ع ج ل масдар-ўзаги оятлари (таржима)

﷽

1447 йил 18 зулҳижжа|2026 йил 4 июн, пайшанба

МАСДАР-ЎЗАК ОЯТЛАРИ

Сиз қидирган ع ج ل масдар-ўзагидан ҳосил бўлган 47 та оят мавжуд.

buzoqni, buzoq (muhabbati), shoshilsa, buzoqni (xudo), shoshib so'raganingiz, bir buzoq, shoshildingizmi?, tezroq bersaydi, shoshib so'raganlari kabi, shoshilyaptilar

Қуйида ўша оятлар арабча матни ва ўзбекча таржимаси билан келтирилган.

1Baqara/51

وَإِذْ وَاعَدْنَا مُوسَىٰ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ

Таврот китобини бериш учун Мусо пайғамбар билан Тур деб аталган тоғда қирқ кеча учун ваъдалашганимизни эсланглар. Ундан кейин ўзингизга зулм қилган ҳолда бир бузоқни ибодат қилиш учун илоҳ қилиб олган эдингизлар.

2Baqara/54

وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلَىٰ بَارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ ۚ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

Шундан сўнг Мусо ўз қавмига қарата: “Сизлар бир бузоқни илоҳ қилиб олиб, унга сиғиниш билан ўзингизга ўзингиз қаттиқ зулм қилдингизлар. Энди Яратганингизга тавба қилиб, ўз-ўзингизни ўлдиринглар. Бу ишни амалга оширишингиз сизларни йўқдан бор қилувчи Борий Зот наздида яхшироқ бўлар эди”, – деганини ҳам ёдга олинглар. Шундан сўнг, Аллоҳ яна тавбангизни қабул қилиб сизларни кечирди. Албатта, У кечирувчи – Таввоб ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.

وَلَقَدْ جَاءَكُمْ مُوسَىٰ بِالْبَيِّنَاتِ ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ

Ҳақиқатан, Мусо сизларга очиқ ойдин далил ва оятлар билан келган эди. Аммо сизлар шундан кейин ҳам нафсингизга зулм қилувчи бўлиб, Мусо Тур тоғига кетгандан кейин бузоқ ҳайкалини ўзингизга илоҳ қилиб олдингизлар.

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاسْمَعُوا ۖ قَالُوا سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَأُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ ۚ قُلْ بِئْسَمَا يَأْمُرُكُمْ بِهِ إِيمَانُكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Эй бани Исроил авлодлари, Биз сиздан ўша пайт аҳдингизни олгач, устингизда Тур тоғини муаллақ кўтариб туриб: “Биз келтирган Тавротни маҳкам ушланглар ва қулоқ тутинглар”, – деганимизда, улар: “Эшитдик ва исён қилдик”, – деганларини эсланглар. Уларнинг инкорлари сабабли кўнгилларига олтин бузоққа сиғиниш ҳаваси сингдирилди. Эй Муҳаммад, уларга: “Агар сиз шундай иймонли бўлсангиз, унда иймонингиз сизларни нақадар ёмон нарсаларга буюради?” – деб айтинг.

وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ ۚ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ ۚ لِمَنِ اتَّقَىٰ ۗ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

Ҳаж асносидаги саноқли кунларда Аллоҳга такбир айтиб, кўп зикр қилинглар. Кимки икки кунда ҳаж арконларини тугатиб кетишга шошилса, унга гуноҳ бўлмайди. Шунингдек, кимки яна бир кун кечикиб, Минода қолса, унга ҳам гуноҳ бўлмайди. Ушбу тавсиялар Аллоҳдан қўрққанлар учундир. Аллоҳдан қўрқинглар ва шуни билингларки, сизлар барчангиз, албатта, қиёматда Унинг ҳузурига йиғиласизлар.

يَسْأَلُكَ أَهْلُ الْكِتَابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتَابًا مِنَ السَّمَاءِ ۚ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسَىٰ أَكْبَرَ مِنْ ذَٰلِكَ فَقَالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ۚ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذَٰلِكَ ۚ وَآتَيْنَا مُوسَىٰ سُلْطَانًا مُبِينًا

Эй Расулим, сиздан аҳли китоб бўлган яҳудий ва насронийлар самодан бир китоб тушириб беришингизни талаб қилмоқдалар. Дарҳақиқат, Мусо пайғамбардан ҳам бундан каттароғини сўраб: “Бизларга Аллоҳни очиқ-ойдин кўрсат”, – деб айтишган эди. Шунда бу золимликлари туфайли уларни чақмоқ урган эди. Сўнгра уларга аниқ ҳужжатлар келганидан кейин ҳам бир бузоқни илоҳ қилиб олишди. Буларга қарамай, уларни яна кечирдик ва Мусога очиқ далиллар бердик.

قُلْ إِنِّي عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَكَذَّبْتُمْ بِهِ ۚ مَا عِنْدِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ ۚ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ ۖ يَقُصُّ الْحَقَّ ۖ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ

Эй Расулим, уларга қарата: “Мен, албатта, Роббимдан келган аниқ ҳужжатга эгадирман. Сизлар эса уни ёлғонга чиқардингиз. Сизлар тез бўлишни хоҳлаётган азобнинг ҳукми менда эмас. Ҳукм фақат Аллоҳ учун хосдир. У фақат ҳақиқатни баён қилиб беради. У ҳақ ва ботил орасини энг яхши айирувчидир.

قُلْ لَوْ أَنَّ عِنْدِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ لَقُضِيَ الْأَمْرُ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ ۗ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِالظَّالِمِينَ

Эй Расулим, уларга: “Агар сизлар тез бўлишни хоҳлаётган азобнинг ҳукми менда бўлганда эди, унда мен билан сизнинг орангиздаги иш аллақачон ниҳоясига етарди”, – деб айтинг. Аллоҳ золим кимсаларнинг қилмишларини яхшироқ билувчидир.

وَاتَّخَذَ قَوْمُ مُوسَىٰ مِنْ بَعْدِهِ مِنْ حُلِيِّهِمْ عِجْلًا جَسَدًا لَهُ خُوَارٌ ۚ أَلَمْ يَرَوْا أَنَّهُ لَا يُكَلِّمُهُمْ وَلَا يَهْدِيهِمْ سَبِيلًا ۘ اتَّخَذُوهُ وَكَانُوا ظَالِمِينَ

Тур тоғига кетгандан кейин Мусонинг қавми ўзларига тилла тақинчоқларидан мўрайдиган бир бузоқ ҳайкалини ясаб олдилар. Ахир унинг уларга гапирмаслигини ёки бирор бир тўғри йўлга бошламаслигини билмасмидилар? Уни ўзларига илоҳ қилиб тутиб олдилар ва золимлардан бўлиб қолдилар.

وَلَمَّا رَجَعَ مُوسَىٰ إِلَىٰ قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفًا قَالَ بِئْسَمَا خَلَفْتُمُونِي مِنْ بَعْدِي ۖ أَعَجِلْتُمْ أَمْرَ رَبِّكُمْ ۖ وَأَلْقَى الْأَلْوَاحَ وَأَخَذَ بِرَأْسِ أَخِيهِ يَجُرُّهُ إِلَيْهِ ۚ قَالَ ابْنَ أُمَّ إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِي وَكَادُوا يَقْتُلُونَنِي فَلَا تُشْمِتْ بِيَ الْأَعْدَاءَ وَلَا تَجْعَلْنِي مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Тур тоғидан ўз қавмига қайтган Мусо ғазабланган ва афсус қилган ҳолда уларга: “Ортимдан нақадар ёмон иш қилдингиз-а! Роббингизни буйруғи келмай туриб шошқалоқлик қилдингизми?” – деб қўлидаги лавҳаларни ерга ташлаб юборди. Кейин акасининг бошидан торта бошлади. Акаси Ҳорун эса: “Эй онамнинг ўғли, чиндан ҳам бу қавм мени хорлади ва ҳатто мени ўлдирмоқчи бўлдилар. Мени душманлар қаршисида кулги қилмагин ҳамда мени золим қавмлар билан бир қаторда қилмагин”, – деди.

إِنَّ الَّذِينَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنَالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۚ وَكَذَٰلِكَ نَجْزِي الْمُفْتَرِينَ

Албатта, бузоқни худо деб олган кимсаларга Роббилари тарафидан ғазаб ва дунёдаги ҳаётда хору зорлик етиб келади. Биз бўҳтон тўқувчиларни мана шундай жазолаймиз.

وَلَوْ يُعَجِّلُ اللَّهُ لِلنَّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجَالَهُمْ بِالْخَيْرِ لَقُضِيَ إِلَيْهِمْ أَجَلُهُمْ ۖ فَنَذَرُ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ

Агар Аллоҳ одамларга яхшиликни тез келтирганидек, ёмонликни ҳам тезлатса эди, уларнинг ажаллари битган бўлар эди. Бас, Бизга рўбарў бўлишдан умид қилмайдиган гуноҳкорларни туғёнларида тентираб юришларига ташлаб қўямиз.

قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُهُ بَيَاتًا أَوْ نَهَارًا مَاذَا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُونَ

Яна уларга сўзларингизни давом эттириб: “Қани, айтинглар-чи, ярим тунда, ухлаётганингизда ёки кундузи айланиб юрганингизда Унинг азоби бирдан сизларга келиб қолса, жиноятчилар ундан нимани тезлатишни хоҳлайдилар?!” – деб айтинг.

أَثُمَّ إِذَا مَا وَقَعَ آمَنْتُمْ بِهِ ۚ آلْآنَ وَقَدْ كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ

Қачонки ўша азоб рўй бергандан кейингина унга иймон келтирасизларми?! Эндими?! Ахир, уни қачон бўлади, – деб шошилтирган эдингиз-ку!

وَلَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُشْرَىٰ قَالُوا سَلَامًا ۖ قَالَ سَلَامٌ ۖ فَمَا لَبِثَ أَنْ جَاءَ بِعِجْلٍ حَنِيذٍ

Элчи фаришталаримиз Иброҳимга фарзандли бўлиши ҳақидаги хушхабарни келтирдилар ва унга “Салом!” дедилар. У ҳам “Салом!” деди-да, ҳеч қанча вақт ўтмай, бир пиширилган бузоқ гўштини келтирди.

وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ وَقَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمُ الْمَثُلَاتُ ۗ وَإِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ لِلنَّاسِ عَلَىٰ ظُلْمِهِمْ ۖ وَإِنَّ رَبَّكَ لَشَدِيدُ الْعِقَابِ

Эй Расулим, мушриклар ва мунофиқлар, сендан яхшиликдан олдин ёмонликни тезлаштиришни сўрайдилар. Ҳолбуки, улардан олдин ҳам ҳалокатга учраган қавмлар ҳақида кўплаб мисоллар ўтган. Лекин Роббинг уларнинг зулмига қарамай одамлар учун мағфират эгасидир. Шу билан бирга, шубҳасиз, Роббингиз азоби қаттиқ Зотдир.

أَتَىٰ أَمْرُ اللَّهِ فَلَا تَسْتَعْجِلُوهُ ۚ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ

Аллоҳнинг амри бўлган қиёмат келди. Бас, эй мушриклар, уни шошилтирмай қўяқолинг. Аллоҳ улар ширк келтираётган нарсалардан пок ва улуғдир.

وَيَدْعُ الْإِنْسَانُ بِالشَّرِّ دُعَاءَهُ بِالْخَيْرِ ۖ وَكَانَ الْإِنْسَانُ عَجُولًا

Инсон Аллоҳдан яхшиликни сўраб дуо қилганидек, баъзан шошқалоқлик қилиб ёмонлик ҳам тилаб дуо қилиб қўяди. Инсон мана шундай шошқалоқ бўлган.

مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْعَاجِلَةَ عَجَّلْنَا لَهُ فِيهَا مَا نَشَاءُ لِمَنْ نُرِيدُ ثُمَّ جَعَلْنَا لَهُ جَهَنَّمَ يَصْلَاهَا مَذْمُومًا مَدْحُورًا

Кимки тез келиб-кетувчи дунёни истаса, Биз унга шу дунёда Ўзимиз хоҳлаган кимсаларга истаганимизча неъматлардан нақд қилиб берамиз. Кейин охиратда унга жаҳаннамни берамиз. Унга хорланган ва қувғинга учраган ҳолда кириб, куяди.