ز و ل

زَالَ الشَّيْءُ يَزُولُ زَوَالاً : Нарса оғиб, ўз йўлидан четланди. أَزَلْتُهُ وَزَوَّلْتُهُ /Уни йўлидан/жойидан чиқардим, дейилади. Аллоҳ буюради: إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ أَنْ تَزُولا وَلَئِن زَالَتَا إِنْ أَمْسَكَهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ : Аллоҳ осмонлар ва Ерни, қулаб тушиб кетмасинлар деб ушлаб туради; агар улар қулаб тушсалар, У Зотдан бошқа ҳеч ким уларни ушлаб тура олмайди (35/Фотир 41); وَإِنْ كَانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبَالُ : Уларнинг макрлари тоғларни ўрнидан кўчирадиган даражада бўлса ҳам (14/Иброҳим 46).
زَوَال сўзи, илгари барқарор бўлган нарса билан боғлиқ ҳолда ишлатилади. Агар: «Араблар زَوَالُ الشَّمْسِ /Қуёшнинг заволи, деб айтадилар, ҳолбуки қуёшнинг ҳеч қандай тарзда собит турмаслиги маълумдир», деб айтилса, қуйидагича жавоб берилади: Араблар пешин вақтида қуёш осмоннинг ўртасида тўхтайди деб ишонганлари сабабли бу сўзни айтадилар. Шунинг учун улар قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ ва صَامَ النَّهَارُ /Қуёш кун ўртасида тўхтади, дейдилар. زَالَهُ يَزِيلُهُ زَيْلاً /Уни кетказди, кетказмоқда, дейилади. Шоир шундай дейди:
زَالَ زَوَالَهَا -217
217- Унинг заволини бартараф этди.
Яъни, Аллоҳ унинг ҳаракатини кетказди.
زَوَال : Ҳаракат/идора қилиш маъносидадир. Баъзиларга кўра бу ибора қуйидаги сўзга ўхшайди: أَسْكَتَ اللهُ نَأْمَتَهُ : Аллоҳ унинг овозини ўчирсин! Шоир яна шундай дейди:
إِذَا مَا رَأَتْنَا زَالَ -218 : маъносидадир. (10/Юнус 28). , феъллари каби. (40/Ғофир 34).