هِيَ масдар-ўзаги оятлари (таржима)

21Nahl/125

ادْعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ ۖ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ ۖ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ

Эй Расулим, Роббингизнинг йўлига ҳикмат ва чиройли насиҳат билан даъват қилинг. Улар билан энг гўзал услубда мунозара қилинг. Шубҳасиз, Роббингизнинг Ўзи Унинг йўлидан адашган кимсаларни жуда яхши билувчи ва У тўғри йўлда ҳидоят топганларни ҳам билувчироқдир.

22Isro/9

إِنَّ هَٰذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ وَيُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا كَبِيرًا

Шубҳасиз, мана бу Қуръон энг тўғри йўлга ҳидоят қилади ва яхши амалларни қиладиган мўминларга улкан мукофот борлиги ҳақида хушхабар беради.

وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّىٰ يَبْلُغَ أَشُدَّهُ ۚ وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ ۖ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْئُولًا

Токи етуклик чоғига етмагунча, етимнинг молига яқинлашманг. Лекин у яхшилик нияти билан чиройли тарзда бўлса, етимнинг молидан фойдаланиб туриш мумкин. Аҳдга вафо қилинглар, чунки аҳд қиёмат куни сўраладиган ишдир.

وَقُلْ لِعِبَادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ۚ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ ۚ إِنَّ الشَّيْطَانَ كَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوًّا مُبِينًا

Эй Расулим, бандаларимга айтингки, улар ўзаро суҳбатларда доимо энг чиройли сўзлардан сўзласинлар. Чунки шайтон уларнинг ораларини бузиб туради. Дарҳақиқат, шайтон инсонга аниқ душмандир.

وَأُحِيطَ بِثَمَرِهِ فَأَصْبَحَ يُقَلِّبُ كَفَّيْهِ عَلَىٰ مَا أَنْفَقَ فِيهَا وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا وَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُشْرِكْ بِرَبِّي أَحَدًا

Дарҳақиқат, унинг боғидаги мевалари офат билан қуршаб олинди. У эса қулаб ётган ишкомларни кўриб ва уларга қилган харажатларни ўйлаб, чапак чалганича қолди. Сўнг пушаймон қилиб: “Кошки эди, мен ҳам Роббимга ҳеч кимни шерик қилмаганимда!” – деб қолаверди.

قَالَ هِيَ عَصَايَ أَتَوَكَّأُ عَلَيْهَا وَأَهُشُّ بِهَا عَلَىٰ غَنَمِي وَلِيَ فِيهَا مَآرِبُ أُخْرَىٰ

Мусо: “У ҳассам, унга суянаман ва у билан қўйларимга дарахтдан барг қоқиб бераман. Шунингдек, унда бошқа ҳожатларим ҳам бор”, – деди.

فَأَلْقَاهَا فَإِذَا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعَىٰ

Бас, Мусо уни ташлаган эди, бирданига у ҳаракатланаётган илон бўлиб қолди.

وَاقْتَرَبَ الْوَعْدُ الْحَقُّ فَإِذَا هِيَ شَاخِصَةٌ أَبْصَارُ الَّذِينَ كَفَرُوا يَا وَيْلَنَا قَدْ كُنَّا فِي غَفْلَةٍ مِنْ هَٰذَا بَلْ كُنَّا ظَالِمِينَ

Ҳақ бўлган қиёмат ваъдаси яқинлашганда бирдан у куфр келтирган кимсаларнинг кўзлари даҳшатдан қотиб: “Эҳ ҳолимизга вой бўлсин, бизлар ростдан ҳам бундан ғафлатда эдик, аксинча, бизлар золим эканмиз”, – дейдилар.

فَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا وَبِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَقَصْرٍ مَشِيدٍ

Қанчадан-қанча шаҳар ва қишлоқларни золим бўлган ҳолларида ҳалок қилдик. Бас, улар ҳозирда томлари қулаб ҳувуллаб қолган, ташландиқ қудуқлари бўлган ва кимсасиз баланд қасрлар ҳолатида турибди.

وَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَمْلَيْتُ لَهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ ثُمَّ أَخَذْتُهَا وَإِلَيَّ الْمَصِيرُ

Қанчадан-қанча шаҳар-қишлоқларга золим бўлган ҳолларида ҳам муҳлат бердим. Кейин уларни азобим билан тутдим. Охир оқибат қайтиш, фақат Менгадир.

إِنْ هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ

Бу ҳаётимиз фақат шу дунёдаги яшашимиздир. Айримларимиз ўлсак, бошқаларимиз яшайверамиз. Биз қайта тирилувчилар эмасмиз.

ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ ۚ نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَصِفُونَ

Сиз улар қилаётган ёмонликни энг чиройли сўзлар билан даф қилиб туринг. Биз улар сифатлаётган нарсани яхши билувчимиз.

وَقَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ اكْتَتَبَهَا فَهِيَ تُمْلَىٰ عَلَيْهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا

Яна улар: “Бу аввалгиларнинг афсоналаридир, Муҳаммад уларни ёздириб олган. Бас, бу афсоналар унга эртаю кеч ўқиб берилади”, – дедилар.

فَأَلْقَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُبِينٌ

Шунда Мусо қўлидаги асосини ерга ташлаган эди, бирдан у ҳақиқий аждарҳога айланди.

وَنَزَعَ يَدَهُ فَإِذَا هِيَ بَيْضَاءُ لِلنَّاظِرِينَ

Кейин қўлини қўйнига тиқиб чиқарган эди, қорамтир бўлган қўли кўрганларни ҳайратга туширадиган даражада кундек оппоқ бўлиб қолди.

فَأَلْقَىٰ مُوسَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ

Кейин Мусо асосини ерга ташлаган эди, бирдан у асо аждарҳога айланиб уларнинг уйдирма қилаётган нарсаларини юта бошлади.

وَتَرَى الْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةً وَهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ ۚ صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ ۚ إِنَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَفْعَلُونَ

Сиз тоғларни кўриб қимирламасдан қотиб турувчи, деб ўйларсиз. Ҳолбуки, улар ҳам худди булутларнинг сузиб юришидек сузиб юрадилар. Бу барча нарсани пухта қилган Зот бўлмиш Аллоҳнинг санъатидир. Албатта, У сизлар қилаётган барча ишлардан хабардордир.

وَلَا تُجَادِلُوا أَهْلَ الْكِتَابِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِلَّا الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ ۖ وَقُولُوا آمَنَّا بِالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَأُنْزِلَ إِلَيْكُمْ وَإِلَٰهُنَا وَإِلَٰهُكُمْ وَاحِدٌ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

Эй мўминлар, аҳли китоб бўлган яҳудий ва насронийларнинг зулм қилганларидан бошқалари билан фақат энг чиройли тарзда мунозара қилинглар. Шунингдек, уларга: “Биз ўзимизга нозил қилинган Қуръонга ҳам, сизларга нозил қилинган Таврот ва Инжил китобига ҳам иймон келтирганмиз. Бизнинг илоҳимиз ҳам сизларнинг илоҳингиз ҳам бир Илоҳдир ва бизлар, фақат Унга бўйсунувчилармиз.

وَمَا هَٰذِهِ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَهْوٌ وَلَعِبٌ ۚ وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُ ۚ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ

Бу дунё ҳаёти фақат беҳуда ўйин-кулгидан иборатдир. Агар билсалар эди, ҳақиқий ҳаёт бу – охират диёридир.

МАСДАР-ЎЗАК ОЯТЛАРИ