ظ ه ر

ظَهْر /Орқа: Бу бир аъзодир. Кўплиги ظُهُور шаклида келади. Аллоҳ буюради: وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ وَرَاءَ ظَهْرِهِ : Кимнинг китоби эса орқа томонидан берилса (84/Иншиқоқ 10); وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آَدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ : Роббинг, Одам болаларининг белларидан зурриётларини олиб, уларни ўзларига қарши шоҳидлар қилган эди (7/Аъроф 172); الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ : Сенинг белингни эзиб турган ўша юкни (94/Шарҳ 3) оятидаги ظَهْر сўзи, гуноҳнинг туяга зўрлаб юкланадиган юкка ўхшатилиши билан истиора қилингандир.
Шунингдек, бу сўз ернинг устки юзаси учун ҳам истиора қилинади. ظَهْرُ اْلأَرْضِ وَبَطْنُهَا /Ернинг усти ва ости, дейилади. Аллоҳ буюради: وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِمَا كَسَبُوا مَا تَرَكَ عَلَى ظَهْرِهَا مِنْ دَابَّةٍ : Агар Аллоҳ одамларни ўзлари қилган гуноҳлари туфайли дарҳол жазоласа эди, ернинг устида бирор жониворни қолдирмаган бўлар эди (35/Фотир 45).
رَجُلٌ مُظَهَّرٌ : Бели бақувват одам. رَجُلٌ ظَهِرٌ : Белидан шикояти бор одам. ظَهْر сўзи улов маъносида ишлатилади ва у билан қувват топган киши учун ҳам истиора қилинади. بَعِيرٌ ظَهِيرٌ : Кучли ва бардошли экани аён бўлган туя. بَعِيرٌ ظِهْرِيٌّ : Минишга тайёр туя. Шунингдек, ظِهْرِيّ сўзи орқангга қўйиб унутиб қўйган нарса маъносини ҳам билдиради: قَالَ يَا قَوْمِ أَرَهْطِي أَعَزُّ عَلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَاتَّخَذْتُمُوهُ وَرَاءَكُمْ ظِهْرِيًّا : Шуъайб деди: Эй қавмим! Қариндошларим сизлар учун Аллоҳдан азизроқми, Аллоҳга ўгириб, Уни унутиб қўйдингизми? (11/Ҳуд 92). (66/Таҳрим 4); яъни иккингиз бир-бирингиз билан ёрдамлашсангиз. : : : (25/Фурқон 55); яъни Раҳмонга қарши шайтонга ёрдамчидир. : (30/Рум 7); яъни охиратни эмас, дунё ишларини биладилар. Зоҳир ва ботин илми; гоҳида очиқ ва яширин билим маъносида; гоҳида эса дунё ва охиратга оид билим маъносида ишлатилади. (57/Ҳадид 13); : (72/Жин 26); яъни сирларидан ҳеч кимни огоҳ қилмайди. (18/Каҳф 97). : (30/Рум 18).