أ ج ل масдар-ўзаги оятлари (таржима)

﷽

1447 йил 18 зулҳижжа|2026 йил 4 июн, пайшанба

МАСДАР-ЎЗАК ОЯТЛАРИ

Сиз қидирган أ ج ل масдар-ўзагидан ҳосил бўлган 56 та оят мавжуд.

(iddatlarining) oxiriga, muddatlarini, oxiriga, muddatga, uni muddatiga, belgilangan bir muddatga ko'ra, bir muddatga, sababli, bir muddat, va bir muddat

Қуйида ўша оятлар арабча матни ва ўзбекча таржимаси билан келтирилган.

41Luqmon/29

أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى وَأَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

Аллоҳ кечани кундузга киритишини, кундузни эса кечага киритишини ҳамда қуёш ва ойнинг ҳар бирини белгиланган муддатгача юрадиган қилиб бўйсундириб қўйганини кўрмадингизми?! Албатта, Аллоҳ қилаётган барча ишларингиздан хабардор Зотдир.

42Fotir/13

يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى ۚ ذَٰلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُ ۚ وَالَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ مَا يَمْلِكُونَ مِنْ قِطْمِيرٍ

Аллоҳ кечани кундузга киритади ва кундузни кечага киритади. У қуёшни ва ойни сизларнинг манфаатингиз учун хизматкор қилиб қўйган. Ҳар бири муайян муддатгача юриб боради. Ана шу сизларнинг Роббингиз – Аллоҳдир, подшоҳлик фақат Уникидир. Эй мушриклар, сизлар У Зотни қўйиб илтижо қилаётган нарсаларингиз эса, данак пўстлоғича ҳам нарсага эга эмаслар.

وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِمَا كَسَبُوا مَا تَرَكَ عَلَىٰ ظَهْرِهَا مِنْ دَابَّةٍ وَلَٰكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى ۖ فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِعِبَادِهِ بَصِيرًا

Агар Аллоҳ одамларни улар қилган гуноҳлари билан жазоласа эди, Ер устида бирор жониворни тирик қўймаган бўлар эди. Лекин Аллоҳ уларни жазолашни белгиланган қиёмат кунидаги муддатгача кечиктиради. Бас, белгиланган муддатлари келгач эса уларнинг ҳар бирига қилиб ўтган яхши ёки ёмон амалларининг мукофот ва жазосини беради. Шубҳасиз, Аллоҳ бандаларини кўриб турувчи Зотдир.

خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ ۖ يُكَوِّرُ اللَّيْلَ عَلَى النَّهَارِ وَيُكَوِّرُ النَّهَارَ عَلَى اللَّيْلِ ۖ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ ۖ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى ۗ أَلَا هُوَ الْعَزِيزُ الْغَفَّارُ

У осмонлар ва Ерни ҳақ ҳикмат билан яратди. У кечани кундузнинг устига ўрайди, кундузни эса кечанинг устидан ўрайди. У қуёшни ҳам, ойни ҳам амрига бўйсундириб қўйган. Уларнинг ҳар бири маълум муддатгача юриб боради. Огоҳ бўлинглар, У ҳамма нарсага кучи етувчи – Азиз ва бандаларига ўта кечиримли Ғаффор Зотдир!

اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا ۖ فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَىٰ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَىٰ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

Аллоҳ жонларни ўлими вақтида, ўлмаганларини эса уйқуси вақтида олади. Бас, ўлимга ҳукм қилган жонларни қайтармай ушлаб қолади, қолганларини эса белгиланган бир муддатгача қўйиб юборади. Албатта, бунда тафаккур қиладиган қавмлар учун ибратлар бордир.

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخًا ۚ وَمِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّىٰ مِنْ قَبْلُ ۖ وَلِتَبْلُغُوا أَجَلًا مُسَمًّى وَلَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

У аввал сизларни тупроқдан, сўнгра бир томчи нутфадан, сўнгра лахта қондан яратган Зотдир. Кейин У сизларни она қорнидан гўдак ҳолингизда дунёга чиқаради. Сўнгра сизларни вояга етишингиз, кейин қаришингиз учун улғайтиради. Сизларнинг орангизда бу даврдан олдин вафот этадиган кишилар ҳам бўлади. Аллоҳ сизларни белгиланган ажалгача етиб боришингиз учун ҳаёт беради. Шоядки, булардан ибрат олиб, ақл ишлатсангизлар.

وَمَا تَفَرَّقُوا إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ ۚ وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ ۚ وَإِنَّ الَّذِينَ أُورِثُوا الْكِتَابَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ مُرِيبٍ

Аввалги ўтган қавмлар ўзларига ажралмаслик ҳақида билим келганидан сўнг ўзаро ҳасад қилишиб, фирқаларга бўлиниб кетганлар. Агар Роббингиз томонидан азоблашни маълум муддатгача кечиктириш ҳақида сўз ўтмаганида, улар орасида албатта ҳукм чиқарилган бўлар эди. Аниқки, улардан кейин Таврот ва Инжил китобларига ворис қилинган яҳудий ва насроний кимсалар ундан шубҳададирлар.

مَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَأَجَلٍ مُسَمًّى ۚ وَالَّذِينَ كَفَرُوا عَمَّا أُنْذِرُوا مُعْرِضُونَ

Биз осмонлар ва Ерни ҳамда уларнинг ўртасидаги нарсаларни фақат ҳақ ҳикмат ва қиёматгача белгиланган маълум муддат билан яратдик. Куфр келтирган кимсалар эса ўзлари огоҳлантирилган нарсадан юз ўгирувчидирлар.

وَأَنْفِقُوا مِنْ مَا رَزَقْنَاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْلَا أَخَّرْتَنِي إِلَىٰ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ

Сизлардан бирингизга ўлим они келганда: “Эй Роббим, мени озгина ҳаётда қолдирсанг, мен садақа қилиб, солиҳ бандалардан бўлсам”, – деб айтиб қолишидан олдин, Биз сизларга ризқ қилиб берган нарсалардан эҳсон қилинглар!

وَلَنْ يُؤَخِّرَ اللَّهُ نَفْسًا إِذَا جَاءَ أَجَلُهَا ۚ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

Аллоҳ бирор жонни ажали келганида ортга сурмайди. Аллоҳ барча қилаётган амалларингиздан хабардордир.

فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فَارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَأَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ وَأَقِيمُوا الشَّهَادَةَ لِلَّهِ ۚ ذَٰلِكُمْ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۚ وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا

Бас, қачонки, идда муддатларига етсалар, бас, уларни яхшилик билан олиб қолинглар ёки яхшилик билан маҳрларини бериб ажрашинглар. Шунингдек, ярашаётган ёки ажралишаётганда ўзларингиздан икки адолатли кишини гувоҳ қилинглар ва гувоҳликни Аллоҳ учун мукаммал адо қилинглар. Бу ҳукмдан фақат Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирувчи киши панд-насиҳат олади. Ким Аллоҳга тақво қилса, унга ташвишлардан чиқиш йўлини пайдо қилади.

وَاللَّائِي يَئِسْنَ مِنَ الْمَحِيضِ مِنْ نِسَائِكُمْ إِنِ ارْتَبْتُمْ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلَاثَةُ أَشْهُرٍ وَاللَّائِي لَمْ يَحِضْنَ ۚ وَأُولَاتُ الْأَحْمَالِ أَجَلُهُنَّ أَنْ يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ ۚ وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مِنْ أَمْرِهِ يُسْرًا

Хотинларингиз орасидаги кексайиб ҳайз кўришдан умид узганлари, агар сизлар уларнинг иддалари қанча давом этиши хусусида шубҳалансангизлар, бас, билингки, уларнинг иддалари уч ойдир, яна ҳали ҳайз кўрмаганларнинг иддалари ҳам шундайдир. Ҳомиладорларнинг идда муддатлари ҳомилаларини туғишларидир. Кимки Аллоҳга тақво қилса, Аллоҳ унинг ишини осон қилади.

يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَيُؤَخِّرْكُمْ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى ۚ إِنَّ أَجَلَ اللَّهِ إِذَا جَاءَ لَا يُؤَخَّرُ ۖ لَوْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Шунда Аллоҳ сизларни гуноҳларингизни мағфират қилади ва сизларни белгиланган муддатгача ҳаётда қолдиради. Агар билсангиз эди, Аллоҳнинг муддати келганда, асло ортга сурдирилмайди.

لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ

Пайғамбарлар ўз қавмлари билан ҳисоблашишлари қайси кунга белгиланган эди?!