Ўз бандаси Муҳаммадгамўъжизаларимизданкўрсатишучунтунда, Маккадаги Масжидул-Ҳаромдан Биз атрофинибаракатлиқилибқўйган Қуддусдаги Масжидул-АқсогасайрқилдирганЗот барча айбу нуқсонлардан покдир. Албатта, У эшитувчи ва кўрувчидир.
Биз Мусога Таврот КитобинибердикваунибаниИсроил авлодлари учунҳидоятқилиббериб, уларга: “Менданўзганивакилқилиболманглар!” – дедик.
عَبْدًا
Эй Нуҳбилан бирга кемада кўтарганларимизнингзурриётлари! Албатта, у Нуҳ кўп шукрқилувчибандаэди.
عُلُوًّا
Шунингдек, Биз баниИсроил авлодигакитобда: “Сизлар, албатта, Шом заминидаиккимартабузғунчиликқиласизларвакаттатуғёнгакетасизлар”, – деббилдирдик.
لَنَآ
Бас, қачонки, ўшаикки бузғунчиликданбиринчисинингваъда вақти келганида, сизларнинг устингизга жазолаш учун шиддатлиқувватгаэгабўлганбандаларимизниюбордик. Уларҳовлиларниоралабкездилар. Бу қилинишикерак бўлган ваъдаэди.
وَبَنينَ
Сўнгра тавба қилганингиздан кейин сизларни вайрон қилган у кимсаларнингустидансизларгаяна ғалабани қайтардиквасизларнимол-дунёвафарзандларбиланмададбериб, саноғингизникўпроққилибқўйдик.
وَعْدُ
Агар шундан кейин яхшиликларқилсангиз, ўзингизучуняхшиликқилганбўласизлар, агар ёмонликқилсангиз, ўзингизучун ёмонлик қилган бўласиз. Бас, кейинги бузғунчиликнинг вақтикелганида, улар яна юзларингизниқорақилишлари, аввалгисафарунгакирганларикабиМасжид ул-Ақсогакириб, ҳолингизни танг қилишлари ўзлари эгаллаболган барча ерларнивайронқилишлариучун яна душманларингизни сизларнинг устингизга юборамиз.
Агар тавба қилсангиз, шояд, Роббингизсизларгараҳмқилса. Агар яна бузғунчиликка қайтсангиз, Биз ҳам яна сизларни яксон қилишга қайтамиз. Жаҳаннамни эса кофирларучунзиндонқилибқўйганмиз.
وَيُبَشِّرُ
Шубҳасиз, мана буҚуръонэнгтўғрийўлгаҳидоятқиладиваяхши амалларниқиладиганмўминларгаулканмукофотборлиги ҳақида хушхабарберади.
اَليمًا
Шунингдек, охиратгаишонмайдиганкимсаларучун эса қиёматда аламлиазобтайёрлабқўйганмиз.
عَجُولًا
Инсон Аллоҳдан яхшиликни сўраб дуоқилганидек, баъзан шошқалоқлик қилиб ёмонликҳам тилаб дуоқилибқўяди. Инсон мана шундай шошқалоқбўлган.
وَجَعَلْنَآ
Биз кечавакундузни қудратимизни кўрсатиб турадиган икки ибратли белгиқилибқўйдик. Сўнгракечанингаломати бўлган зулматниўчириб, унинг ўрнига Роббингизданфазлисташларингизучунҳамдайилларнингсаноғиниваҳисобинибилишингизучункундузаломати бўлган ёруғликникўрсатувчиқилдик. Ҳамдабарчанарсани Қуръонда батафсилбаёнқилибқўйдик.
يَوْمَ
Биз ҳарбиринсоннинг қилган амалини ажралмас қилиб бўйнигабоғлабқўйганмиз. Унгақиёматкунидауниочилганҳолдаучратадиган номаи аъмол китобиничиқарибберамиз.
فَاِنَّمَا
Кимҳидоят йўлигаюрса, бас, ўзи фойдасиучунюради. Кимзалолатгакетса, ўз зараригазалолатгакетганбўлади. Гуноҳ юкиникўтарувчи ҳеч ким бошқасининг гуноҳ юкиникўтармайди. Бизтоки бир пайғамбарюбормагунимизча, бирор қавмни азобловчибўлмадик.
فيهَا
Биз қачонки, бирор-биршаҳарниҳалокқилишниистасак, унингмаишатпарастларини юборган пайғамбарларимизга итоат қилишга буюрамиз. Ана шунданкейин улар уерда итоат қилмай бузғунчиликқиладилар. Бас, уларга азоб тушиши ҳақидаги сўзимиз муқаррарбўлади. Кейину шаҳар аҳолисинияксонқилибвайронагаайлантирамиз.
Бу дунёда уларнинг айримлариниайримларидан ризқ ва мартабада қандайустунқилганимизникўринг. Албатта, охиратдаражасиулуғроқваафзаллигикаттароқдир.
مَخْذُولًا
Аллоҳбилан бирга бошқаилоҳни шерик қилманг. Аксҳолда, мазамматгаучраб, чорасизўтирибқоласиз.
اِمَّا
Роббингиз, фақатЎзигагинаибодатқилишларингизниваота-онагаяхшилик қилишниамрқилди. Эй инсон, агар уларнингбирлариёкиҳариккисиёнингдакексаликёшигаетсалар, уларга “уф” демагинвауларнижеркимагин. Уларга доимо чиройли бир сўзайтгин.
ارْحَمْهُمَا
Уикковларигамеҳрибонликбиланхокисорликқанотингнипастлатиб очгин. Ҳамда дуонгда: “ЭйРоббим, улар менигўдакликчоғимда шафқат билан тарбияқилганларидек, Сен ҳам уларгамарҳаматқилгин”, – дебайт.
كَانَ
Эй инсонлар, Роббингизичингиздаги барча нарсанижудаяхшибилувчидир. Агар сизлар тавба қилиб солиҳлардан бўлсангиз, албатта, Утавбақилувчиларникечирувчи Зотдир.
تَبْذيرًا
Қариндошга, мискингавайўловчига хайру садақа қилиб ҳақилариниберингва неъматларимни бекорга совурибисрофгарчиликқилманг.
لِرَبِّه
Чунки исрофгарлар, шубҳасиз, шайтонларнингбиродарларидир. Шайтон эса Роббисигаўтаношукрбўлганэди.
Эй Расулим, агар ўзингиз муҳтож бўлган ҳолда Роббингиздан ёрдам ёки марҳаматумидқилаётганингизучунулардан вақтинчалик юзўгирибтурганбўлсангиз, уҳолдауларгаюмшоқсўзайтинг.
فَتَقْعُدَ
Бахиллик қилиб қўлингизнибўйнингизгабоғлабҳамолманг. Исрофгарчилик қилиш билан унибутунлайочибҳамюборманг. Аксҳолда, бундай феълдан маломатваҳасрат ичидаўтирибқоласиз.
اِنَّهُ
Албатта, Роббингиз Ўзи хоҳлаганкишиларнингризқиникенгқилибқўядива хоҳлаганини торқилибқўяди. Албатта, Убандаларининг барча ишларидан хабардор бўлган – Хобир ва қилаётган ишларини кўриб турувчи – Басир Зотдир.
Аллоҳ ўлдиришни ҳаромқилганжонниўлдирманг, бу фақатҳақ шаръий сабаб туфайлимумкин. Кимкизулмқилиниб ноҳақ ўлдирилса, Биз унингэгасиучун қасос олишга ҳақбердик. Лекин у қотилни ўлдиришдаҳадданошмасин. Зеро, уёрдамберилувчишахсдир.
حَتّٰى
Токиетукликчоғигаетмагунча, етимнингмолигаяқинлашманг. Лекин у яхшилик нияти билан чиройлитарздабўлса,етимнинг молидан фойдаланиб туриш мумкин. Аҳдгавафоқилинглар, чункиаҳд қиёмат куни сўраладиганишдир.
Эй инсон, уҳақида аниқ билимга эга бўлмаган нарсаларга эргашма. Чункиқулоқ, кўз, кўнгил – буларнингбарчасиу қилинган ишлар тўғрисидажавобгардир.
الْجِبَالَ
Эй инсон, Ерюзидакибрланибюрма. Чункисен куч қувватинг билан аслоернитешаолмайсанваузунликдатоғларга ҳам етаолмайсан.
Эй Расулим, бу оятларРоббингизнингсизгаваҳийқилганҳикматларидан бир қисмидир. Аллоҳгабошқабир сохта илоҳни шерик қилманг. Аксҳолда, маломатланганва Аллоҳнинг раҳматидан маҳрумбўлганҳолдажаҳаннамгаташланасиз.
لَتَقُولُونَ
Эй мушриклар, нима Роббингизўғилларнисизларгахосқилиб бериб, фаришталарни эса Ўзига қизқилиболдими? Албатта, сизлароғиргапниайтмоқдасиз.
اِذًا
Эй Муҳаммад, уларга: “Агарда мушриклар айтганларидекУбилан бирга бошқа илоҳлар ҳам бўлганидаэди, уҳолда улар Аршгаэга бўлишга йўлизлаганбўларэдилар”, – дебайтинг.
وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ
Етти қават осмонваЕрҳамдаулардагиборжонзотУнгатасбеҳайтади. Борлиқда Унингҳамдибиланпоклабтасбеҳайтмаганбирнарсайўқ. Лекин сиз уларнинг тасбеҳларинифаҳмламайсиз. Албатта, У бандаларига марҳаматли бўлган – Ҳалим ва гуноҳларни кечирувчи – Ғофур Зотдир.
لَا يُؤْمِنُونَ
Эй Муҳаммад, қачонкиҚуръонниқироатқилганингизда, сизваохиратгаишонмайдиганларнингўртасигакўринмас маънавий пардатортибқўямиз.
ذَكَرْتَ
Шунингдек, Қуръонни англайолмасинлар, – дебуларнингқалбларигатўсиқларва эшитмасликлари учун қулоқларигаоғирликқилибқўямиз. Сиз қачонҚуръондаёлғизРоббингизнизикрқилсангиз, мушриклар орқаларигабурилиб, қочиб кетадилар.
اِلَيْكَ
Биз улар сизнинг қироатингизга қулоқтутаётганпайтларидаунганимасабабданқулоқтутаётганларинивазолимларўзаропичирлашиб: “Чинданҳам сиз сеҳрланганваақлданозганкишигаэргашмоқдасиз”, – дебайтаётганларинижудаяхшибилувчимиз.
سَبيلًا
Эй Муҳаммад, уларсиз ҳақингиздақандайдир бўлмағур мисолларкелтирганлариникўринг. Бас, улар ҳақ йўлдан адашдилар, энди тўғри йўлнитопаолмайдилар.
Ёки бўлмаса, қайта тирилиши имконсиз, – деб ўзкўнглингизчакаттакўринадиганбирормахлуқ бўлинг, барибир Аллоҳ сизларни тирилтиради. Ҳали улар: “Бизларниким яна ҳаётга қайтаради?” – дебсўрайдилар. Эй Расулим, уларга: “СизларниилкборяратганЗот”, – дебжавобберинг. Улар яна сизгабошлариничайқаб: “У кун қачон бўлади?” – дейдилар. Уларга: “Шояд,у кун яқиндабўлса”, – дебайтинг.
قَليلًا
Аллоҳ сизларни маҳшарга чақирадиганкунда Унга ҳамд айтиш биланжавобберасизларва дунёда жуда оз муддат қолганингизниўйлабқоласизлар.
الشَّيْطَانَ
Эй Расулим, бандаларимгаайтингки, улар ўзаро суҳбатларда доимо энгчиройли сўзлардан сўзласинлар. Чункишайтон уларнинг ораларинибузибтуради. Дарҳақиқат, шайтонинсонгааниқдушмандир.
يُعَذِّبْكُمْ
Эй инсонлар, Роббингизсизларни жуда яхшибилувчидир. Хоҳласа, сизларгараҳмқилади, хоҳласа, сизларгаазобберади. Эй Муҳаммад, Биз сизниуларнингустигақўриқчиқилибюборганэмасмиз.
بَعْضَ
РоббингизосмонларваЕрдагиборжонзотнияхшибилувчидир. Ҳақиқатан, Биз баъзипайғамбарларнибаъзилариданафзалқилдикваДовудгаЗабур китобинибердик.
الضُّرِّ
Эй Муҳаммад, мушриклардан: “Унданўзгани илоҳ дебўйлаган маъбудаларингизгаилтижоқилибкўрингларчи, улар сизларданбирорзарарникетказаолармикинларёки уни бошқа томонга буриб юбора олармикинлар?!” – дебсўранг.
اَقْرَبُ
Аслида, улар худо деб илтижоқилаётганкимсаларнингўзлариҳамқайбирлариРоббиларининг ризосигаяқинроқ экан, – деб йўлизлайдилар. Унинграҳматиданумидқиладилар, азобидан эса қўрқадилар. Дарҳақиқат, Роббингизнингазобиқўрқинчлидир.
مُعَذِّبُوهَا
Ер юзидаги бирорқишлоқ ёки шаҳар аҳли йўқки, Бизуларниқиёматкуни келишиданолдинҳалокэтувчибўлмасакёкиуларниқаттиқазоббиланазобловчибўлмасак. Буларнинг тақдири китобдабитилгандир.
Кофир ва мушриклар сўраган мўъжизаларниюборишимиздан Бизни фақатаввалги умматлару мўъжизаларниёлғонгачиқарганлариучунманқилди. Самудқабиласигаочиқ мўъжиза сифатида туяникелтирганимиздаунгазулмқилдилар. Бизмўъжизаларнифақат одамларни ҳалокатдан қўрқитишучунюборамиз.
وَمَا جَعَلْنَا
Эй Муҳаммад, сизга: “Роббингиз барча одамларниқамраболган”, – дебайтганимизниэсланг. БизсизгакўрсатгантушниваҚуръондалаънатланган заққум номли дарахтниодамларучунфақатсиновқилдик. Биз мушрикларни шу каби хабарлар билан қўрқитамиз, лекинбу уларнинг туғёнларини янада кўпорттиради.
Менинг солиҳ бандаларимустидан эса сенучун ҳеч қандай ҳукмронликйўқдир. Роббинг Ўзи вакилликкакифоядир.
مِنْ فَضْلِه
Эй инсонлар, Роббингиз Ўз фазлидан ризқ излашларингизучунсизларгаденгиздакемаларниюргизибқўйганЗотдир. Албатта, Усизларгамеҳрибондир.
Денгиздасизларга бирор мусибатетса, илтижоқиладиган маъбудаларингизйўқбўлибқолади, фақат Унинг Ўзиқолади. Сизларганажотбериб, яна қуруқликка омон чиқариб қўйгач эса Ундан юзўгирасиз. Ҳақиқатан, инсонношукрдир.
عَلَيْكُمْ
Ёки сизларниқуруқликнингбиртомонига ер юттирибюборишёхудустингиздантошёғдириш хавфиданхотиржаммисизлар?! Аллоҳ шундай бало юборадики, ўзингизгаҳимоячитополмайсиз.
عَلَيْكُمْ
Ёки Аллоҳ сизларни янабирмарта денгизга қайтариб, устингизгақаттиқшамолюборишидан ҳамда куфркелтирганингизучунғарққилибюбориш хавфиданхотиржаммисизлар?! Шундай офат келадики, Бизгақаршиунданўчолибберувчи бирортанитопаолмайсизлар.
وَرَزَقْنَاهُمْ
Дарҳақиқат, Биз Одамболаларинимукаррамқилдиквауларниқуруқликваденгизда улов ва кемаларга миндирибқўйдикҳамда уларга покнарсаларданризқбердиквауларни Ўзимиз яратганкўп махлуқотларданафзалқилибқўйдик.
كِتَابَهُ
Биз қиёмат кунида барчаодамларниўзраҳнамоларибиланчақирамиз. Бас, кимгаки номаи аъмоли бўлган китобиўнгқўлиданберилса, айнанўшалар ўзларига заррачазулмқилинмаганҳолда севиниб китоблариниўқийдилар.
Туннингбирқисмида уйғониб таҳажжудгатуринг. Бу сизга хос бўлган нафл ибодатидир. Шоядки, Роббингизсизни қиёмат кунида шафоат қиладиган мақтовлимақомдатирилтирса.
صِدْقٍ
Яна дуо қилиб: “ЭйРоббим, мени қабрдаги кирадиганжойимга гуноҳларим кечирилган ҳолда содиқликбиланкиритгинва қайта чиқадиганжойимдан ҳам содиқликбиланчиқаргин. МенгаЎзҳузурингданёрдамберувчиқувват ато қил”, – дебайт.
كَانَ
Эй Расулим: “Ҳақ бўлган Ислом дини келдиваботил бўлган куфр йўқ бўлиб кетди. Чункиботилйўқбўлувчи нарсадир”, – дебайтинг.
وَلَا يَزيدُ
Биз Қуръонданмўминларучуншифовараҳмат манбаи бўлган оятларнинозилқиламиз. Лекин бу оятлар золимларгафақатзиённиорттиради.
مَسَّهُ
Агар Биз инсонганеъматларимизни атоқилсак, у шукр қилишдан юзўгириб, четгабурилибкетади. Қачонунга бирор ёмонликетса, дарров ноумидбўлибқолади.
هُوَ
Эй Расулим, уларга: “Ҳарким ўз ҳолигакўраамалқилади. Роббингиз эса кимэнгтўғрийўлдаэканинияхшибилувчидир”, – дебайтинг.
مِنَ الْعِلْمِ
Эй Муҳаммад, сизданруҳҳақидасўрайдилар. Уларга: “РуҳфақатгинаРоббимнингишидандир. Сизларга эса у ҳақида озилмберилгандир”, – дебайтинг.
لَا تَجِدُ
Қасамбўлсинки, агар хоҳласак, албатта, сизгаваҳийқилганларимизникетказамиз, сўнграўзингизга уни қайтариб олиш учун Бизгақаршибирорвакилтопаолмассиз.
ФақатРоббингизнингмарҳаматибилангина у қалбингизда боқийдир. Ҳақиқатан, сизгаУнингфазликаттадир.
هٰذَا
Эй Расулим, уларга: “Қасамбўлсинки, агар инсониятважинлар олами ушбуҚуръоннингўхшашиникелтиришучунбирлашиб, агарда бир-бирларигаёрдамчибўлсалар ҳам унингўхшашиникелтираолмайдилар”, – дебайтинг.
النَّاسِ
Шубҳасиз, Биз ушбуҚуръондаодамларучун ибратли бўлган ҳарбирмасалданбаёнқилдик. Лекинодамларнингкўпчилигифақатинкорнитанладилар.
يَنْبُوعًا
Ҳақни инкор қилувчилар: “Токибизларучун мана шу ерданбирбулоқчиқариббермагунингча, аслосенгаиймонкелтирмаймиз”, – дедилар.
الْاَنْهَارَ
Ёкисенингхурмозор, узумзорбоғингбўлиб, унинг ўртасиданёрибанҳорларчиқармагунингча ҳам, ишонмаймиз.
اَوْ
Ёки бўлмаса ўзинг даъвоқилганингдек, устимизгаосмоннипарча-парчақилибтуширмагунингча, ёхудАллоҳнивафаришталарниолдимизгакелтирибқўймагунингча сенга иймон келтирмаймиз.
Одамларгаҳидояткелганпайтдаиймонкелтиришидантўсганнарса – бууларнинг: “Аллоҳ фаришталарни эмас, балки одамзотнипайғамбарқилибюборибдими?!” – дейишлариэди.
لَنَزَّلْنَا
Эй Муҳаммад, уларга: “Агар Ерда одамлар эмас фаришталар маскан тутиб бемалолюрганларидаэди, албатта, уларгаосмонданпайғамбар қилиб фариштанитуширганбўларэдик”, – дебайтинг.
كَانَ
Яна уларга: “МенбилансизларнингўртамиздаАллоҳнинг ўзи етарлигувоҳдир. Албатта, У барча ишлардан хабардор бўлган – Хобир ва бўлаётган ишларни кўриб турувчи – Басир Зотдир.
Аллоҳкимниҳидоятқилса, бас, ўшаҳидояттопувчидир. Кимни йўлдан адаштирса, бас, уларучунУнданўзгадўстларнитопаолмайсиз. Уларни қиёматкунидаюзтубанҳолларидакўр, соқоввакарқилибтирилтирамиз. Уларнинг бораржойларижаҳаннамдир. Агар қачон унинг олови сўнадиганбўлса, яна уларгаловуллаганоловникўпайтираверамиз.
كُنَّا
Бу кўргиликларБизнингоятларимизгакуфркелтирганларҳамда: “Чириган суяква титилган тупроққаайланганвақтимизда, янгитданяралиб, қайтатирилувчимизми?!” – деганларнингжазосидир.
قَادِرٌ
Ахир, уларосмонларваЕрнияратганАллоҳ уларнинг мислини ҳам яратишгақодирэканиникўрабилмайдиларми?! Аллоҳ уларучун, шубҳабўлмаганбирмуддатнибелгилабқўйган. Бас, лекин золимларкуфрданбошқасинитанламадилар.
اِذًا
Эй Муҳаммад, мушрикларга: “Агар сизларРоббимнинграҳматхазиналаригаэгабўлсангизлар, ўшандаҳам бахиллик билан ишлатишданқўрқиб, қаттиқ ушлабқолардингиз. Чунки инсон зоти шундай хасисбўлади”, – дебайтинг.
بَنيٓ اِسْرَآءيلَ
Биз Мусо пайғамбаргатўққиз хил аниқмўъжизаларнибердик. Кейин Мусо фиръавн олдига келганпайтида, унга: “БаниИсроил авлодларини ўз юртлари бўлган Шом диёрига қўйиб юборишини ундан сўрагин”, – деб амр қилдик. Шунда фиръавнунга: “ЭйМусо, ҳақиқатан, менсенисеҳрланган, дебўйламоқдаман”, – деди.
السَّمٰوَاتِ
Мусо унга: “Эй фиръавн, сен манабу мўъжизаларнифақатосмонларваЕрнингРоббисидалиллар қилиб туширганинианиқбиласан. Эй фиръавн, албатта, мен сениҳалокқилинувчи, дебўйлайман”, – деди.
جَآءَ
УнданкейинбаниИсроил авлодларига: “Ҳозирча мана шу ернимаскантутинглар. Энди қачонкиваъдақилинганохираткелганида, сизларнинг барчангизни бир орага тўплабкелтирамиз”, – дедик.
Бизбу Қуръонниҳақ ҳикмат биланнозилқилдиква у ҳақбиланнозилбўлди. Эй Муҳаммад, Биз сизни мўминларга фақатгинахушхабарберувчива кофирларни жаҳаннам азобидан огоҳлантирувчиқилибюбордик.