23:1
Ҳақиқатан, мўминлар нажот топдилар.
Mu'minun сураси
Makkaда нозил бўлган.
18-жуз,23-сура,118 оятдан иборат1447 йил 17 зулҳижжа|2026 йил 3 июн, чоршанба
Makkaда нозил бўлган.
18-жуз,23-сура,118 оятдан иборатРаҳмон ва Раҳим бўлган Аллоҳ номи билан бошлайман.
Ҳақиқатан, мўминлар нажот топдилар.
Улар намозларида хокисордирлар.
Ҳамда улар беҳуда сўз ва ишлардан юз ўгирувчидирлар.
Улар ҳақдорларга закотни адо қилувчилардир.
Улар авратларини бегоналардан сақловчи кишилардир.
Бас, кимки шу ҳалол қилинганлардан бошқани истаса, ана ўшалар ҳаддан ошувчилардир.
Мўминлар одамларнинг топширган омонатларига ва ораларидаги аҳдларига риоя қилувчи кимсалардир.
Улар намозларини ўз вақтида адо қилиб, муҳофаза қилувчилардир.
Айнан ўшалар, жаннатнинг ҳақиқий меросхўрларидир.
Фирдавс жаннатига ворис бўлиб, улар у ерда абадий қолувчилардир.
Қасам бўлсинки, Биз Одамни лойнинг аслидан яратдик.
Сўнгра уни бачадондаги мустаҳкам қароргоҳда нутфа қилдик.
Сўнгра, албатта, эй сиз инсонлар, мана шундан кейин, албатта, вафот этувчидирсизлар.
Кейин сизлар қиёмат кунида, албатта, қайта тириласизлар.
Шунингдек, қуруқликда уларда минасизлар ва денгизларда эса кемаларда юк ташийсизлар.
Нуҳ: “Эй Роббим, мени ёлғонга чиқарганлари учун Ўзинг менга ёрдам бергин”, – деди.
Албатта, бу Нуҳ ва унинг қавми ҳақидаги воқеаларда ибратлар бордир. Биз, албатта, имтиҳон қилувчилармиз.
Кейин Биз улардан кейин бошқа авлодни яратдик.
Қасам бўлсинки, агар сизлар ўзингизга ўхшаган одамга итоат қилсангиз, у ҳолда албатта, сизлар зиён кўрувчисиз.
Сизлар ваъда қилинаётган нарса мантиқан жуда-жуда узоқдир!
Шунда Ҳуд: “Эй Роббим, Мени ёлғончи қилганлари учун менга ёрдам бер”, – деди.
Аллоҳ унга: “Бир оз вақтдан кейин улар, албатта, пушаймон қилувчиларга айланиб қоладилар”, – деди.
Улардан кейин яна бошқа авлодларни яратдик.
Ҳеч бир уммат ўз ажалидан ўзиб ҳам кета олмайди, уни орқага ҳам сура олмайди.
Уларни даъват учун фиръавн ва унинг зодагонларига юбордик. Улар эса такаббурлик қилдилар. Улар катта кетган қавм эдилар.
Фиръавн ва унинг зодагонлари даъватни эшитгач: “Худди ўзимизга ўхшаган икки кишига иймон келтирамизми?! Ҳолбуки, уларнинг қавми бизларга қулдирлар”, – дедилар.
Бас, Мусо ва Ҳорун пайғамбарни ёлғончига чиқариб, ҳалок қилинувчилардан бўлдилар.
Дарҳақиқат, Мусога ҳидоят топишлари учун Таврот китобини ато қилдик.
Бас, эй Расулим, уларни маълум вақтгача ўз ғафлатларида юриб туришларига қўйиб беринг.
Биз уларга бойлик ва фарзандлардан мадад бериб турибмиз деб, ўйлайдиларми?!
Берилган неъматларни ўзлари учун яхшиликларни тезлатишимиз белгиси деб ҳисоблайдиларми?! Йўқ, улар бунинг сабабини сезмайдилар.
Албатта, Роббиларидан қўрқиб, хавфда турувчи кимсалар,
Роббиларининг оятларига иймон келтирадиган кимсалар,
Роббиларига асло ширк келтирмайдиган кимсалар,
Айнан мана шулар яхшиликларни қилишга шошадилар ва уни қилишда ўзиб кетувчилардир.
Бугун энди фарёд қилманглар! Албатта, сизлар Биз томондан ёрдам қилинмайсизлар.
Бу билан мўминларга қарши мутакаббирлик қилиб, тунги суҳбатларингизда Қуръон хусусида беҳуда сўзларни айтар эдингиз.
Ёки ўз пайғамбарларини танимай уни инкор қилувчилардан бўлдиларми?!
Албатта, сиз уларни, фақат тўғри йўлга даъват қилмоқдасиз.
Охиратга иймон келтирмайдиган кимсалар бу йўлдан озувчилардир.
Ана энди уларни азобга тутдик. Улар эса Роббиларига бўйин эгмадилар ва тавба-тазарру ҳам қилмадилар.
У сизларни ер юзида яратиб, сўнгра таратган Зотдир. Қиёмат куни, албатта, Унинг ҳузурига йиғиласизлар.
Йўқ, улар аввалги қавмлар айтган нарсага ўхшаш нарсани айтдилар.
Эй Муҳаммад, уларга: “Агар билсангиз, айтинглар-чи, Ер ва ундаги бор жонзот кимники?” – деб айтинг.
Улар: “Албатта, улар Аллоҳникидир”, – дейдилар. Сиз уларга: “Бас, шундан эслатма олмайсизларми?!” – деб айтинг.
Улар: “Булар ҳам Аллоҳники”, – дейдилар. Кейин уларга: “Ахир Аллоҳдан қўрқмайсизларми?!” – деб айтинг.
Улар яна: “Булар ҳам Аллоҳники”, – дейдилар. Уларга: “Бас, унда қандай сеҳрланиб алданмоқдасиз”, – деб айтинг.
Йўқ, Биз уларга қайта тирилишлари ҳақидаги ҳақиқатни келтирдик. Улар эса ҳали ҳам ёлғончидирлар.
Аллоҳ пинҳона ва ошкора барча нарсани билувчидир. Бас, Аллоҳ улар келтираётган ширкларидан олий ва покдир.
Эй Расулим: “Эй Роббим, менга кофирларга ваъда қилинаётган нарсани, кўрсатадиган бўлсанг?!” – шундай дегин:
Эй Роббим, ўшанда мени у золимлар қавми ичида қилмагин!.
Албатта, Биз уларга ваъда қилаётган нарсани сизга кўрсатишга қодирмиз.
Эй Расулум: “Эй Роббим, мен Сендан шайтонларнинг васвасаларидан паноҳ беришингни сўрайман”, – деб айтинг.
Эй Роббим, яна мен Сендан, улар менинг ҳузуримга келишларидан ҳам паноҳ сўрайман”, – дегин.
Бас, қачонки, қиёмат бошланиб, сурга пуфланган ўша кунда уларнинг ўрталарида ҳеч қандай насаб алоқалари қолмайди ва улар ўзаро савол-жавоб ҳам қила олмайдилар.
Бас, кимнинг яхшилик тарозилари оғир келса, ана ўшалар нажот топувчилардир.
Уларнинг юзларини олов ялайди ва улар у ерда тишлари кўриниб, бадбашара бўлиб қолувчилардир.
Эй Роббимиз, бизларни дўзахдан қайта дунёга чиқаргин. Бас, агар шунда ҳам куфр ва туғён йўлига қайтсак, унда биз чиндан ҳам ўзимизга зулм қилувчилармиз.
Аллоҳ уларга: “Жаҳаннамда хор бўлинглар ва Менга гапирманглар”, – дейди.
Аллоҳ уларга: “Ерда ҳаётингиздаги йилларнинг ҳисоби бўйича қанча қолдингизлар?” – дейди.
Аллоҳ уларга: “Агар билсангиз, дунёда жуда оз қолдингиз”, – дейди.
Ёки Биз сизларни бекорга яратдигу, сизлар Бизнинг ҳузуримизга қайтарилмайсиз, деб ўйладингизми?!.
Эй Муҳаммад: “Эй Роббим, гуноҳларимизни мағфират эт ва ҳолимизга раҳм қил! Сен ўзинг раҳм қилувчиларнинг энг яхшисисан”, – деб айтинг.
Фақат ўз жуфти ҳалоллари ва қўл остидаги чўрилари бундан мустаснодир. Чунки улар бундан маломат қилинувчи эмаслар.
Сўнгра нутфадан лахта қонни яратдик, кейин лахта қонни парча гўшт қилдик, кейин эса парча гўштга суякларни қилдик. Сўнгра бу суякларга гўшт қопладик, кейин унга жон киргизиб, олдинги ҳолидан бутунлай бошқача бир вужудни пайдо қилдик. Яратувчиларнинг энг гўзали бўлган Аллоҳ баракатлидир!
Дарвоқе, Биз устингизда етти қават йўлдан иборат осмонни яратдик. Биз яратишда ғофил бўлмадик.
Биз осмондан аниқ миқдор билан сув тушириб, уни ерга жойлаб қўйдик ва албатта, Биз уни кетказишга ҳам, қодирмиз.
Кейин Биз сизлар учун бу сув билан хурмо ва узум боғларини пайдо қилдик. Сизлар учун у боғларда кўп мевалар бор ва сизлар улардан ейсизлар.
Шу билан бирга, Биз сизлар учун Сайно тоғидан чиқадиган ёғ ва тановул қилувчилар учун нонхуруш ҳолда ўсадиган бир зайтун дарахтни ҳам яратдик.
Албатта, сизлар учун чорва молларида ҳам ибрат бордир. Сизларга уларнинг қорнидаги сутлардан ичирамиз, яна сизлар учун уларда бошқа кўп фойдалар бордир, шунингдек, уларнинг гўшт ва ёғларидан ейсизлар.
Дарвоқе, Биз Нуҳни ўз қавмига пайғамбар қилиб юбордик. Бас, Нуҳ уларга: “Эй қавмим, Аллоҳга ибодат қилинглар, сизлар учун Ундан бошқа илоҳ йўқдир. Ахир, Унинг азобидан қўрқмайсизларми?” – деди.
Шунда унинг қавмидан кофир бўлган зодагонлар: “Бу ҳам худди сизларга ўхшаган одам. Лекин сизлардан устун бўлмоқчи. Агар Аллоҳ пайғамбар юборишни истаса эди, уларни фаришталар қилиб туширган бўлар эди. Нуҳнинг бу сўзларини аввалги ота-боболаримиздан эшитмаганмиз”, – дедилар.
У фақат бир телба одамдир. Бас, уни бир оз вақтгача кузатиб туринглар.
Кейин, Биз унга ваҳий қилиб: “Бизнинг ҳимоямиз ва ваҳийимиз билан бир кема ясагин. Бас, қачонки, Бизнинг амримиз келиб, таннурдан олов ўрнига фавворалар отилган пайт, у кемага бир жуфт ҳар бир жонивордан ва оилангни олгин. Лекин кофирлардан ким ҳақида Бизни ғарқ бўлиши хусусида сўзимиз ўтган бўлса, улардан воз кеч. Ҳамда зулм қилганлар ҳақида ёрдам сўраб Менга хитоб қилма. Улар, албатта, ғарқ қилинувчилардир”, – деб ваҳий қилдик.
Энди, қачонки ўзинг ва сен билан бирга бўлган кишилар кемага жойлашиб олгач: “Бизларга золим қавмлардан нажот берган Аллоҳга ҳамд бўлсин”, – деб айт.
Ҳамда яна: “Эй Роббим, мени бир муборак манзилга туширгин. Сен манзилга туширувчиларнинг энг яхшироғисан”, – деб дуо қил.
Бас, уларга ораларидан Ҳудни пайғамбар қилиб юбордик. Ҳуд уларга: “Фақат ёлғиз Аллоҳга ибодат қилинглар. Сизлар учун Ундан ўзга илоҳ йўқдир. Ахир, балолардан қўрқмайсизларми?!” – деди.
Унинг қавмидан куфр келтирган кимсалар, охиратга дуч келишни инкор қилганлар ва Биз дунё ҳаётида бадавлат қилиб қўйган кимсалар: “Бу ҳам худди сизларга ўхшаган одам. У ҳам сизлар ейдиган нарсадан ейди, сизлар ичадиган нарсадан ичади”,– дедилар.
Улар: “Ҳуд, сизларга ўлиб тупроқ ва суякларга айланган пайтингизда ҳам, албатта, қабрларингиздан чиқарилувчисиз, деб ваъда бермоқдами?” – дедилар.
Бу ҳаётимиз фақат шу дунёдаги яшашимиздир. Айримларимиз ўлсак, бошқаларимиз яшайверамиз. Биз қайта тирилувчилар эмасмиз.
У фақат Аллоҳ шаънига ёлғон тўқиган шахсдир. Бизлар унга ишонувчи кимсалар эмасмиз.
Кейин, ҳақиқатан, ҳам уларни даҳшатли бир қичқириқ тутди. Биз эса уларни хазонга айлантирдик. Золим қавмларга ҳалокат бўлсин!
Кейин кетма-кет пайғамбарлар юбордик. Ҳар сафар бирор умматга ўз пайғамбари келса, уни ёлғочига чиқардилар. Бас, Биз уларни бирин-кетин ҳалок қилдик ва уларни одамлар оғзида айланиб юрадиган гапларга айлантириб қўйдик. Бас, иймон келтирмайдиган қавмга ҳалокат бўлсин!
Кейин Биз Мусо ва унинг биродари Ҳорунни мўъжизаларимиз ва аниқ далил билан пайғамбар қилиб юбордик.
Кейин Марямнинг ўғли Исони ва унинг онасини одамларга белги қилдик ва ҳар иккисини бир оқар сувли баланд қароргоҳга жойладик.
Биз пайғамбарларга: “Эй пайғамбарлар, покиза таомлардан енглар ва яхши амаллар қилинглар. Албатта, Мен барча қилаётган ишларингизни билиб турувчиман”, – дедик.
Албатта, бу умматингиз бир умматдир. Мен эса сизларнинг Роббингиздирман, бас, фақат Мендан қўрқинглар.
Кейин одамлар ўрталарида ишларини парча-парча қилиб юбордилар. Ҳар бир гуруҳ ўз олдиларидаги нарса билан хурсанддирлар.
Шунингдек, садақаларини охиратда Роббиларига қайтувчи эканларидан қалблари қўрқиб турган ҳолда берадиган кимсалар,
Биз ҳеч бир жон эгасига кучидан ташқаридаги нарсани таклиф қилмаймиз. Бизнинг даргоҳимизда, фақат ҳақни сўзлайдиган китоб бордир. Улар охиратда заррача зулм қилинмайдилар.
Йўқ, кофирларнинг диллари бундан ғафлатдадир. Уларнинг бундан бошқа ўзлари қилувчи бўлган беҳуда ишлари бордир.
Токи Биз уларнинг маишатда яшайдиганларини бирор азобга дучор қилганимизда, бирдан улар фарёд қиладилар.
Чунки сизларга оятларим тиловат қилинганида, сизлар ортингизга қараб қочган эдингиз.
Ахир, улар бу Қуръон сўзини тафаккур қилиб кўрмадиларми ёки уларга аввалги ота-боболарига келмаган нарса келдими?!
Ёхуд унда телбалик бор, деб айтадиларми?! Йўқ, Муҳаммад уларга ҳақиқатни келтирди. Уларнинг кўпчиликлари эса, ҳақиқатни ёмон кўрувчилардир.
Агар ҳақиқат уларнинг ҳавойи нафсларига эргашганда эди, шубҳасиз, осмонлар, Ер ва улардаги бор жонзот бузилиб, ҳалок бўлиб кетган бўлар эди. Йўқ, Биз улар учун эслатмаларини келтирдик, улар эса, ўзларига келган эслатмаларидан юз ўгирувчидирлар.
Эй Муҳаммад, ёки сиз улардан қилган даъватингиз учун ҳақ сўраяпсизми! Роббингизнинг ажри яхшироқдир. У ризқ берувчиларнинг энг яхшисидир.
Агар Биз уларга раҳм қилсак ва улардаги зарарни аритсак, шубҳасиз, улар яна ўз туғёнларида тентираб юрган бўлар эдилар.
То қачонки, Биз уларга қаттиқ азоб эшигини очиб қўйганимизда, бирдан улар ноумид бўлиб қолувчилардир.
У Зот сизларга эшитиш учун қулоқларни, кўриш учун кўзларни ва англаш учун дилларни яратди. Сизлар эса бунга жуда кам шукр қиласизлар.
У Зот ҳаёт беради ва ўлдиради. Кеча ва кундузнинг алмашиб туриши ҳам Унга боғлиқдир. Ахир, ақл ишлатмайсизларми?!
Улар: “Бизлар ўлиб, тупроқ ва суякларга айланганимизда, яна қайта тирилувчимизми?!” – дедилар.
Дарвоқе, бизлар ҳам, ота-боболаримиз ҳам олдин мана шу гапларга ваъда қилинган эдик. Бу фақат аввалгиларнинг афсоналаридир.
Эй Расулим уларга: “Етти қават осмоннинг Роббиси ҳамда улуғ Аршнинг Роббиси ким?” – деб сўранг.
Эй Муҳаммад уларга: “Агар билсангиз, айтинглар-чи, барча нарсанинг ҳукмронлиги Унинг қўлида бўлган, ўзи барчага ҳомийлик қиладиган, лекин Унга нисбатан ҳомийлик қилинмайдиган Зот кимдир?” – деб айтинг.
Аллоҳ ҳеч қандай фарзанд тутмаган ва У билан бирга бирор бир илоҳ бўлмаган. Акс ҳолда, албатта, ҳар бир илоҳ ўзи яратган нарса билан кетиб, баъзилари баъзисида устун бўлиб олар эдилар. Натижада, Еру осмон бузилиб кетган бўлар эди. Аллоҳ улар айтаётган сифатлардан покдир.
Сиз улар қилаётган ёмонликни энг чиройли сўзлар билан даф қилиб туринг. Биз улар сифатлаётган нарсани яхши билувчимиз.
Токи у мушриклардан бирортасига ўлим они келганида: “Эй Роббим, мени яна ҳаётга қайтаринглар”, – дейди.
Шояд, мен тарк этган дунёдаги еримда яхши амал қилсам, – дейди. Йўқ, у асло дунёга қайтарилмайди. Албатта, бу қуруқ гап бўлиб, у буни гапирувчи, холос. Уларнинг ортида, то қайта тириладиган кунларигача, икки дунё ўртасини тўсиб турадиган бир тўсиқ бордир.
Кимнинг тарозилари енгил бўлса, бас, ана ўшалар нафсларига зарар қилдилар. Улар жаҳаннамда мангу қолувчилардир.
Сизларга менинг оятларим тиловат қилинганида, сизлар уни ёлғонга чиқарган эмасмидингиз?!.
Улар: “Эй Роббимиз, бахтсизлигимиз бизларга устун келди ва биз, шубҳасиз, адашган қавмлар эдик”, – дейдилар.
Дарвоқе, Менинг бандаларим орасида бир гуруҳ бордир. Улар: “Эй Роббимиз, Сенга иймон келтирдик. Бас, бизларни мағфират қил ва бизларга раҳм қилгин. Сен раҳм қилувчиларнинг энг яхшисисан”, – дер эдилар.
Бас, сизлар у мўминларни масхара қилдингиз. Ҳатто бу ишингиз сизларга Мени эслашни унуттирди. Ҳа, сизлар уларнинг устидан кулар эдингиз.
Мен эса бугун уларни сабр қилганлари учун мукофотладим. Албатта, улар улкан ютуққа эришганлардир.
Улар: “Бир кун ёки ярим кун. Уни санаб борувчи фаришталардан сўрагин!” – дейдилар.
Бас, ҳақ подшоҳ бўлган Аллоҳ ҳамма нарсадан олийдир. Ундан ўзга илоҳ йўқдир ва У улуғ Аршнинг Роббисидир.
Кимки ўзида ҳеч қандай далил бўлмаган ҳолда Аллоҳ билан бирга бошқа бирор сохта илоҳга илтижо қилса, бас, унинг ҳисоб-китоби Роббисининг ҳузуридадир. Албатта, кофир бўлганлар азобдан қутулмайдилар.