдиринглар, фақат ундан ейдиганингизни озгинасини янчиб олинглар”, – деди.

Ундан кейин етти йил давом этадиган қаттиқ қаҳатчилик даври келади ва мўл-кўлчиликдан сўнг бу очарчилик сиз тўплаган барча ҳосилингизни ютиб юборади. Фақат озгина уруғлик учун асраб қўйган донларингизгина қолади.

Ана ундан кейин шундай бир йил келадики, унда одамлар ёмғирга сероб бўладилар ва турли мевалардан унда шарбат сиқиб оладилар.

Соқий подшоҳнинг ёнига қайтиб, Юсуф тушни қандай таъбир қилганини айтгач подшоҳ: “Уни дарҳол менинг ҳузуримга олиб келинг”, – деди. Қачонки унга подшоҳнинг элчиси келгач Юсуф: “Хожангнинг ёнига қайтиб бориб, олдин ундан қўлларини кесиб олган аёларнинг ҳоли нима бўлганини сўра. Албатта, Роббим уларнинг макрларини билувчидир”, – деди.

Шунда подшоҳ у аёлларни тўплаб: “Юсуфнинг нафсидан шаҳвоний истак талаб қилганингизда нима бўлган, у ҳам сизларга майл кўрсатганмиди”, – деди. Аёллар: “Аллоҳ сақласин! Бизлар ундан бирон ёмонликни сезмадик”, – дедилар. Ҳокимнинг хотини Зулайҳо: “Мана энди ҳақиқат рўёбга чиқди. Мен унинг нафсидан жинсий майллик талаб қилган эдим. У чиндан ҳам ростгўйлардан эди”, – деди.

Элчи қайтиб келиб, бўлиб ўтган гапларни айтиб бергач, Юсуф: “Бу бегуноҳлигимни исботлаш талабини ҳоким йўқлигида унга хиёнат қилмаганимни ва Аллоҳ ҳеч қачон хоинларнинг ҳийласини ўнгламаслигини подшоҳ ҳам билиши учун қилдим”, – деди.

Нафсимни оқламаяпман, чунки ,албатта, нафс агар Роббим раҳм қилмаса, ёмонликка буюрувчидир. Шубҳасиз, Роббим гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.

Буларни эшитган подшоҳ: “Уни дарҳол ёнимга олиб келинг, мен уни ўзимга хос кишилардан қилиб оламан”, – деди. Юсуф келтирилиб подшоҳ у билан гаплашгач: “Сен, албатта, бугундан бошлаб бизнинг ҳузуримизда мартабали ва ишончли кишилардансан”, – деди.

Шундай қилиб, Юсуфни Миср ерида ўзи хоҳлаган жойида яшайдиган имконни бердик. Биз раҳматимизни хоҳлаган кишиларга етказамиз ва яхши иш қилувчиларнинг мукофотини йўққа чиқармаймиз.

Мўл-кўлчиликдан кейин қаҳатчилик йиллари бошланиб кетди. Юсуфнинг акалари егулик истаб Мисрга келдилар. Унинг олдига киришганда Юсуф уларни таниди, лекин акалари уни танимаган эдилар.

Юсуф уларни егулик жиҳозлари билан жиҳозлагач уларга қарата: “Сизлар эндиги сафар ўша бир укангизни ҳам ёнимга олиб келинглар. Кўрмаяпсизми, ахир мен сизларга донларни тўлдириб ўлчаб беряпман ҳамда мен меҳмон қилувчиларнинг жуда яхшисиман”, – деди.

Юсуф тарозибон йигитларига: “Уларнинг, донга алмаштириш учун олиб келган нарсаларини яна юкларининг ичига қайтариб солиб қўйинглар. Шояд, улар уйларига қайтиб борганларида буларни таниб, яна қайтиб келсалар”, – деди.

Акалари оталарининг олдига қайтиб келиб: “Эй отамиз, бундан кейин бизларга егулик тортиб бериш ман қилинди. Биз билан бирга укамиз Биняминни ҳам юборгин, шундагина дон-дун ўлчаб олиб келамиз. Албатта, биз уни турли хатарлардан ҳимоя қилувчимиз”, – дедилар.

Оталари Яъқуб: “Нима, мен уни сизларга илгари унинг акасини ишонганимдек ишонайми?. Зеро, Аллоҳ энг яхши муҳофаза қилувчи ва У раҳмлиларнинг энг раҳмлисидир”, – деди

Қачонки улар олиб келган юкларини очиб кўришгач, алмаштириб келиш учун олиб борган нарсаларини ўзларига қайтарилганини кўриб: “Эй отамиз, мана қара бу нарсаларимиз яна ўзимизга қайтарилибди бундан бошқа яна нима хоҳлаймиз?! Агар укамиз Биняминни бизга қўшиб юборсанг, яна оиламизга егулик келтирамиз. Укамизни ҳам муҳофаза қиламиз ва унинг учун ҳам бир туя юкни кўпроқ оламиз. Ахир биз олиб келган нарса бу озгина ўлчовдир”, – дедилар.

Яъқуб уларга: “Уни менинг олдимга келтиришингиз ҳақида қасам ичиб Аллоҳдан васиқа келтирмагунингизга қадар Биняминни асло сизлар билан бирга юбормайман. Бироқ йўлтўсарларга дуч келиб қуршовда қолишингиз бундан мустасно”, – деди. Юсуфнинг акалари унга васиқаларини келтиришгач, Яъқуб уларга: “Қаранг, бу айтаётган

Яъқуб пайғамбар уларни сафарга кузатаётиб: “Эй ўғилларим, Мисрга бир дарвозадан кирманглар, балки бошқа-бошқа дарвозалардан киринглар. Мен сизларга Аллоҳдан бўладиган бирор-бир ҳукмни қайтара олмайман. Ҳукм фақат Аллоҳнинг измидадир. Мен, фақат Унгагина суяндим бас, барча таваккул қилувчилар ҳам Унинг Ўзигагина суянсинлар”, – деди

Улар оталари буюрган турли дарвозалардан Мисрга кирдилар. Бироқ уларнинг бу тарзда киришлари уларга Аллоҳдан келадиган бирор нарсани қайтарувчи бўлмади. Бу фақат Яъқубнинг кўнглидаги фарзандларига нисбатан меҳридан пайдо бўлган бир эҳтиёж бўлиб, уни қондирган эди, холос. Зотан, у Биз ваҳий орқали берган таълимимиз сабабли чуқур илм эгаси эди. Лекин одамларнинг кўпчилиги буни билмас эдилар.

Улар шаҳарга етиб келиб Юсуфнинг ҳузурига кирганларида, у укаси Биняминни ўзига тортиб: “Мен сенинг аканг Юсуфман, энди акаларинг қилаётган нарсаларидан ғамгин бўлмагин”, – деди.

Юсуф уларни егулик жиҳозлари билан жиҳозлагач укасининг юки орасига сездирмай бир идишни солиб қўйди. Сўнгра жарчи: “Эй карвон эгалари, сизлар ўғридирсизлар”, – деб ҳайқириб жар солди.

Жарчилардан бири: “Подшоҳнинг қадаҳини йўқотдик. Уни топиб келтирган кишига бир туя юк мукофот бор. Мен унга мукофот берилишига кафилман”, – деди.

Улар: “Аллоҳга қасам бўлсинки, бизлар бу ерга бузғунчилик қилиш учун келмаганимизни аниқ биласизлар-ку. Бизлар ўғри эмасмиз”, – дедилар.

Юсуфнинг акалари: “Унинг жазоси бизнинг қоидамизга кўра, ўғирланган нарса кимнинг юки орасидан топилса, бас, унинг ўзига жазо бериб гаровга олинади. Бизлар зулм қилувчи кимсаларни юртимизда мана шундай жазолаймиз”, – дедилар.

Шундан кейин Юсуфнинг хизматкори йўқолган нарсани ахтаришни укаси Биняминнинг идишидан олдин акаларининг идишларидан бошлади. Кейин у қадаҳни укасининг идишидан топиб чиқариб олди. Биз Юсуфга мана шундай ҳийла тадбирини қилдик. Чунки Миср подшоҳининг динида укаси Биняминни ўғрилик қилгани учун қул қилиб ола олмас эди. Фақат Аллоҳнинг истаги билан бу ҳийла сабабли олиб қолар эди. Биз хоҳлаган кишиларнинг даражаларини кўтарамиз. Ҳар бир илм эгасининг устида ундан ҳам билимдонроқ олим бордир.

Акалари буни кўриб: “Агар бу Бинямин ўғрилик қилган бўлса, қилгандир,, чунки олдин унинг акаси ҳам ўғрилик қилган эди”, – дедилар. Шунда Юсуф бу гапни ичига ютиб, уларга билдирмади ва: “Сизлар ёмон мақомдасизлар. Аллоҳ тўқиб чиқараётган гапларингизни жуда яхши билувчидир”, – деди.

Кейин улар: “Эй азиз одам, унинг бир кекса отаси бор. Сен унинг ўрнига бизлардан биримизни олиб қол. Чиндан ҳам биз сени чиройли ишларни қилувчи зотлардан эканингни кўриб турибмиз”, – дедилар.

Юсуф уларга: “Нарсамизни идишидан топиб олган кимсадан бошқани олиб қолишдан Аллоҳ сақласин, у ҳолда биз золим кимсалардан бўлиб қоламиз”, – деди.

Охири ундан ноумид бўлишгач, бир четга чиқиб, ўзаро шивирлашиб маслаҳатлашдилар. Уларнинг катталари: “Отангиз устингизда Аллоҳдан васиқа олиб қолганини ва бундан олдин Юсуф ҳақида ҳам нуқсон қилганингизни билмай қолдингизми?! Бас, то отам менга рухсат бермагунча ёки Аллоҳ мен учун бирор ҳукм қилмагунча мана шу ердан асло қимирламайман. У Зот ҳукм қилувчиларнинг энг яхшисидир”, – деди.

Сизлар энди оталарингиз олдига қайтинглар ва: “Эй отамиз, ўғлинг Бинямин ўғрилик қилди. Бизлар фақат билган нарсамизга гувоҳлик бермоқдамиз. Ахир биз ғайбга тааллуқли бўлган яширин ишларни билувчи эмасмиз”, – деб айтинглар.

Агар бизга ишонмасанг, воқеа содир бўлган пайтда биз унда бўлган шаҳар аҳолисидан ва биз унда келган карвондан сўрагин. Биз ҳақиқатдан ҳам рост айтувчилармиз.

Яъқуб уларга: “Аксинча, сизларга нафсингиз ёмон ишни чиройли қилиб кўрсатибди. Энди менинг ишим чиройли сабр қилмоқдир. Шояд, Аллоҳ уларнинг икковини жамлаб яна бағримга келтирса. Албатта, У ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва ҳикмат эгаси – Ҳаким Зотдир”, – деди.

Яъқуб улардан юз ўгириб: “Эҳ, эсизгина Юсуф!” – деди. Ғам-ғуссадан унинг кўзлари оқариб ожиз бўлиб қолди бас, у дардини ичига ютувчи бўлди.

Отасининг аянчли аҳволини кўрган ўғиллари: “Аллоҳга қасамки, токи ҳолдан тойиб касал бўлгунингча ёки бир йўла ҳалок бўлгунингча Юсуфни эсга олаверасанми?” – дедилар.

Шунда Яъқуб: “Албатта, мен ғам ва ташвишларимни ёлғиз Аллоҳга шикоят қиламан ва мен Аллоҳдан меҳрибонлиги ҳақида сизлар билмайдиган нарсаларни биламан”, – деди.

Эй ўғилларим, боринглар, Юсуф ва унинг укаси Биняминни изланглар ва Аллоҳнинг раҳматидан умидсиз бўлманглар. Зеро, Аллоҳнинг раҳматидан фақат кофир қавмлар ноумид бўлади.

Улар оталаридан бу сўзларни эшитгач, егуликка алмаштириш учун бор бисотларини йиғиштириб, яна Миср томонга жўнаб кетишди. Қачонки Мисрга етиб келиб Юсуфнинг ҳузурига киришгач: “Эй азиз инсон, бизни ва аҳли оилаларимизни қийинчилик тутди. Бизлар бу сафар ёнингга арзимас моллар билан келдик. Бас, бизларга тўлиқ ўлчовда озиқ-овқат бергин ва бизларга хайр-садақа қилгин. Аллоҳ, шак-шубҳасиз, сен каби садақа қилувчи зотларни мукофотлайди”, – дедилар.

Ниҳоят Юсуф акаларини бундай оғир ҳолатда кўргач тоқат қила олмай: “Жоҳил бўлган пайтингизда Юсуф ва унинг укасига нима ишлар қилганингизни биласизларми?” – деди.

Улар даҳшатга тушиб: “Сен ўша Юсуфмисан?” – деб сўрадилар. Юсуф уларга қараб: “Ҳа, мен Юсуфман, бу эса укамдир. Дарҳақиқат, Аллоҳ бизни яна бирлаштириб марҳамат қилди. Албатта, кимда-ким Аллоҳдан қўрқса ва сабр қилса, шубҳасиз, Аллоҳ хайрли иш қилувчиларнинг ажрини йўққа чиқармайди”, – деди.

Улар Юсуфга: “Аллоҳга қасамки, Аллоҳ сени бизлардан устун қилибди. Бизлар эса, ҳақиқатан, хато иш қилганлардан бўлдик”, – дедилар.

Юсуф акаларига: “Бу кун сизларни қилган ишларингиз учун айблаш йўқ. Аллоҳ сизларни мағфират қилади. Шунингдек, У раҳм қилувчиларнинг энг раҳмлисидир”, – деди.

Энди мана бу кўйлагимни олиб Канъон юртига боринг ва қайғудан кўр бўлган отамнинг юзига ташланг, Аллоҳнинг изни билан яна кўра бошлайди. Барча аҳли оилангиз билан яна ҳузуримга келинг.

Карвон Мисрдан йўлга чиқиши билан оталари Яъқуб пайғамбар ёнидагиларга: “Мени ақлдан озган деманглар-у, лекин шубҳасиз, мен ўғлим Юсуфнинг ҳидини сезяпман”, – деди.

Вақтики хушхабарчи келиб, у кўйлакни Яъқубнинг юзига ташлаган эди у кўрадиган бўлиб қолди. Кейин Яъқуб: “Сизларга мен, Аллоҳдан Унинг меҳрибонлиги ҳақида сиз билмайдиган нарсаларни биламан деб айтмаганмидим!” – деди.

Ўғиллари Яъқубга: “Эй отамиз, биз учун Аллоҳдан гуноҳларимизни мағфират қилишини сўрагин. Албатта, бизлар хато қилувчилардан бўлдик”, – дедилар.

Яъқуб уларга: “Албатта, тезда Роббимдан сизларни мағфират қилишини сўрайман. Шубҳасиз, У гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир”, – деди.

Бас, қачонки манзилга етиб Юсуфнинг ҳузуридаги чодирга кирганларида, у ўзини ота-онасининг қучоғига отди ва: “Аллоҳнинг хоҳиши билан Мисрга омонликда киринглар”, – деди.