غ د ر
Ғ-д-р
غَدْر : Бирор нарсани бузиб ташлаб кетишдир. Аҳдни бузишга ҳам غَدْر дейилади. Шу маънодан; فُلاَنٌ غَادِرٌ /Фалон киши аҳдини бузувчидир, дейилади. Кўплиги غَدَرَة шаклида келади. غَدَّار : Кўп аҳд бузувчи. أَغْدَر ва غَدِير : Сел етиб борган бир чеккада қолдирган суви. Кўплиги غُدُر ва غُدْرَان шаклида келади. اِسْتَغْدَرَ الْغَدِيرُ : Кўлга сув тўлди. غَدِيرَة : Узайиб кетгунга қадар ўз ҳолига қўйилган соч. Кўплиги غَدَائِر шаклида келади. غَادَرَهُ : Уни ташлаб кетди.
Аллоҳ буюради: مَالِ هَذَا الْكِتَابِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةً وَلَا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصَاهَا : Бу қандай китоб бўлибдики, кичик ва катта нарсани қолдирмай, барчасини ҳисоблаб қўйибди! (18/Каҳф 49); فَلَمْ نُغَادِرْ مِنْهُمْ أَحَدًا : Улардан бирортасини ташқарида қолдирмадик (18/Каҳф 47).
غَدِرَتِ الشَّاةُ فَهِيَ غَدِرَةٌ : Қўй ортда қолди, у ортда қолгувчидир. Туя ва отларнинг қоқилиб қолдирган чуқур ва ёриқларига غَدَر дейилади. Шу маънодан қуйидагича дейилади: مَا أَثْبَتَ غَدَرَ هَذَا الْفَرَسِ : Бу отнинг қолдирган ёриғи/чуқури нақадар барқарордир. Кейинчалик бу сўз собитқадам киши учун мақол қилиб олинди: مَا أَثْبَتَ غَدَرَهُ : У нақадар матонатли кишидир.
Аллоҳ буюради: مَالِ هَذَا الْكِتَابِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةً وَلَا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصَاهَا : Бу қандай китоб бўлибдики, кичик ва катта нарсани қолдирмай, барчасини ҳисоблаб қўйибди! (18/Каҳф 49); فَلَمْ نُغَادِرْ مِنْهُمْ أَحَدًا : Улардан бирортасини ташқарида қолдирмадик (18/Каҳф 47).
غَدِرَتِ الشَّاةُ فَهِيَ غَدِرَةٌ : Қўй ортда қолди, у ортда қолгувчидир. Туя ва отларнинг қоқилиб қолдирган чуқур ва ёриқларига غَدَر дейилади. Шу маънодан қуйидагича дейилади: مَا أَثْبَتَ غَدَرَ هَذَا الْفَرَسِ : Бу отнинг қолдирган ёриғи/чуқури нақадар барқарордир. Кейинчалик бу сўз собитқадам киши учун мақол қилиб олинди: مَا أَثْبَتَ غَدَرَهُ : У нақадар матонатли кишидир.