ي م ن
Й-м-н
يَمِين : сўзининг асли — бизга маълум бўлган ўнг қўл деганидир. Унинг Аллоҳнинг сифати сифатида ишлатилиши, худди Аллоҳ ҳақида «қўл» сўзининг ишлатилиши кабидир (39/Зумар 67). Бу ерда, хусусан, يَمِين сўзи وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَاْلآَرْضُ جَمِيعًا قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَالسَّماوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ Улар Аллоҳни Ўзига лойиқ тарзда қадрламадилар. Ҳолбуки, бутун Ер қиёмат куни Унинг сиқимидадир. Осмонлар ҳам Унинг ўнг қўлига йиғилгандир (39/Зумар 67) оятида қўлланилган ўринда эса, Ернинг Унинг сиқимида эканлигининг зикр этилишидаги ҳикматни изоҳлаш — бундан кейин ёзишни ният қилган китобимиз доирасига киради.
قَالُوا إِنَّكُمْ كُنْتُمْ تَأْتُونَنَا عَنِ الْيَمِينِ Улар: «Сизлар бизга (қутлуғ кўриниб) ўнг томондан келар эдингиз», – дейдилар (37/Соффат 28). Яъни, ҳақ келадиган томондан бизга келиб, бизни ундан оздирар эдингиз. لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ Уни ўнг қўлидан тутиб олар эдик (69/Ҳаққо 45). Яъни, биз уни бундан тўсиб, ўзини бартараф этар эдик. Оятда зикр этилган жазолаш — ўнг қўл билан тутиш/ушлаш шаклида келтирилган. Худди фалончининг қўлидан тут-да, у ҳажвдан узоқ турсин деган сўздаги кабидир.
Баъзилар эса оятнинг маъноси: «Биз уни энг муҳим аъзоларидан ва энг қимматли қобилиятидан тутиб, уни бундан воз кечтирамиз», дейди.
Аллоҳ таолонинг: وَأَصْحَابُ الْيَمِينِ مَا أَصْحَابُ الْيَمِينِ Ўнг томон эгалари, недир у ўнг томон эгалари! (56/Воқеа 27) сўзи саодат ва баракаларга мазҳар бўлган кишиларни англатади. Бу эса одамларнинг одатда яхшилик ва баракани ўнг билан, ёмонлик ва шумликни чап билан ифодалашлари асосида айтилгандир. يَمِين сўзи айни пайтда барака ва саодат маъносида ҳам ишлатилади. Аллоҳ таолонинг: وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ Агар у ўнг томон эгаларидан бўлса, (56/Воқеа 91) сўзи ҳам шу маънодадир. Шараф учун бир байроқ кўтарилганда (68/Қалам 39); (9/Тавба 12). (24/Нур 33) деб буюрган. . Яъни, Ҳажарул Асвад воситасида Аллоҳга яқинлаштирувчи саодат қўлга киритилади. ибораси ишлатилади.
قَالُوا إِنَّكُمْ كُنْتُمْ تَأْتُونَنَا عَنِ الْيَمِينِ Улар: «Сизлар бизга (қутлуғ кўриниб) ўнг томондан келар эдингиз», – дейдилар (37/Соффат 28). Яъни, ҳақ келадиган томондан бизга келиб, бизни ундан оздирар эдингиз. لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ Уни ўнг қўлидан тутиб олар эдик (69/Ҳаққо 45). Яъни, биз уни бундан тўсиб, ўзини бартараф этар эдик. Оятда зикр этилган жазолаш — ўнг қўл билан тутиш/ушлаш шаклида келтирилган. Худди фалончининг қўлидан тут-да, у ҳажвдан узоқ турсин деган сўздаги кабидир.
Баъзилар эса оятнинг маъноси: «Биз уни энг муҳим аъзоларидан ва энг қимматли қобилиятидан тутиб, уни бундан воз кечтирамиз», дейди.
Аллоҳ таолонинг: وَأَصْحَابُ الْيَمِينِ مَا أَصْحَابُ الْيَمِينِ Ўнг томон эгалари, недир у ўнг томон эгалари! (56/Воқеа 27) сўзи саодат ва баракаларга мазҳар бўлган кишиларни англатади. Бу эса одамларнинг одатда яхшилик ва баракани ўнг билан, ёмонлик ва шумликни чап билан ифодалашлари асосида айтилгандир. يَمِين сўзи айни пайтда барака ва саодат маъносида ҳам ишлатилади. Аллоҳ таолонинг: وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ Агар у ўнг томон эгаларидан бўлса, (56/Воқеа 91) сўзи ҳам шу маънодадир. Шараф учун бир байроқ кўтарилганда (68/Қалам 39); (9/Тавба 12). (24/Нур 33) деб буюрган. . Яъни, Ҳажарул Асвад воситасида Аллоҳга яқинлаштирувчи саодат қўлга киритилади. ибораси ишлатилади.