ض ر ب

ضَرْب : Бир нарсани бошқа бир нарсага уриш. Дарбнинг турлича тасаввур қилиниши сабабли, унинг талқинлари орасида ҳам фарқлар пайдо бўлган. Бирор нарсага қўл, таёқ, қилич ва шунга ўхшаш нарсалар билан уриш каби. Аллоҳ буюради: فَاضْرِبُوا فَوْقَ الْأَعْنَاقِ وَاضْرِبُوا مِنْهُمْ كُلَّ بَنَانٍ : Уринг бўйинларининг устига, уринг уларнинг барча бармоқларига (8/Анфол 12); فَضَرْبَ الرِّقَابِ : Бўйинларига уринг (47/Муҳаммад 4); فَقُلْنَا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِهَا : Сигирнинг бир бўлаги билан унга уринг дедик (2/Бақара 73); وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ : Қавми ундан сув сўраганида, Мусога: Асонг билан тошга ур! деб ваҳий қилдик (7/Аъроф 160); فَرَاغَ عَلَيْهِمْ ضَرْبًا بِالْيَمِينِ : Уларнинг устига юриб бориб, куч билан урди (37/Соффат 93); فَكَيْفَ إِذَا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلَائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَارَهُمْ : Фаришталар уларнинг юзлари ва орқаларига уриб жонларини олаётган пайтда, ҳоллари қандай бўлади? (47/Муҳаммад 27).
ضَرْبُ اْلأَرْضِ بِالْمَطَرِ : Ерга ёмғирнинг тушиши. Болғанинг зарбаси нуқтаи назаридан; ضَرْبُ الدَّرَاهِمِ /пул зарб қилиш, дейилади. Пулдаги муҳр таъсири эътибори билан ҳам бу амалга طَبْع дейилади. Хулқ/характер ҳам шунга ўхшатилиб, унга ضَرِيبَة ва طَبِيعَة дейилади. : Ер юзида юриш ва оёқлар билан унга уриш маъносидадир. Аллоҳ буюради: (20/Тоҳо 77). (3/Оли Имрон 112); яъни чодир ўз остидагиларни ёпгани каби, хорлик ҳам уларни ўраб олди. Ушбу оят ибораси ҳам худди шу маънодадир: (3/Оли Имрон 112). Бу маънодан истиора йўли билан ҳам шундай буюрилади: (18/Каҳф 11); (57/Ҳадид 13). , бошқасида таъсири намоён бўладиган бир нарсани зикр қилишдир. Аллоҳ буюради: (39/Зумар 29); (18/Каҳф 32); (43/Зухруф 58); (18/Каҳф 45); (43/Зухруф 5).