و ف ي масдар-ўзаги оятлари (таржима)

﷽

1447 йил 18 зулҳижжа|2026 йил 4 июн, пайшанба

МАСДАР-ЎЗАК ОЯТЛАРИ

Сиз қидирган و ف ي масдар-ўзагидан ҳосил бўлган 66 та оят мавжуд.

va tuting, men ham tutay, bajarishlaridir, o'lgan(lar), vafot etgan, to'la beriladi, to'la beriladi, va to'la berilib, sening joningni olaman, (Alloh) to'la beradi

Қуйида ўша оятлар арабча матни ва ўзбекча таржимаси билан келтирилган.

41Nahl/28

الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ ۖ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوءٍ ۚ بَلَىٰ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Бу дунёда қилган гуноҳлари туфайли ўзларига зулм қилган ҳолларида фаришталар келиб жонларини оладилар. Шунда улар таслим бўлиб: “Бизлар бирор ёмонлик қилган эмасмиз”, – дейдилар. Йўқ, шубҳасиз, Аллоҳ нима амал қилиб юрганингизни жуда яхши билувчидир.

42Nahl/32

الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ طَيِّبِينَ ۙ يَقُولُونَ سَلَامٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Тақводор кимсаларни гуноҳлардан пок бўлган ҳолларида, фаришталар жонларини олаётиб: “Сизларга салом бўлсин, қилиб ўтган солиҳ амалларингиз туфайли жаннатга киринглар”, – дейдилар.

وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ ۚ وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلَىٰ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئًا ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ

Аллоҳ сизларни яратди, кейин жонингизни олади. Сизларнинг орангизда қариб ўзини бошқара олмайдиган даражада энг тубан умр кўришга қайтарилиб, илгари билган нарсаларининг ҳеч бирини билмай қоладиган кишилар ҳам бордир. Албатта, Аллоҳ ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва ҳар нарсага кучи етадиган – Қодир Зотдир.

وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدْتُمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا ۚ إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ

Агар аҳдлашсангиз, Аллоҳга берган аҳдингизга вафо қилинглар. Устингизга Аллоҳни кафил қилиб ичган қасамларингизни қатъий қилганингиздан кейин бузманглар. Албатта, Аллоҳ қилаётган ишларингизнинг барчасини билиб туради.

يَوْمَ تَأْتِي كُلُّ نَفْسٍ تُجَادِلُ عَنْ نَفْسِهَا وَتُوَفَّىٰ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

Ўша қиёмат кунида ҳар бир жон эгаси азобдан қутулиши учун, фақат ўз нафси илинжида курашади. Ҳамда ҳар бир жон эгасига қилган амалининг мукофоти тўлиқ қилиб берилади ва улар заррача ҳам зулм қилинмайдилар.

وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّىٰ يَبْلُغَ أَشُدَّهُ ۚ وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ ۖ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْئُولًا

Токи етуклик чоғига етмагунча, етимнинг молига яқинлашманг. Лекин у яхшилик нияти билан чиройли тарзда бўлса, етимнинг молидан фойдаланиб туриш мумкин. Аҳдга вафо қилинглар, чунки аҳд қиёмат куни сўраладиган ишдир.

وَأَوْفُوا الْكَيْلَ إِذَا كِلْتُمْ وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا

Савдо-сотиқда ўлчаган пайтингизда ўлчовни тўлиқ қилинглар ва тўғри тарозида тортинглар. Мана шундай қилишингиз яхши ва энг гўзал ечимдир.

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ ۚ وَنُقِرُّ فِي الْأَرْحَامِ مَا نَشَاءُ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ۖ وَمِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّىٰ وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلَىٰ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئًا ۚ وَتَرَى الْأَرْضَ هَامِدَةً فَإِذَا أَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَأَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ

Эй инсонлар, агар сизлар қайта тирилишдан шубҳада бўлсангизлар, унда қаранг, Биз сизларга Аллоҳнинг қудратини баён қилиш учун сизларнинг отангиз Одамни тупроқдан, сўнгра Одам наслини манийдан, сўнгра лахта қондан, сўнгра шаклланиб битган ва битмаган бир парча гўштдан яратдик. Биз сизларни хоҳлаганимизча муайян вақтга бачадонларда қолдириб, кейин чақалоқ ҳолингизда дунёга чиқарамиз, сўнгра вояга етгунингизгача парвариш қиламиз. Сизлардан гўдаклик ва ёшликда вафот этадиганлар ва яна сизлардан кўп нарса билганидан кейин қариб ҳеч нарсани билмай қоладиган даражада ночор умрга етиб келадиганлар ҳам бор. Ерни сувсиз қақраб ётган ҳолда кўрасиз, агар қачон унга осмондан сув ёғдирсак, у ҳаракатга келиб кўпчийди. Кейин ҳар хил гўзал ўсимлик жуфтларини ундириб чиқаради.

ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ

Қурбонлик қилганларидан кейин эҳромдан чиқиб, соч олдириб, тоза либосларини кийиб кирларини кетказсинлар. Назрларини адо қилсинлар ва “қадимги уй” бўлган Каъбани тавоф қилсинлар.

يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ وَيَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ

Ўша куни Аллоҳ уларнинг ҳақиқий жазоларини тўлиқ қилиб беради ва улар Аллоҳнинг аниқ ҳақ эканини биладилар.

وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمَالُهُمْ كَسَرَابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ مَاءً حَتَّىٰ إِذَا جَاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئًا وَوَجَدَ اللَّهَ عِنْدَهُ فَوَفَّاهُ حِسَابَهُ ۗ وَاللَّهُ سَرِيعُ الْحِسَابِ

Куфр келтирган кимсаларнинг қилган амаллари эса саҳродаги саробга ўхшайди. Чанқоқ одам уни сув деб ўйлайди ва унинг олдига келгач эса, ҳеч нарса топа олмайди. Ёнида ҳар ерда ҳозиру нозир бўлган Аллоҳни топади. Аллоҳ қиёматда унинг ҳисоб-китобини тўлиқ қилиб беради. Аллоҳ ўта тез ҳисоб қилувчидир.

أَوْفُوا الْكَيْلَ وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ

Ўлчовни тўлиқ ўлчанглар ва одамларга зиён етказувчилардан бўлманглар.

قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ

Эй Расулим, уларга: “Сизларга вакил қилинган ўлим фариштаси жонларингизни олади, сўнгра, албатта, Роббингизга қайтариласизлар”, – деб айтинг.

لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ ۚ إِنَّهُ غَفُورٌ شَكُورٌ

Аллоҳ уларга ажрларини тўлиқ қилиб беради ва Ўз фазлини уларга янада зиёда қилади. Албатта, У мағфиратли ва кўп савоб берувчидир.

قُلْ يَا عِبَادِ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا رَبَّكُمْ ۚ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هَٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ ۗ وَأَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةٌ ۗ إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ

Эй Муҳаммад, иймон келтирган бандаларимга: “Роббингиздан қўрқинглар! Бу дунёда чиройли амал қилган зотлар учун охиратда яхшилик бордир. Аллоҳнинг ери кенгдир. Албатта, сабр қилувчиларга мукофотлари беҳисоб берилади”, – деб айтинг.

اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا ۖ فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَىٰ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَىٰ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

Аллоҳ жонларни ўлими вақтида, ўлмаганларини эса уйқуси вақтида олади. Бас, ўлимга ҳукм қилган жонларни қайтармай ушлаб қолади, қолганларини эса белгиланган бир муддатгача қўйиб юборади. Албатта, бунда тафаккур қиладиган қавмлар учун ибратлар бордир.

وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَا يَفْعَلُونَ

Ҳар бир жонга қилган амали учун мукофот ёки жазо тўлиқ қилиб берилади, У Зот бандаларнинг қилаётган ишларини жуда яхши билувчидир.

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخًا ۚ وَمِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّىٰ مِنْ قَبْلُ ۖ وَلِتَبْلُغُوا أَجَلًا مُسَمًّى وَلَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

У аввал сизларни тупроқдан, сўнгра бир томчи нутфадан, сўнгра лахта қондан яратган Зотдир. Кейин У сизларни она қорнидан гўдак ҳолингизда дунёга чиқаради. Сўнгра сизларни вояга етишингиз, кейин қаришингиз учун улғайтиради. Сизларнинг орангизда бу даврдан олдин вафот этадиган кишилар ҳам бўлади. Аллоҳ сизларни белгиланган ажалгача етиб боришингиз учун ҳаёт беради. Шоядки, булардан ибрат олиб, ақл ишлатсангизлар.

فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ ۚ فَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيْنَا يُرْجَعُونَ

Бас, эй Муҳаммад, уларнинг озорларига сабр қилинг. Албатта, Аллоҳнинг ваъдаси ҳақдир. Бас, агар сизга ўша кофирларга ваъда қилаётган азобдан баъзиларини кўрсатсак ҳам ёки сизни азоб тушишидан олдинроқ вафот эттирсак ҳам, бас, фақат Ўзимизга қайтариладилар.

وَلِكُلٍّ دَرَجَاتٌ مِمَّا عَمِلُوا ۖ وَلِيُوَفِّيَهُمْ أَعْمَالَهُمْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

Ҳамма учун қилган амалларига яраша даражалар бордир. Аллоҳ уларга қилган амалларининг мукофот ва жазосини тўлиқ қилиб беради ва уларга асло зулм қилинмайди.