Madinaда нозил бўлган.
21-жуз,33-сура,73 оятдан иборатРаҳмон ва Раҳим бўлган Аллоҳ номи билан бошлайман.
Эй Пайғамбар, Аллоҳдан қўрқинг. Кофирлар ва мунофиқларга итоат қилманг. Албатта, Аллоҳ ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва ҳикмат эгаси бўлган – Ҳаким Зотдир.
Аллоҳга таваккул қилинг. Аллоҳнинг Ўзи барча нарсага етарли вакилдир.
Булар ростгўйлардан қиёматда содиқликлари ҳақида сўраш учун эди. Аллоҳ қиёматда кофирлар учун аламли азоб тайёрлаб қўйгандир.
Ана ўша жойда мўминлар яна бир бор имтиҳон қилиндилар ва бу даҳшатдан қаттиқ ларзага тушдилар.
Эй иймон келтирганлар, Аллоҳни кўп зикр қилинглар.
Ҳамда эрта-ю кеч Унга тасбеҳ айтинглар.
Эй Пайғамбар, ҳақиқатан, Биз сизни қиёматда барча умматларга гувоҳ бўлувчи, мўминларга жаннат хақида хушхабар берувчи ва кофирларни дўзах азобидан огоҳлантирувчи қилиб юбордик.
Аллоҳнинг изни билан Унинг динига даъват қилувчи ва ҳақ йўлни кўрсатувчи нурли чироқ қилиб ҳам юбордик.
Эй Расулим, Аллоҳ томонидан бериладиган улкан фазл ҳақида мўминларга хушхабар беринг.
Ёнма-ён турсалар ҳам лаънатга дучор бўлган ҳолларида турадилар. Улар қаерда учратилсалар ҳам, ушланадилар ва ўлдириб ташланадилар.
Албатта, Аллоҳ кофирларни лаънатлади ва улар учун мангу ловуллаган дўзахни тайёрлаб қўйди.
Кофирлар на бир дўст ва на бир ёрдамчи топмаган ҳолларида у ерда мангу қоладилар.
Эй Роббимиз, уларга азобни икки баробар қилиб бер ва уларни катта лаънат билан лаънатлагин.
Эй иймон келтирганлар, фақат Аллоҳдан қўрқинглар ва тўғри сўзни гапиринглар.
Роббингиз томонидан сизга ваҳий қилинадиган оятларга эргашинг. Албатта, Аллоҳ сизлар қилаётган ишлардан хабардордир.
Аллоҳ ҳеч бир кишининг ичида икки юрак қилган эмасдир. Шунингдек, сизлар зиҳор қиладиган хотинларингизни ҳам сизларга она қилган эмас ва асранди болаларингизни ҳам ўз болаларингиз қилган эмасдир. Бу, фақатгина сизларнинг оғизларингиздаги сўзингиздир. Аллоҳ эса ҳақиқатни айтади ва Унинг Ўзи тўғри йўлга бошлайди.
Боқиб олган болаларингизни ўз оталари исми билан чақиринглар. Шу Аллоҳ наздида адолатлироқдир. Бас, агар уларнинг оталарини билмасангизлар, у ҳолда улар сизларнинг диний биродарларингиз ва дўстларингиздир. Қилган хатоларингиз туфайли сизларга гуноҳ йўқдир, лекин кўнгилларингиз билан қасд қилинган нарсалар хусусида гуноҳкор бўласизлар. Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.
Пайғамбар, мўминларга ўз жонларидан ҳам қийматлироқдир, унинг аёллари эса уларнинг оналаридир. Аллоҳнинг китобида қариндошлар меросхўрликда бир-бирларига қариндош бўлмаган мўминлардан ва муҳожирлардан кўра ҳақлироқдирлар. Бироқ сизлар диний дўстларингизга мерос беришлик билан яхшилик қилишингиз мумкин. Бу, китобда битиб қўйилган ҳукмдир.
Эй Муҳаммад, Биз пайғамбарлардан ҳамда сиздан, Нуҳдан, Иброҳим, Мусо ва Исо ибн Марямдан ҳам аҳд олганимизни эсланг. Биз улардан қатъий аҳд олганмиз.
Эй иймон келтирганлар, Аллоҳнинг сизга берган неъматини эсланглар. Ўшанда сизларга қарши турли фирқалардан иборат қўшинлар келганда Биз уларнинг устига шамол ва сизлар кўрмаган фаришталардан иборат қўшинларни юборган эдик. Аллоҳ қилаётган барча амалларингизни кўриб турувчи Зотдир.
Ўшанда улар сизларнинг устингиздан ҳам, сизлардан қуйи томондан ҳам бостириб келган эдилар. Ўша пайт кўзлар тиниб, юраклар ҳалқумга тиқилиб қолган ва сизлар Аллоҳ ҳақида турли хил гумонлар қила бошлаган эдингизлар.
Ўшанда мунофиқлар ва дилларида иллат бўлган кимсалар: “Аллоҳ ва Унинг пайғамбари бизларга фақат ёлғон ваъда қилган экан-да”, – деб айта бошладилар.
Ўшанда улардан бир тоифаси: “Эй Ясриб аҳли, сизлар учун бу қадар кучли ёвга қарши туриш имкони йўқдир, бас, ўз орқангизга қайтиб кетинглар”, – деди. Улардан яна бир гуруҳи эса: “Уйларимиз очиқ-сочиқ қолди”, – деб Пайғамбардан рухсат сўрадилар. Ҳолбуки, уларнинг уйлари очиқ-сочиқ эмас эди. Улар фақат жанг майдонидан қочишни хоҳлардилар.
Агар мунофиқларнинг устига Мадинанинг турли томонларидан бостириб кирилса, сўнгра улардан мусулмонларга хиёнат қилиш учун фитна талаб қилинса, аниқки, улар кўп ўйланиб турмасдан хиёнатга розилик берган бўлар эдилар.
Ҳолбуки, улар олдин жангда орқага чекинмасликлари ҳақида Аллоҳ билан аҳдлашган эдилар, Аллоҳга берилган аҳд эса қиёмат кунида масъулиятдир.
Эй Муҳаммад, уларга: “Агар сизлар ўлишдан ё ўлдирилишдан қочсангизлар, бу қочиш сизларга асло фойда бермайди, шундай экан, сизлар бу ўткинчи дунёда фақат жуда кам фойдаланиб қоласизлар”, – деб айтинг.
Эй Расулим яна, уларга: “Агар Аллоҳ сизларга ёмонликни ирода қилса ёки яхшиликни хоҳласа сизларни ким ундан тўса олади”, – деб айтинг. Улар ўзларига Аллоҳдан бошқа дўст ҳам, ёрдамчи ҳам топа олмайдилар.
Аллоҳ сизларнинг орангиздаги жиҳодга тўсқинлик қиладиган ва ўз дўстларига: “Биз томонга келинглар”, – дейдиган кимсаларни аниқ билади. Улар жангга жуда оз келадилар.
Жангга келсалар ҳам сизларга нисбатан бахиллик қилиб келадилар. Бас, агар душман томонидан хавф келса, ўлим талвасасидаги кишига ўхшаб, кўзлари айланиб сиз томонга қараётганларини кўрасиз. Бас, қачонки хавф кетганда яхшилик устида очкўзлик қилиб, ўткир тиллар билан сизларга озор берадилар. Улар чиндан иймон келтирмаган эдилар. Бас, шу сабабли Аллоҳ уларнинг амалларини беҳуда кетказди ва бу иш Аллоҳга осондир.
Мунофиқлар қўрқоқликлари сабабли душман фирқаларни кетмаган деб ўйлайдилар. Агарда у фирқалар қайтиб келиб қолсалар, мунофиқлар кўчманчи бадавийлар орасида бўлиб, сизларнинг мағлубиятингиз ҳақида хабар сўраб туришни истайдилар. Агарда улар орангизда бўлганларида ҳам камдан-кам жанг қилган бўлар эдилар.
Эй мўминлар, сизлар учун – Аллоҳдан ва охират кунидан умидвор бўлган ҳамда Аллоҳни кўп зикр қилган кишилар учун Аллоҳнинг пайғамбари хулқида гўзал намуна бордир.
Мўминлар душман гуруҳларини кўрган пайтларида: “Бу Аллоҳ ва Унинг Пайғамбари бизларга ваъда қилган нарсадир. Аллоҳ ва Унинг Пайғамбари рост айтади”, – дедилар. Бу уларнинг иймон ва итоатларини янада орттирди.
Мўминлар орасида Аллоҳга берган аҳдига содиқ қолган кишилар бордир. Бас, улардан ўз аҳдига вафо қилиб шаҳид бўлгани ва улардан шаҳид бўлишни кутаётгани ҳам бордир. Улар ўз аҳду паймонларини асло ўзгартирганлари йўқ.
Аллоҳ аҳдига содиқ кишиларнинг садоқатлари туфайли мукофотлаши учун, мунофиқларни эса, агар хоҳласа, мунофиқ ҳолларида ўлдириб азобга гирифтор қилиши ёки тавбаларини қабул қилиши учун ушбу синовга дучор қилди. Албатта, Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.
Аллоҳ кофир фирқаларни ғазаблари билан ортларига қайтарди. Улар ҳеч қандай яхшиликка эришмадилар. Аллоҳ мўминларга жанг борасида Ўзи кифоя қилди. Шубҳасиз, Аллоҳ кучли ва қудратли Зотдир.
Аллоҳ душман гуруҳларга ёрдам берган, аҳли китобдан иборат кимсаларни ўз қалъаларидан туширди ва қалбларига қўрқув солди. Энди, сиз улардан бир гуруҳни ўлдирасизлар, бир гуруҳни эса асир оласизлар.
Ҳамда сизларга уларнинг ерларини, юртларини, молларини ва қадамингиз етмаган ерни мерос қилиб берди. Аллоҳ ҳар бир нарсага қодир Зотдир.
Эй Пайғамбар, жуфтларингизга: “Агар сизлар дунё ҳаётини ва унинг зебу зийнатларини истайдиган бўлсангизлар, у ҳолда келинглар, мен сизларни ўша нарсалар билан баҳраманд қилай ва яхшиликча жавоб бериб, қўйиб юборай”, – деб айтинг.
Агар Аллоҳни ва Унинг пайғамбарини ҳамда охират диёрини хоҳлайдиган бўлсангиз, у ҳолда Аллоҳ сизларнинг орангиздан яхши амал қилувчилар учун улкан мукофот тайёрлаб қўйган.
Эй Пайғамбарнинг аёллари, сизлардан ким аниқ гуноҳ ишни қилса, унга бериладиган азоб икки марта кўпайтириб берилади. Бу иш эса Аллоҳга осондир.
Сизлардан ким Аллоҳ ва Унинг Пайғамбарига итоат қилса ҳамда солиҳ амал қилса, Биз мукофотини икки баробар қилиб берамиз ва унинг учун жаннатда гўзал ризқ тайёрлаб қўйганмиз.
Эй Пайғамбарнинг аёллари, агар тақво қилсангизлар, сизлар бошқа аёлларнинг бирортаси каби эмассизлар. Бас, сизлар номаҳрам эркакларга майин сўз қилманглар, акс ҳолда қалбида бузуқлик бўлган кимса таъма қилиб қолади. Сўзни оддий қилиб, тўғри айтинглар.
Бесабаб ташқарига чиқмай уйларингизда қарор топинглар. Кўчага чиққанларингизда эса олдинги жоҳилият давридаги ясанишдек ясанманглар. Намозни мукаммал тўлиқ қилинглар, закотни беринглар ҳамда Аллоҳ ва Унинг пайғамбарига итоат этинглар! Эй Пайғамбарнинг хонадон аҳли, Аллоҳ сизлардан нопокликни кетказишни ва сизларни бутунлай поклашни истайди, , холос.
Уйларингизда Аллоҳнинг тиловат қилинадиган оятлари ва ҳикматни зикр қилинглар. Албатта, Аллоҳ нозик нарсаларни кўра олувчи – Латиф ва барча ишлардан хабардор бўлган – Хобир Зотдир.
Албатта, муслим ва муслималар, мўмин ва мўминалар, итоатли эркаклар ва итоатли аёллар, садоқатли эркаклар ва садоқатли аёллар, сабрли эркаклар ва сабрли аёллар, тавозели эркаклар ва тавозели аёллар, садақа қилувчи эркаклар ва садақа қилувчи аёллар, рўза тутувчи эркаклар ва рўза тутувчи аёллар, авратларини ҳаромдан сақловчи эркаклар ва авратларини ҳаромдан сақловчи аёллар, Аллоҳни кўп зикр қилувчи эркаклар ва Аллоҳни кўп зикр қилувчи аёллар – ана улар учун Аллоҳ мағфират ва улкан мукофот тайёрлаб қўйгандир.
Аллоҳ ва Унинг пайғамбарлари бир ишни ҳукм қилганда – ҳеч бир мўмин ва мўминага уни бажариш ёки бажармаслик ишларида ихтиёр бўлиши мумкин эмас. Кимки Аллоҳ ва Унинг пайғамбарига осийлик қилса, бас, у аниқ залолат билан йўлдан адашибди.
Эй Муҳаммад, Аллоҳ ҳидоят билан неъмат берган ва сиз ҳам қулликдан озод қилиш орқали инъом қилган шахс Зайд ибн Ҳорисага: “Жуфтингни талоқ қилишга шошмай ўзингда сақлагин ва Аллоҳдан қўрққин”, – деб айтганингизни эсланг. Аллоҳ ошкор қилувчи бўлган нарсани ичингизда махфий тутардингиз ва одамларнинг иғвосидан қўрқар эдингиз, ҳолбуки, Аллоҳдан қўрқмоғингиз ҳақлироқ эди. Бас, қачонки, Зайд ундан эҳтиёжини адо этиб талоқ қилгач Биз сизни унга уйлантирдик. Токи мўминларга асранди болалари ўз хотинларидан ҳожатларини адо этишгач уларга уйланишларида танглик бўлмаслиги учун шундай қилдик. Аллоҳнинг амри эса қилинувчидир.
Аллоҳнинг пайғамбарга ҳалол деб фарз қилган нарсада унга танглик бўлмайди. Бу олдинги ўтган пайғамбарлар ҳақидаги Аллоҳнинг йўлидир. Аллоҳнинг амри белгиланган қадар бўлгандир.
Ўтган пайғамбарлар Аллоҳнинг фармонларини бандаларга етказадиган, фақат Ундан қўрқадиган ва Аллоҳдан ўзгадан қўрқмайдиган зотлардир. Аллоҳнинг Ўзи ҳисоб қилувчиликка кифоядир.
Муҳаммад сизларнинг эркакларингиздан бирортасининг отаси эмасдир, балки у Аллоҳнинг элчиси ва пайғамбарларнинг охиргисидир. Аллоҳ барча нарсани билувчи Зотдир.
У сизларни зулматлардан нурга чиқариш учун сизларга марҳамат кўрсатаётган Зотдир. Унинг фаришталари ҳам сизларга мағфират тилайдилар. У мўминларга ўта меҳрибон – Раҳим Зотдир.
У Зотга дуч келадиган кундаги сўрашишлари салом демоқликдир. Аллоҳ улар учун жаннатда улкан мукофот тайёрлаб қўйган.
Кофирлар ва мунофиқларга итоат қилманг ва уларнинг озорларига эътибор берманг ҳамда Аллоҳга таваккул қилинг! Аллоҳнинг Ўзи етарли вакилдир.
Эй мўминлар, қачонки, сизлар мўминаларни никоҳларингизга олсангизлар-у, сўнгра уларга жинсий тегинишдан олдин уларни талоқ қилсангизлар, у ҳолда сизлар учун уларнинг зиммасида санайдиган идда йўқдир. Бас, уларни озгина моддий баҳраманд қилиб, чиройли кузатиш билан қўйиб юборинглар.
Эй Пайғамбар, албатта, Биз сизга маҳрларини берган жуфтларингизни, Аллоҳ сизга жангларда ўлжа қилиб берган қўл остингиздаги чўриларингизни, сиз билан бирга ҳижрат қилган амакингизнинг қизларини ва аммаларингизнинг қизларини, тоғангизнинг қизларини ва холаларингизнинг қизларини яна ҳар қандай мўмина аёлни – агар у ўзини пайғамбарга тортиқ қилса ва пайғамбар уни маҳрсиз ўз ниқоҳига олишни истаса, бу аёлларни сиз учун ҳалол қилдик. Маҳрсиз уйланиш барча мўминлар учун эмас, холис сиз учундир. Биз мўминларга жуфтлари ва қўл остиларидаги чўрилари ҳақида нимани фарз қилганимизни аниқ билганмиз. Бу сизга танглик бўлмаслиги учундир. Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.
Сиз улардан ўзингиз хоҳлаган аёлни нари қўйиб, ўзингиз хоҳлаган аёлни ўзингизга яқин оласиз. Ўзингиз четлатган аёлларингиздан бирортасини ҳамхоналикка истасангиз, сизга ҳеч қандай гуноҳ бўлмайди. Бу уларнинг кўзлари қувонишига, хафа бўлмасликларига ва сиз уларга берган нарсага ҳаммалари рози бўлишларига яқинроқ йўлдир. Аллоҳ сизларнинг қалбларингиздаги нарсани ҳам билади. Аллоҳ ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва ҳикмат эгаси бўлган – Ҳаким Зотдир.
Эй Муҳаммад, сизга бундан бошқа аёллар ҳалол бўлмайди. Гарчи бошқа аёлларнинг ҳусни сизни қизиқтирса ҳам уларни ўз аёлларингизга алмаштириш ҳам ҳалол бўлмайди. Фақат қўлингизда мулк бўлган чўрилар ҳалолдир. Аллоҳ барча нарсанинг устидан кузатиб турувчи Зотдир.
Эй иймон келтирганлар, Пайғамбарнинг уйларига фақат сизларни бирор таомга чақирилсагина рухсат билан киринглар. Ўшанда ҳам унинг пишишига мунтазир бўлмайдиган ҳолда киринглар. Лекин чақирилганингизда киринг ва таомдан сўнг гапга берилиб кетмай, дарҳол тарқалинглар. Чунки бу Пайғамбарга озор беради, у эса сизлардан тортинади. Аллоҳ эса ҳақ гапдан тортинмайди. Агарда сизлар Пайғамбарнинг аёлларидан бирор нарса сўрасангиз, парда ортидан сўранглар. Мана шу сизларнинг қалбларингиз ва уларнинг қалблари учун ҳам энг тоза ишдир. Сизлар учун Аллоҳнинг Пайғамбарига озор бериш ва ундан кейин аёлларига уйланишингиз умуман мумкин эмасдир. Чунки бу иш Аллоҳ наздида улкан гуноҳдир.
Агар сизлар бирор нарсани ошкор қилсангизлар, ҳам беркитсангизлар, ҳам, албатта, Аллоҳ барча нарсани билувчи Зотдир.
Пайғамбарнинг аёллари оталарига, ўғилларига, ака-укаларига, ака-укаларининг ўғилларига, опа-сингилларининг ўғилларига, мўмина аёлларга ва қўл остиларидаги чўриларга очиқ ҳолда кўринишларида уларга гуноҳ йўқдир. Эй пайғамбарнинг аёллари, Аллоҳдан қўрқинглар! Албатта, Аллоҳ барча нарсага гувоҳдир.
Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари Пайғамбарга салавот айтадилар. Эй мўминлар, сизлар ҳам унга салавот ва салом айтинглар.
Албатта, Аллоҳ ва Унинг пайғамбарига озор берадиган кимсаларни Аллоҳ дунёда ҳам, охиратда ҳам лаънатлаган ва улар учун охиратда хор қилувчи азобни тайёрлаб қўйгандир.
Мўмин ва мўминаларга, улар бирор нарса қилмасалар ҳам озор берадиган кимсалар, албатта, ўз устиларига очиқ бўҳтон ва гуноҳни олган бўладилар.
Эй Пайғамбар, жуфтларингизга, қизларингизга ва мўминларнинг хотинларига айтинг, устларига ёпинчиқларини ташлаб олсинлар. Мана шу уларнинг ким эканликлари танилиб, озорланмасликлари учун энг яқин услубдир. Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.
Қасамки, агар мунофиқлар, дилларида иллат бўлган кимсалар ва Мадинада иғво тарқатиб юрувчилар ўз қилмишларидан тийилмасалар, албатта, Биз сизни уларга қарши қўзғатамиз, сўнгра Мадинада сиз билан жуда оз вақт ёнма-ён тура оладилар.
Бу олдин ўтган зотлар хусусидаги Аллоҳнинг йўлидир. Аллоҳнинг йўлини эса асло ўзгартирилган ҳолда топмайсиз.
Одамлар сиздан қиёмат қачон қоим бўлиши ҳақида сўрайдилар. Уларга: “Унинг илми фақат Аллоҳнинг ҳузуридадир”, – деб айтинг. Қаердан биласиз, балки, қиёмат яқинда бўлар.
Юзлари олов ичида айлантириладиган кунда, улар: “Кошки эди, Аллоҳга итоат қилганимизда, пайғамбарга итоат этганимизда”, – дейдилар.
Яна улар: “Эй Роббимиз, дарҳақиқат, бизлар бошлиқларимизга ва катталаримизга итоат қилдик, бас, улар бизларни тўғри йўлдан адаштирдилар, – дедилар.
Эй иймон келтирган кимсалар, сизлар Мусо пайғамбарга озор берган кимсалар каби бўлманглар! Бас, Аллоҳ Мусони улар айтган айблардан оқлади. Мусо Аллоҳ наздида обрўли киши эди.
Шунда Аллоҳ ишларингизни ўнглайди ва гуноҳларингизни мағфират қилади. Кимки Аллоҳга ва Унинг пайғамбарига итоат қилса, бас, у улкан ютуққа эришибди.
Биз бу дин омонатини олдин осмонларга, Ерга ва тоғларга таклиф қилдик, улар уни кўтаришдан бош тортдилар ва ундан қўрқдилар. Лекин инсон уни ўз зиммасига олди. Дарҳақиқат, у ўзига зулм қилувчи ва жоҳилдир.
Аллоҳ мунофиқ эркак ва мунофиқа аёлларни, мушрик ва мушрикаларни жазолаш учун ҳамда мўмин ва мўминаларнинг тавбаларини қабул қилиш учун Одам болаларига бу омонатни юклади. Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.
