ه م م

Инсонни томчилаб-томчилаб эритувчи қайғу маъносини англатувчи هَمُّ сўзи қуйидаги иборада ишлатилган: هَمَمْتُ الشَّحْمَ فَانْهَمَّ Ёғни эритдим, у эса эриди. هَمّ эса — инсоннинг ичида қайғу пайдо қиладиган нарсадир. Асл маъно ҳам шудир. Шунинг учун шоир шундай дейди:
وَهَمُّكَ مَا لَمْ تُمْضِهِ لَكَ مُنْصِبُ -462
462- Ғаминг, уни бартараф этмагунингча сени ҳолдан тойдиради.
Аллоҳ буюради: إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ Бир гуруҳ сизга қўл узатишга (тажовуз қилишга) уринган пайтда, У (Аллоҳ) уларнинг қўлларини сиздан қайтарган эди (5/Моида 11); وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَهَمَّ بِهَا У аёл унга ҳақиқатан мойил бўлган эди, У ҳам унга мойил бўлган эди, (12/Юсуф 24); إِذْ هَمَّتْ طَائِفَتَانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلاَ Ўшанда сизлардан икки гуруҳ тарқалиб кетишни истаган эди. (3/Оли Имрон 122).
Яна буюради: لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ улардан бир гуруҳ сени йўлдан оздиришга уринар эди (4/Нисо 113); وَهَمُّوا بِمَا لَمْ يَنَالُوا . ва улар эриша олмаган жиноятни қасд қилдилар. (9/Тавба 74); وَهَمُّوا بِإِخْرَاجِ الرَّسُولِ وَهُمْ بَدَءُوكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ Пайғамбарни юртидан чиқаришни қасд қилганларга ва устига-устак сизга биринчи бўлиб ҳужум қилганларга (9/Тавба 13); وَهَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ Ҳар бир уммат ўз пайғамбарини йўлдан оздиришни қасд қилди. (40/Ғофир 5).
أَهَمَّنِي كَذَا ибораси — «мени у билан шуғулланишга ундади» деганидир. Аллоҳ буюради: وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ Бир тоифа эса ўз жонларининг ташвишига тушган эди. (3/Оли Имрон 154).
Бундан ташқари: هَذَا رَجُلٌ هَمُّكَ مِنْ رَجُلٍ ، وَهِمَّتُكَ مِنْ رَجُلٍ дейилади, бу نَاهِيكَ مِنْ رَجُلٍ ибораси каби бўлиб: Бу киши сенга одам сифатида кифоя қилади, деган маънога келади.
هَوَامُّ — ер юзида ўрмалаб юрадиган ҳашаротлардир.
رَجُلٌ هِمٌّ — кекса, фоний, кексалик уни эритиб, ҳолдан тойдирган одам. Худди шу хусусият аёл учун ҳам ўринлидир: اِمْرَأَةٌ هِمَّة ёши уни ҳолдан тойдирган аёл.