إِلَّا масдар-ўзаги оятлари (таржима)

﷽

وَمِزَاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ1448 йил 8 сафар|2026 йил 22 июл, чоршанба

МАСДАР-ЎЗАК ОЯТЛАРИ

Сиз қидирган إِلَّا масдар-ўзагидан ҳосил бўлган 663 та оят мавжуд.

boshqasini, boshqa, tashqari, boshqasiga, tashqarida, faqat, boshqasi, boshqa (bir shaklda), faqat (qildik), boshqasining

Қуйида ўша оятлар арабча матни ва ўзбекча таржимаси билан келтирилган.

221

وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ وَيَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ

Аллоҳнинг изнисиз ҳеч бир жон эгаси иймон келтира олмайди. Аллоҳ азобни ақл юритмайдиган кимсаларга дучор қилади.

222

فَهَلْ يَنْتَظِرُونَ إِلَّا مِثْلَ أَيَّامِ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْ ۚ قُلْ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ

Улар фақат ўзларидан олдинги кофир ҳолда ўтган кимсаларнинг кунларига ўхшаш бир кунни кутиб турибдилар, холос. Эй Расулим, уларга: “Бас, кутиб тураверинглар, мен ҳам сизлар билан бирга кутиб турувчиларданман”, – деб айтинг.

223

وَإِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ ۖ وَإِنْ يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلَا رَادَّ لِفَضْلِهِ ۚ يُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ ۚ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

Агар Аллоҳ сизга бирор зарар етказса, бас, Ўзидан бошқа уни кетказа оладиган куч йўқдир. Агар сизга бирор яхшилик етказишни истаса, Унинг фазлини қайтарувчи ҳеч қандай куч ҳам йўқдир. Аллоҳ Ўзи хоҳлаган бандаларига яхшиликни етказади. У гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.

224

أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ ۚ إِنَّنِي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ

Унинг баёни “Асло Аллоҳдан Ўзгага сиғинманглар!” – деган хитобидан иборатдир. Албатта, мен Муҳаммад Унинг номидан сизлар учун огоҳлантирувчи ва хушхабар берувчиман.

225

وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا وَيَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا ۚ كُلٌّ فِي كِتَابٍ مُبِينٍ

Ерда ўрмалаб юрувчи нарса борки, барчасининг ризқи Аллоҳнинг зиммасида. У ҳар бир жонзотнинг доимий ва вақтинчалик жойлашган маконларини, қўнадиган ва хавфсиз бўлган жойини билади. Буларнинг ҳаммаси баён қилинган китоб бўлмиш Лавҳ ул-Маҳфузда ёзилган.

226

وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ۗ وَلَئِنْ قُلْتَ إِنَّكُمْ مَبْعُوثُونَ مِنْ بَعْدِ الْمَوْتِ لَيَقُولَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَٰذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ

У Зот осмонлар ва Ерни олти кунда яратди. Бутун коинот яратилишидан олдин Унинг Арши сув устида эди. Аллоҳ буларни сизларнинг қайсиларингиз амал қилишда яхшироқ экан деб, синаш учун қилди. Агар уларга: “Ўлимдан кейин сизлар, албатта, қайта тирилувчисизлар”, – десангиз, куфр келтирган кимсалар: “Бу фақат очиқ-ойдин сеҳрдир”, – дейдилар.

227

إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَٰئِكَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ كَبِيرٌ

Лекин оғир кунларда сабр қилган ва яхши амалларни, қиладиган зотлар борки, ана улар учун мағфират ва улкан мукофот бордир.

228

فَإِلَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّمَا أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللَّهِ وَأَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

Бас, агар чақирганларингиз сизларга жавоб қилмасалар, унда билингки, албатта, нозил қилинган Қуръон Аллоҳнинг илми билан ваҳий қилингандир. Ҳамда Ундан ўзга илоҳ йўқдир. Бас, энди сизлар мусулмонлардан бўласизларми?!

229

أُولَٰئِكَ الَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ إِلَّا النَّارُ ۖ وَحَبِطَ مَا صَنَعُوا فِيهَا وَبَاطِلٌ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Ана ундай кимсалар учун охиратда дўзах ўтидан бошқа ҳеч қандай насиба йўқ. Уларнинг бу дунёда қилган барча яхшиликлари беҳуда кетади ва қилиб ўтган амаллари беҳудадир.

230

أَنْ لَا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ ۖ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ أَلِيمٍ

Ҳамда “Аллоҳдан ўзгага ибодат қилманг! Акс ҳолда, мен устингизга аламли азоб кунининг келишидан қўрқаман”, – деб айтди.

231

فَقَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ مَا نَرَاكَ إِلَّا بَشَرًا مِثْلَنَا وَمَا نَرَاكَ اتَّبَعَكَ إِلَّا الَّذِينَ هُمْ أَرَاذِلُنَا بَادِيَ الرَّأْيِ وَمَا نَرَىٰ لَكُمْ عَلَيْنَا مِنْ فَضْلٍ بَلْ نَظُنُّكُمْ كَاذِبِينَ

Шунда қавми орасидаги куфр келтирган зодагонлари: “Сени биз худди ўзимиздек оддий инсон деб биламиз ва сенга фақат қуйи табақадаги одамларимиз ўйламай бир кўришда эргашганини ҳам кўряпмиз. Сизларни биздан афзал жойингизни кўрмаяпмиз. Аксинча, сизларни ёлғончи деб ўйлаяпмиз”, – дедилар.

232

233

وَيَا قَوْمِ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مَالًا ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى اللَّهِ ۚ وَمَا أَنَا بِطَارِدِ الَّذِينَ آمَنُوا ۚ إِنَّهُمْ مُلَاقُو رَبِّهِمْ وَلَٰكِنِّي أَرَاكُمْ قَوْمًا تَجْهَلُونَ

Эй қавмим, сизлардан бу пайғамбарлик даъвати учун мол-дунё сўрамайман. Менинг мукофотим фақат Аллоҳнинг зиммасидадир. Мен сизнинг талабингиз билан Аллоҳга иймон келтирганларни ёнимдан қувиб ҳайдовчи эмасман. Шубҳасиз, улар Роббилари билан юзма-юз бўлувчилардир. Лекин сизларни жоҳиллик қилаётган қавм эканингизни кўриб турибман.

234

وَأُوحِيَ إِلَىٰ نُوحٍ أَنَّهُ لَنْ يُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلَّا مَنْ قَدْ آمَنَ فَلَا تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ

Нуҳ пайғамбарга: “Қавмингдан шу пайтгача иймон келтирганларидан бошқа энди ҳеч ким асло иймон келтирмайди. Шундай экан, уларнинг қилаётган ишлари туфайли ташвиш чекма”, – деб ваҳий қилинди.

235

حَتَّىٰ إِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ قُلْنَا احْمِلْ فِيهَا مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ وَمَنْ آمَنَ ۚ وَمَا آمَنَ مَعَهُ إِلَّا قَلِيلٌ

Ниҳоят, азоб ҳақидаги амримиз келиб, тандир фаввора отиб қизиди. Биз Нуҳга: “Ҳар бир жонивордан бир жуфтдан ва ғарқ бўлиши ҳақидаги амримиз кечганлардан ташқари аҳли оиланг ҳамда иймон келтирганларни кемага юклаб чиқар”, – дедик. Ваҳоланки, у билан бирга иймон келтирганлар озчилик эди.

236

237

قَالَ سَآوِي إِلَىٰ جَبَلٍ يَعْصِمُنِي مِنَ الْمَاءِ ۚ قَالَ لَا عَاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِلَّا مَنْ رَحِمَ ۚ وَحَالَ بَيْنَهُمَا الْمَوْجُ فَكَانَ مِنَ الْمُغْرَقِينَ

Ўғли отасига: “Мени сувдан сақлаб қоладиган бирор тоққа чиқиб паноҳ топаман”, – деди. Шунда Нуҳ: “Бугун Унинг Ўзи раҳм қилганидан бошқа Аллоҳнинг амридан сақлаб қолувчи ҳеч қандай куч йўқдир”, – деди. Шу пайт иккисининг ўртасига тўлқин кириб тўсди ва ўғли ғарқ қилинганлардан бўлди.

238

قَالَ رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْأَلَكَ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ ۖ وَإِلَّا تَغْفِرْ لِي وَتَرْحَمْنِي أَكُنْ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Нуҳ Роббисига: “Эй Роббим, мен Сендан ўзимда у ҳақда илм бўлмаган нарсаларни сўрашимдан паноҳ тилайман. Агар мени мағфират қилмасанг ва менга раҳм қилмасанг, албатта, зиён кўрувчилардан бўлиб қоламан”, – деди.

239

وَإِلَىٰ عَادٍ أَخَاهُمْ هُودًا ۚ قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَٰهٍ غَيْرُهُ ۖ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا مُفْتَرُونَ

Кейин Од қабиласига биродарлари Ҳудни пайғамбар қилиб юбордик. Ҳуд пайғамбар: “Эй қавмим, фақат Аллоҳга ибодат қилинглар. Сизларга Ундан бошқа илоҳ йўқ. Сизлар фақат турли илоҳларни ўзингиз тўқиб олувчиларсиз”, – деди.

240

يَا قَوْمِ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى الَّذِي فَطَرَنِي ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Эй қавмим, пайғамбарлик вазифам учун унга сизлардан бирор-бир ҳақ сўрамайман. Менинг ажру мукофотим фақат мени йўқдан бор қилиб яратган Зот зиммасидадир. Ахир ақл ишлатмайсизми?!