ح ل م масдар-ўзаги оятлари (таржима)

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَٰكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Аллоҳ сизларни тил учида айтган беҳуда қасамларингиз учун жавобгар тутмайди. Лекин сизларни қалбдан билиб туриб ва хоҳлаб қилган қасамларингиз туфайли жавобгар қилади. Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва бандаларига марҳаматли бўлган – Ҳалим Зотдир.

وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ ۚ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَٰكِنْ لَا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفًا ۚ وَلَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتَّىٰ يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ ۚ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ ۚ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Сизлар учун эрлари вафот этиб, идда сақлаб турган аёлларга совчи қўйиш ҳақида ишора қилиш ёки кўнглингизда совчи қўйиш ҳақида пинҳона ўйлаб юришингизда гуноҳ йўқ. Зеро, Аллоҳ сизларни у аёллар ҳақида ўйлаб юрганингизни билди. Лекин улар билан пинҳона ваъдалашманглар. Фақат яхши гап гапиришингиз мумкин бўлади. То идда муддати тугамагунча никоҳ ақдини тузишга қарор қилманглар. Ҳамда билиб қўйинглар, шубҳасиз, Аллоҳ ичингиздаги ҳамма нарсани билади. Шунингдек, Унга исён қилишдан эҳтиёт бўлинглар. Ҳамда Аллоҳ, албатта, гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва бандаларига марҳаматли бўлган – Ҳалим Зот эканини ҳам билинглар.

قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُهَا أَذًى ۗ وَاللَّهُ غَنِيٌّ حَلِيمٌ

Чиройли, яхши сўз ва ўзаро кечиримли бўлиш орқасидан миннат қилиб, озор берган садақадан кўра яхшироқдир. Аллоҳ ҳеч кимга муҳтож бўлмаган – Ғаний ва бандаларига марҳаматли бўлган – Ҳалим Зотдир.

إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطَانُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا ۖ وَلَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Икки қўшин тўқнашган куни, сизлардан юз ўгириб урушдан қочганларнинг эса қилган баъзи хато ишлари сабабли, шайтон уларни тўғри йўлдан урган эди. Шунга қарамай Аллоҳ уларни афв этди. Шубҳасиз, Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва бандаларига марҳаматли бўлган – Ҳалим Зотдир.

وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ ۚ فَإِنْ كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ ۚ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ ۚ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ ۚ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ ۚ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ ۗ وَإِنْ كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ ۚ فَإِنْ كَانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَاءُ فِي الثُّلُثِ ۚ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَىٰ بِهَا أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ ۚ وَصِيَّةً مِنَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ

Агар хотинларингизнинг фарзанди бўлмаса улар қолдирган меросдан ярми сизларга тегади. Борди-ю уларнинг фарзандлари бўлса, сизларга улар қолдирган меросдан тўртдан бир улуш тегади. Бу тақсимотлар у марҳумаларнинг қилган васияти ёки қарзи адосидан кейин ижро этилади. Агар фарзандларингиз бўлмаса у хотинларга сизлар қолдирган мероснинг тўртдан бир улуши тегади. Борди-ю фарзандингиз бўлса, уларга сиз қолдирган мероснинг саккиздан бир улуши тегади. Бу тақсимотлар сизлар қилган васият ёки қарз адосидан кейин ижро этилади. Агар марҳум эркак ёки аёл кимсасиз, яъни ота-онаси ҳам, фарзандлари ҳам бўлмай, битта ака ёки ука ёхуд опа ёки синглиси қолган бўлса, уларнинг икковидан ҳар бирига олтидан бир ҳисса тегади. Агар улар бундан кўп бўлсалар, улар мероснинг учдан бирига шерик бўладилар. Бу тақсимотлар меросхўрларга зарар бермайдиган ҳолда, қилинган васият ва қарзлар адо этилгандан кейин Аллоҳнинг амрига биноан ижро қилинади. Албатта, Аллоҳ ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва бандаларига марҳаматли бўлган – Ҳалим Зотдир.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَإِنْ تَسْأَلُوا عَنْهَا حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْهَا ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Эй иймон келтирганлар, жавоби баён қилинганда сизларни ёмон аҳволга соладиган нарсалар ҳақида савол сўраманглар. Агарда Қуръон оятлари нозил қилинаётган пайтда улар ҳақида сўрасангизлар, сизларга у ҳақда очиб берилади кейин уни қилиш мажбурияти юклатилади. Аллоҳ ундан олдин қилган хатоларингизни кечирди. Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва бандаларига марҳаматли бўлган – Ҳалим Зотдир.

وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ ۚ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَأَوَّاهٌ حَلِيمٌ

Иброҳимнинг ўз отаси учун истиғфор сўраши эса фақат унга қилган ваъдаси туфайли эди. Унга отасининг, шубҳасиз, Аллоҳнинг душмани эканлиги аниқ бўлгандан кейин ундан воз кечди. Албатта, Иброҳим нола урувчи қалби юмшоқ инсондир.

إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَحَلِيمٌ أَوَّاهٌ مُنِيبٌ

Албатта, Иброҳим юмшоқкўнгил, нола урувчи ва Роббисига тавба қилиб қайтувчи инсон эди.

قَالُوا يَا شُعَيْبُ أَصَلَاتُكَ تَأْمُرُكَ أَنْ نَتْرُكَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا أَوْ أَنْ نَفْعَلَ فِي أَمْوَالِنَا مَا نَشَاءُ ۖ إِنَّكَ لَأَنْتَ الْحَلِيمُ الرَّشِيدُ

Шуъайбнинг қавми истеҳзо қилиб: “Эй Шуъайб, ота-боболаримиз олдиндан сиғиниб келаётган нарсаларни тарк этишимизга ёки мол-давлатларимизни қандай хоҳласак, шундай ишлатишимиз мумкин эмаслиги ҳақида сенга ўқиётган намозинг буйруқ берадими? Дарвоқе, сен юмшоқкўнгил ва тўғри инсон эдинг-ку?!” – дедилар.

قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ ۖ وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلَامِ بِعَالِمِينَ

Аъёнлар подшоҳга: “Булар аралаш-қуралаш тушлардир. Биз бундай тушларнинг таъбирини билувчилар эмасмиз”, – дедилар.

قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ ۖ وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلَامِ بِعَالِمِينَ

تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ ۚ وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَلَٰكِنْ لَا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ۗ إِنَّهُ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا

Етти қават осмон ва Ер ҳамда улардаги бор жонзот Унга тасбеҳ айтади. Борлиқда Унинг ҳамди билан поклаб тасбеҳ айтмаган бир нарса йўқ. Лекин сиз уларнинг тасбеҳларини фаҳмламайсиз. Албатта, У бандаларига марҳаматли бўлган – Ҳалим ва гуноҳларни кечирувчи – Ғофур Зотдир.

بَلْ قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ بَلِ افْتَرَاهُ بَلْ هُوَ شَاعِرٌ فَلْيَأْتِنَا بِآيَةٍ كَمَا أُرْسِلَ الْأَوَّلُونَ

Улар: “Муҳаммад ваҳий деб даъво қилаётган сўзлар, балки, алғов-далғов тушлардир, балки, уни ўзи тўқиб олгандир, балки, у шоирдир. Бас, у ҳам аввалги юборилган пайғамбарлар каби бизга бирор мўъжиза келтирсин!” – дедилар.

لَيُدْخِلَنَّهُمْ مُدْخَلًا يَرْضَوْنَهُ ۗ وَإِنَّ اللَّهَ لَعَلِيمٌ حَلِيمٌ

Албатта, Аллоҳ уларни ўзлари рози бўладиган жойга киритади. Албатта, Аллоҳ ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва бандаларига марҳаматли бўлган – Ҳалим Зотдир.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِيَسْتَأْذِنْكُمُ الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ وَالَّذِينَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنْكُمْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ۚ مِنْ قَبْلِ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَحِينَ تَضَعُونَ ثِيَابَكُمْ مِنَ الظَّهِيرَةِ وَمِنْ بَعْدِ صَلَاةِ الْعِشَاءِ ۚ ثَلَاثُ عَوْرَاتٍ لَكُمْ ۚ لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَلَا عَلَيْهِمْ جُنَاحٌ بَعْدَهُنَّ ۚ طَوَّافُونَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ ۚ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

Эй мўминлар, қўл остингиздаги қул ва чўриларингиз ҳамда балоғатга етмаган фарзандларингиз бир кунда уч марта ҳузурингизга киришда сизлардан рухсат сўрасинлар. Бу вақтлар, бомдод намозидан олдин, пешин вақтида иссиқдан кийимларингизни ечган пайтингиз ва хуфтон намозидан кейиндир. Бу уч вақт сизларнинг авратларингиз очиқ бўлиши мумкин бўлган вақтлардир. Улар ўша вақтлардан сўнг изн сўрамай кирсалар, сизларга ҳам, уларга ҳам гуноҳ йўқдир. Чунки сизлар бир-бирингизнинг атрофингизда айланиб юрувчисизлар. Аллоҳ сизларга оятларни мана шундай баён қилади. Албатта, Аллоҳ ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва ҳикмат эгаси бўлган – Ҳаким Зотдир.

وَإِذَا بَلَغَ الْأَطْفَالُ مِنْكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

Қачонки, ёш болаларингиз балоғатга етсалар бас, улар ҳам худди ўзларидан олдинги балоғатга етганлар каби изн сўрасинлар. Аллоҳ сизларга Ўз оятларни мана шундай баён қилади. Албатта, Аллоҳ ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва ҳикмат эгаси бўлган – Ҳаким Зотдир.

تُرْجِي مَنْ تَشَاءُ مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْكَ مَنْ تَشَاءُ ۖ وَمَنِ ابْتَغَيْتَ مِمَّنْ عَزَلْتَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكَ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَنْ تَقَرَّ أَعْيُنُهُنَّ وَلَا يَحْزَنَّ وَيَرْضَيْنَ بِمَا آتَيْتَهُنَّ كُلُّهُنَّ ۚ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا فِي قُلُوبِكُمْ ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَلِيمًا

Сиз улардан ўзингиз хоҳлаган аёлни нари қўйиб, ўзингиз хоҳлаган аёлни ўзингизга яқин оласиз. Ўзингиз четлатган аёлларингиздан бирортасини ҳамхоналикка истасангиз, сизга ҳеч қандай гуноҳ бўлмайди. Бу уларнинг кўзлари қувонишига, хафа бўлмасликларига ва сиз уларга берган нарсага ҳаммалари рози бўлишларига яқинроқ йўлдир. Аллоҳ сизларнинг қалбларингиздаги нарсани ҳам билади. Аллоҳ ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим ва ҳикмат эгаси бўлган – Ҳаким Зотдир.

إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ أَنْ تَزُولَا ۚ وَلَئِنْ زَالَتَا إِنْ أَمْسَكَهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ ۚ إِنَّهُ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا

Албатта, Аллоҳ осмонлар ва Ерни қулаб тушишидан сақлаб ушлаб туради. Агарда улар қулаб тушса У Зотдан кейин ҳеч ким уларни ушлаб тура олмайди. У бандаларига меҳрибон – Ҳалим ва мағфиратли бўлган Ғофур Зотдир.

فَبَشَّرْنَاهُ بِغُلَامٍ حَلِيمٍ

Бас, Биз унга бир юмшоқкўнгил ўғилнинг хушхабарини бердик.

أَمْ تَأْمُرُهُمْ أَحْلَامُهُمْ بِهَٰذَا ۚ أَمْ هُمْ قَوْمٌ طَاغُونَ

Балки, уларнинг ақллари мана шунга амр қилар?! Ёки улар туғёнга кетган қавмдирлар?!

МАСДАР-ЎЗАК ОЯТЛАРИ