ي أ س

يَاْس : Бирор нарсадан умиднинг узилишини англатади. Бу маънода يَئِسَ ва اِسْتَيْأَسَ дейилади. Худди عَجِبَ ва اِسْتَعْجَبَ ҳамда سَخِرَ ва اِسْتَسْخَرَ феъллари каби. Бу борада Аллоҳ таоло шундай буюради: فَلَمَّا اسْتَيْئَسُوا مِنْهُ خَلَصُوا نَجِيًّا Қачонки, улар уни қутқаришдан умид уздилар, ўшанда шивирлашиб у ердан узоқлашдилар (12/Юсуф 80); حَتَّى إِذَا اسْتَيْئَسَ الرُّسُلُ Ниҳоят пайғамбарлар умид узадиган ҳолга келганда (12/Юсуф 110).
قَدْ يَئِسُوا مِنَ اْلأَخِرَةِ كَمَا يَئِسَ الْكُفَّارُ مِنْ أَصْحَابِ الْقُبُورِ Кофирлар қабристон аҳлидан қандай умидини узган бўлса, улар ҳам охиратдан шундай умидини узган эдилар (60/Мумтаҳана 13); إِنَّهُ لَيَئُوسٌ كَفُورٌ шубҳасиз, у ноумид ва ношукр бир кимса бўлади (11/Ҳуд 9); أَفَلَمْ يَيْئَسِ الَّذِينَ آَمَنُوا …. Иймон келтирганлар кофирлардан умид узиб, ҳали ҳам тушунмадиларми, (13/Раъд 31).
Дейиладики: охирги оятда келган أَفَلَمْ يَيْئَسِ (умид узмадиларми?) жумласи, «билмадиларми (билишлари керак эмасмиди)?» деганидир. Бу ерда Аллоҳ таоло уларнинг сўзларидаги ноумидлик илмдан келиб чиқади, деб айтмоқчи бўлмаган. Балки У Зотнинг демоқчи бўлгани шуки: иймон келтирганларнинг кофирлар иймонга келишидан умид узишлари — бу ноумидлик уларнинг иймон келтирмаганликларини бевосита ўзлари билиб етганларидан сўнггина рўй бериши мумкинлигидир. Демак, иймон келтирганларнинг кофирлар иймонидан умид узишлари, уларнинг буни бевосита ўзлари билиб етганликларини кўрсатади.