ط ب ع

طَبْع : Бирор нарсани қандайдир бир шаклда шакллантиришдир. Масалан; طَبْعُ السِّكَّةِ /сикка зарб қилиш; طَبْعُ الدَّرَاهِمِ /пул зарб қилиш. Бу сўз خَتْم дан кўра умумийроқ; نَقْش дан эса хосроқ/махсусроқ маънони ифодалайди. طَابَع ва خَاتَم : Ўзи билан босма ва муҳр босиладиган нарса. Бу ўзакдан исми фоил طَابِع шаклида келади. طَابَع /Муҳрга, طَابِع /муҳр босувчи дейилиши, феълнинг асбобга нисбат берилиши қабилидандир. Худди سَيْفٌ قَاطِعٌ /ўткир қилич, ифодаси каби. Аллоҳ буюради: ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ آَمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا فَطُبِعَ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُونَ : Бунинг сабаби шуки, улар аввал иймон келтириб, сўнгра куфр келтирдилар. Шу боис қалблари муҳрланган, энди улар англай олмайдилар (63/Мунофиқун 3); كَذَلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ : Мана шундай, Аллоҳ билмайдиганларнинг қалбларини муҳрлайди (30/Рум 59); كَذَلِكَ نَطْبَعُ عَلَى قُلُوبِ الْمُعْتَدِينَ : Мана шундай, ҳаддан ошувчиларнинг қалбларини Биз муҳрлаймиз (10/Юнус 74). خَتَمَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ : Аллоҳ уларнинг қалбларини муҳрлаган (2/Бақара 7) ояти илгари кўриб чиқилган эди. Хулқ-сажия маъносидаги طَبْع ва طَبِيعَة сўзлари ҳам шу маънода тушунилади. Чунки бу — нафсни қандайдир бир шаклда шакллантиришдир. Бу эса ё яратилиш, ё одат жиҳатидандир; лекин кўпроқ яратилиш жиҳатидан шакллантириш маъносида ишлатилади. Шу боис шундай дейилган: (5/Моида 41). 296 .